पुनः सङ्कल्पम् –

पूर्वोक्त एवं गुण विशेषण विशिष्टायं शुभ तिथौ मम सकुटुम्बस्य सपरिवारस्य सर्वदा सर्पभय निवृतिद्वारा सर्वाभीष्टसिद्ध्यर्थं नागदेवताप्रीत्यर्थं नागराजस्य षोडशोपचारपूजां करिष्ये ।

अस्मिन् नागप्रतिमे नागराजान् आवाहयामि स्थापयामि पूजयामि ।

ध्यानम् –

अनन्तं वासुकिं शेषं पद्मकम्बलकौ तथा । तथा कार्कोटकं नागं भुजङ्गाश्वतरौ तथा ॥ धृतराष्ट्रं शङ्खपालं कालीयं तक्षकं तथा । पिङ्गलं च महानागं सपत्नीकान्प्रपूजयेत् ॥ ब्रह्माण्डाधारभूतं च भुवनान्तरवासिनम् । फणयुक्तमहं ध्याये नागराजं हरिप्रियम् ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः ध्यायामि ।

आगच्छानन्त देवेश काल पन्नगनायक । अनन्तशयनीयं त्वां भक्त्या ह्यावाहयाम्यहम् ॥

ओं अनन्ताय नमः अनन्तं आवाहयामि । ओं वासुकये नमः वासुकीं आवाहयामि । ओं शेषाय नमः शेषं आवाहयामि । ओं पद्माय नमः पद्मं आवाहयामि । ओं कम्बलाय नमः कम्बलं आवाहयामि । ओं कार्कोटकाय नमः कार्कोटकं आवाहयामि । ओं भुजङ्गाय नमः भुजङ्गं आवाहयामि । ओं अश्वतराय नमः अश्वतरं आवाहयामि । ओं धृतराष्ट्राय नमः धृतराष्ट्रं आवाहयामि । ओं शङ्खपालाय नमः शङ्खपालं आवाहयामि । ओं कालियाय नमः कालियं आवाहयामि । ओं तक्षकाय नमः तक्षकं आवाहयामि । ओं पिङ्गलाय नमः पिङ्गलं आवाहयामि । नागपत्नीभ्यो नमः नागपत्नीः आवाहयामि ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः आवाहयामि ।

आसनम् –

नवनागकुलाधीश शेषोद्धारक काश्यप । नानारत्नसमायुक्तमासनं प्रतिगृह्यताम् ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः आसनं समर्पयामि ।

पाद्यम् –

अनन्तप्रिय शेषेश जगदाधारविग्रह । पाद्यं गृहाण मद्दत्तं काद्रवेय नमोऽस्तु ते ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः पाद्यं समर्पयामि ।

अर्घ्यम् –

कश्यपानन्दजनक मुनिवन्दित भोः प्रभो । अर्घ्यं गृहाण सर्वज्ञ सादरं शङ्करप्रिय ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः अर्घ्यं समर्पयामि ।

आचमनम् –

सहस्रफणिरूपेण वसुधोद्धारक प्रभो । गृहाणाचमनं देव पावनं च सुशीतलम् ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः आचमनं समर्पयामि ।

मधुपर्कम् –

कुमाररूपिणे तुभ्यं दधिमध्वाज्यसम्युतम् । मधुपर्कं प्रदास्यामि सर्पराज नमोऽस्तु ते ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः मधुपर्कं समर्पयामि ।

पञ्चामृतस्नानम् –

पयोदधिघृतं चैव मधुशर्करयान्वितम् । पञ्चामृतस्नानमिदं स्वीकुरुष्व दयानिधे ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः पञ्चामृतस्नानं समर्पयामि ।

शुद्धोदकस्नानम् –

गङ्गादिपुण्यतीर्थैस्त्वामभिषिञ्चेयमादरात् । बलभद्रावतारेश नागेश श्रीपतेस्सखे ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः स्नानं समर्पयामि । स्नानानन्तरं आचमनीयं समर्पयामि ।

वस्त्रम् –

कौशेययुग्मं देवेश प्रीत्या तव मयार्पितम् । पन्नगाधीश नागेश तार्क्ष्यशत्रो नमोऽस्तु ते ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः वस्त्रयुग्मं समर्पयामि ।

यज्ञोपवीतम् –

सुवर्णनिर्मितं सूत्रं ग्रथितकण्ठहारकम् । अनेकरत्नैः खचितं सर्पराज नमोऽस्तु ते ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः यज्ञोपवीतं समर्पयामि ।

आभरणम् –

अनेकरत्नान्वितहेमकुण्डले माणिक्यसङ्काशित कङ्कणद्वयम् । हैमाङ्गुलीयं कृतरत्नमुद्रिकं हैमं किरीटं फणिराज तेऽर्पितम् । ओं नागराजेभ्यो नमः आभरणानि समर्पयामि ।

गन्धम् –

चन्दनागरुकस्तूरीघनसारसमन्वितम् । गन्धं गृहाण देवेश सर्वगन्धमनोहर ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः गन्धं समर्पयामि ।

अक्षतान् –

अक्षतांश्च सुरश्रेष्ठ कुङ्कुमाक्तान्सुशोभितान् । मया निवेदितान्भक्त्या गृहाण पवनाशन ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः अक्षतान् समर्पयामि । नागपत्नीभ्यो नमः हरिद्राकुङ्कुमादि दिव्यालङ्कारांश्च समर्पयामि ।

