Logoपवित्र ग्रंथ

Sri Dakshina Kali Hrudayam Mahakautuhalam – श्री दक्षिणकाली हृदय स्तोत्रम् (महाकौतूहलम्)

Sri Dakshina Kali Hrudayam Mahakautuhalam – श्री दक्षिणकाली हृदय स्तोत्रम् (महाकौतूहलम्)
॥ श्री गणेशाय नमः ॥ ॥ श्री दक्षिणकाली हृदय स्तोत्रम् (महाकौतूहलम्) ॥ ॥ श्रीमहाकाल उवाच ॥ महाकौतूहलस्तोत्रं हृदयाख्यं महोत्तमम् । शृणु प्रिये महागोप्यं दक्षिणायाः सुगोपितम् ॥ १ ॥ अवाच्यमपि वक्ष्यामि तव प्रीत्या प्रकाशितम् । अन्येभ्यः कुरु गोप्यं च सत्यं सत्यं च शैलजे ॥ २ ॥ ॥ श्रीदेव्युवाच ॥ कस्मिन् युगे समुत्पन्नं केन स्तोत्रं कृतं पुरा । तत्सर्वं कथ्यतां शम्भो महेश्वर दयानिधे ॥ ३ ॥ ॥ श्रीमहाकाल उवाच ॥ पुरा प्रजापतेः शीर्षच्छेदनं कृतवानहम् । ब्रह्महत्याकृतैः पापैर्भैरवत्वं ममागतम् ॥ ४ ॥ ब्रह्महत्या विनाशाय कृतं स्तोत्रं मया प्रिये । कृत्यारिनाशकं स्तोत्रं ब्रह्महत्यापहारकम् ॥ ५ ॥ ॥ मन्त्र विनियोगः ॥ अस्य श्री दक्षिणकाली हृदय स्तोत्र मन्त्रस्य श्रीमहाकाल ऋषिः उष्णिक् छन्दः श्रीदक्षिणकालिका देवता क्रीं बीजं ह्रीं शक्तिः नमः कीलकं सर्वपापक्षयार्थे जपे विनियोगः ॥ ॥ करन्यासः ॥ ॐ क्रां अङ्गुष्ठाभ्यां नमः । ॐ क्रीं तर्जनीभ्यां नमः । ॐ क्रूं मध्यमाभ्यां नमः । ॐ क्रैं अनामिकाभ्यां नमः । ॐ क्रौं कनिष्ठिकाभ्यां नमः । ॐ क्रः करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः । ॥ हृदयादि न्यासः ॥ ॐ क्रां हृदयाय नमः । ॐ क्रीं शिरसे स्वाहा । ॐ क्रूं शिखायै वषट् । ॐ क्रैं कवचाय हुम् । ॐ क्रौं नेत्रत्रयाय वौषट् । ॐ क्रः अस्त्राय फट् । ॥ ध्यानम् ॥ ध्यायेत्कालीं महामायां त्रिनेत्रां बहुरूपिणीम् । चतुर्भुजां ललज्जिह्वां पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ॥ १ ॥ नीलोत्पलदलप्रख्यां शत्रुसङ्घविदारिणीम् । वर मुण्डं तथा खड्गं मुसलं वरदं तथा ॥ २ ॥ बिभ्राणां रक्तवदनां दंष्ट्रालीं घोररूपिणीम् । अट्‍टाट्‍टहासनिरतां सर्वदा च दिगम्बराम् ॥ ३ ॥ शवासनस्थितां देवीं मुण्डमालाविभूषिताम् । इति ध्यात्वा महादेवीं ततस्तु हृदयं पठेत् ॥ ४ ॥ ॥ अथ हृदय स्तोत्रम् ॥ कालिका घोररूपाढ्या सर्वकामफलप्रदा । सर्वदेवस्तुता देवी शत्रुनाशं करोतु मे ॥ ५ ॥ ह्रीं ह्रीं स्वरूपिणी श्रेष्ठा त्रिषुलोकेषु दुर्लभा । तव स्नेहान्मयाख्यातं न देयं यस्य कस्यचित् ॥ ६ ॥ अथ ध्यानम् प्रवक्ष्यामि निशामय परात्मिके । यस्य विज्ञानमात्रेण जीवन्मुक्तो भविष्यति ॥ ७ ॥ नागयज्ञोपवीतां च चन्द्रार्धकृतशेखराम् । जटाजूटां च सञ्चिन्त्य महाकालसमीपगाम् ॥ ८ ॥ एवं न्यासादयः सर्वे ये प्रकुर्वन्ति मानवाः । प्राप्नुवन्ति च ते मोक्षं सत्यं सत्यं वरानने ॥ ९ ॥ ॥ यन्त्र विवरण ॥ यन्त्रं शृणु परं देव्याः सर्वाभीष्टप्रदायकम् । गोप्याद्गोप्यतरं गोप्यं गोप्याद्गोप्यतरं महत् ॥ १० ॥ त्रिकोणं पञ्चकं चाष्टकमलं भूपुरान्वितम् । मुण्डपङ्क्तिं च ज्वालं च कालीयन्त्रं सुसिद्धिदम् ॥ ११ ॥ मन्त्रं तु पूर्वं कथितं धारयस्व सदा प्रिये । देव्या दक्षिणकाल्यास्तु नाम मालां निशामय ॥ १२ ॥ ॥ नाममाला ॥ काली दक्षिणकाली च कृष्णरूपा परात्मिका । मुण्डमाली विशालाक्षी सृष्टिसंहारकारिणी ॥ १३ ॥ स्थितिरूपा महामाया योगनिद्रा भगात्मिका । भगसर्पिः पानरता भगध्येया भगाङ्गजा ॥ १४ ॥ आद्या सदा नवा घोरा महातेजाः करालिका । प्रेतवाहा सिद्धिलक्ष्मीरनिरुद्धा सरस्वती ॥ १५ ॥ नामान्येतानि सुभगे ये पठन्ति दिने दिने । तेषां दासस्य दासोऽहं सत्यं सत्यं महेश्वरि ॥ १६ ॥ ॐ । कालीं कालहरां देवीं कङ्कालीं बीजरूपिणीम् । कालरूपां कलातीतां कालिकां दक्षिणां भजे ॥ १७ ॥ कुण्डगोलप्रियां देवीं स्वयम्भू कुसुमे रताम् । रतिप्रियां महारौद्रीं कालिकां प्रणमाम्यहम् ॥ १८ ॥ दूतीप्रियां महादूतीं दूतीयोगेश्वरीं पराम् । दूतीयोगोद्भवरतां दूतीरूपां नमाम्यहम् ॥ १९ ॥ ॥ मन्त्र प्रयोग ॥ क्रीं मन्त्रेण जलं जप्त्वा सप्तधा सेचनेन तु । सर्वेरोगाः विनश्यन्ति नात्र कार्या विचारणा ॥ २० ॥ क्रीं स्वाहान्तैर्महामन्त्रैश्चन्दनं साधयेत्ततः । तिलकं क्रियते प्राज्ञैर्लोकोवश्यो भवेत्सदा ॥ २१ ॥ क्रीं हूं ह्रीं मन्त्रजप्तैश्च ह्यक्षतैः सप्तभिः प्रिये । महाभयविनाशश्च जायते नात्र संशयः ॥ २२ ॥ क्रीं ह्रीं हूं स्वाहा मन्त्रेण श्मशाने भस्म मन्त्रयेत् । शत्रोर्गृहे प्रतिक्षिप्त्वा शत्रोर्मृत्युर्भविष्यति ॥ २३ ॥ हूं ह्रीं क्रीं चैव उच्चाटे पुष्पं संशोध्य सप्तधा । रिपूणां चैव चोच्चाटं नयत्येव न संशयः ॥ २४ ॥ आकर्षणे च क्रीं क्रीं क्रीं जप्त्वाक्षतान् प्रतिक्षिपेत् । सहस्रयोजनस्था च शीघ्रमागच्छति प्रिये ॥ २५ ॥ क्रीं क्रीं क्रीं ह्रूं ह्रूं ह्रीं ह्रीं च कज्जलं शोधितं तथा । तिलकेन जगन्मोहः सप्तधा मन्त्रमाचरेत् ॥ २६ ॥ ॥ फलश्रुति ॥ हृदयं परमेशानि सर्वपापहरं परम् । अश्वमेधादियज्ञानां कोटि कोटि गुणोत्तरम् ॥ २७ ॥ कन्यादानादि दानानां कोटि कोटिगुणं फलम् । दूतीयागादि यागानां कोटि कोटि फलं स्मृतम् ॥ २८ ॥ गङ्गादि सर्वतीर्थानां फलं कोटिगुणं स्मृतम् । एकधा पाठमात्रेण सत्यं सत्यं मयोदितम् ॥ २९ ॥ कौमारीस्वेष्टरूपेण पूजां कृत्वा विधानतः । पठेत्‍ स्तोत्रं महेशानि जीवन्मुक्तः स उच्यते ॥ ३० ॥ रजस्वलाभगं दृष्ट्वा पठेदेकाग्रमानसः । लभते परमं स्थानं देवीलोके वरानने ॥ ३१ ॥ महादुःखे महारोगे महासङ्कटके दिने । महाभये महाघोरे पठेत्‍ स्तोत्रं महोत्तमम् । सत्यं सत्यं पुनः सत्यं गोपयेन्मातृजारवत् ॥ ३२ ॥ ॥ इति महाकौतूहलं नाम श्री दक्षिणकाली हृदय स्तोत्रम् सम्पूर्णम् ॥