पुष्पम् –

माल्यादीनि सुगन्धीनि मालत्यादीनि वै प्रभो । मया हृतानि पूजार्थं पुष्पाणि स्वीकुरुष्व भो ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः पुष्पाणि समर्पयामि ।

अथाङ्गपूजा –

ओं सहस्रपादाय नमः पादौ पूजयामि । ओं गूढगुल्फाय नमः गुल्फौ पूजयामि । ओं हेमजङ्घाय नमः जङ्घे पूजयामि । ओं मन्दगतये नमः जानुनी पूजयामि । ओं पीताम्बरधराय नमः कटिं पूजयामि । ओं गम्भीरनाभये नमः नाभिं पूजयामि । ओं पवनाशनाय नमः उदरं पूजयामि । ओं उरगाय नमः हस्तौ पूजयामि । ओं कालियाय नमः भुजौ पूजयामि । ओं कम्बुकण्ठाय नमः कण्ठं पूजयामि । ओं विषवक्त्राय नमः वक्त्रं पूजयामि । ओं फणभूषणाय नमः ललाटं पूजयामि । ओं लक्ष्मणाय नमः शिरं पूजयामि । ओं नागराजाय नमः सर्वाङ्गं पूजयामि ।

(यहाँ "श्री मानसादेवी अष्टोत्तरशतनामावली" या नाग देवता की अन्य नामावली का पाठ करें)

धूपम् –

दशाङ्गं गुग्गुलुं धूपं सुगन्धं च मनोहरम् । धूपं दास्यामि नागेश कृपया त्वं गृहाण तम् ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः धूपमाघ्रापयामि ।

दीपम् –

घृताक्तवर्तिसम्युक्तमन्धकारविनाशकम् । दीपं दास्यामि ते देव गृहाण मुदितो भव ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः दीपं दर्शयामि ।

नैवेद्यम् –

नैवेद्यं षड्रसोपेतं दधिमध्वाज्यसम्युतम् । नानाभक्ष्यफलोपेतं गृहाणाभीष्टदायक ॥ [क्षीरदधिघृतशर्करापायसलाजन् समर्प्य] ओं नागराजेभ्यो नमः नैवेद्यं समर्पयामि ।

घनसारसुगन्धेन मिश्रितं पुष्पवासितम् । पानीयं गृह्यतां देव शीतलं सुमनोहरम् ॥ मध्ये मध्ये पानीयं समर्पयामि । हस्तप्रक्षालनं समर्पयामि । मुखप्रक्षालनं समर्पयामि । आचमनीयं समर्पयामि ।

फलम् –

बीजपूराम्रपनसखर्जूरी कदलीफलम् । नाारिकेलफलं दिव्यं गृहाण सुरपूजित ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः नानाविधफलानि समर्पयामि ।

ताम्बूलम् –

पूगीफलसमायुक्तं नागवल्लीदलैर्युतम् । कर्पूरचूर्णसम्युक्तं ताम्बूलं प्रतिगृह्यताम् ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः ताम्बूलं समर्पयामि ।

दक्षिणम् –

सुवर्णं सर्वधातूनां श्रेष्ठं देयं च तत्सदा । भक्त्या ददामि वरद स्वर्णवृद्धिं च देहि मे ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः सुवर्णपुष्पदक्षिणां समर्पयामि ।

नीराजनम् –

नीराजनं सुमङ्गल्यं कर्पूरेण समन्वितम् । वह्निचन्द्रार्कसदृशं गृहाण दुरितापह ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः कर्पूरनीराजनं समर्पयामि ।

मन्त्रपुष्पम् –

नानाकुसुमसम्युक्तं पुष्पाञ्जलिमिमं प्रभो । कश्यपानन्दजनक सर्पराज गृहाण मे ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः मन्त्रपुष्पाञ्जलिं समर्पयामि ।

छत्र-चामर-दर्पण-नृत्त-गीत-वाद्यान्दोलिकादि समस्तराजोपचारान् समर्पयामि ॥

प्रदक्षिण –

यानि कानि च पापानि जन्मान्तरकृतानि च । तानि तानि विनश्यन्तु प्रदक्षिण पदे पदे ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः प्रदक्षिणनमस्कारान् समर्पयामि ।

नमस्कारम् –

नमस्ते सर्वलोकेश नमस्ते लोकवन्दित । नमस्तेऽस्तु सदा नाग त्राहि मां दुःखसागरात् ॥ ओं नागराजेभ्यो नमः नमस्कारान् समर्पयामि ।

प्रार्थना –

अज्ञानात् ज्ञानतो वापि यन्मया पूजनं कृतम् । न्यूनातिरिक्तं तत्सर्वं भो नागाः क्षन्तुमर्हथ ॥ युष्मत्प्रसादात्सफला मम सन्तु मनोरथाः । सर्वदा मत्कृते मास्तु भयं सर्पविषोद्भवम् ॥

समर्पणम् –

यस्य स्मृत्या च नामोक्त्या तपः पूजा क्रियादिषु । न्यूनं सम्पूर्णतां याति सद्यो वन्दे तमच्युतम् ॥

अनया मया कृत षोडशोपचार पूजया नागराजाः सुप्रीतो सुप्रसन्नो वरदो भवतु ।

वायनदान मन्त्रः –

नागेशः प्रतिगृह्णाति नागेशो वै ददाति च । नागेशस्तारको द्वाभ्यां नागेशाय नमो नमः ॥

ओं शान्तिः शान्तिः शान्तिः ।

इति नागपञ्चमी पूजा समाप्ता ॥