महाकौतूहलम् - परिचय

श्री दक्षिणकाली हृदय स्तोत्रम् को "महाकौतूहलम्" भी कहा जाता है। यह भगवान महाकाल ने देवी पार्वती को कथित किया है।

उत्पत्ति कथा: जब महाकाल ने प्रजापति ब्रह्मा का शिर काटा तब उन्हें ब्रह्महत्या का पाप लगा। इस पाप के नाश हेतु उन्होंने यह स्तोत्र रचा।

मंत्र विनियोग:
ऋषि: श्रीमहाकाल
छन्द: उष्णिक्
देवता: श्री दक्षिणकालिका
बीज: क्रीं
शक्ति: ह्रीं
कीलक: नमः

मंत्र प्रयोग - षट्कर्म

कर्ममंत्रप्रयोगफल
रोग नाशक्रींजल पर 7 बार जप कर सेचनसर्व रोग नाश
वशीकरणक्रीं स्वाहाचंदन पर जप कर तिलकलोक वश्य
भय नाशक्रीं हूं ह्रींअक्षत पर 7 बार जपमहाभय नाश
उच्चाटनहूं ह्रीं क्रींपुष्प पर 7 बार जपशत्रु उच्चाटन
आकर्षणक्रीं क्रीं क्रींअक्षत पर जप कर क्षेपणदूरस्थ को आकर्षित
मोहनक्रीं क्रीं क्रीं ह्रूं ह्रूं ह्रीं ह्रींकाजल पर 7 बार जप कर तिलकजगत मोहन

कालीयन्त्र विवरण

श्लोक 11 में कालीयन्त्र का वर्णन है:
त्रिकोण - तीन त्रिभुज
पञ्चक - पाँच कोण
अष्टकमल - आठ पंखुड़ी कमल
भूपुर - चारों द्वार
मुण्डपङ्क्ति - मुण्डों की पंक्ति
ज्वाला - अग्नि ज्वाला

नाममाला - दिव्य नाम

काली
दक्षिणकाली
कृष्णरूपा
परात्मिका
मुण्डमाली
विशालाक्षी
सृष्टिसंहारकारिणी
स्थितिरूपा
महामाया
योगनिद्रा
आद्या
घोरा
महातेजाः
करालिका
प्रेतवाहा
सिद्धिलक्ष्मी

फलश्रुति - पाठ का फल

कोटि अश्वमेध यज्ञ का फल
कोटि कन्यादान का पुण्य
गंगादि सर्व तीर्थ स्नान का फल
ब्रह्महत्या सहित सर्वपाप नाश
शत्रु नाश
जीवन्मुक्ति प्राप्ति
देवीलोक प्राप्ति
महादुःख, महारोग, महाभय नाश

कब पढ़ें?

  • महादुःख में: जब अत्यंत कष्ट हो
  • महारोग में: गंभीर बीमारी में
  • महासङ्कट में: विपत्ति के समय
  • महाभय में: अत्यंत भय में
  • महाघोर में: भयंकर परिस्थिति में

गोपनीयता: महाकाल कहते हैं - "सत्यं सत्यं पुनः सत्यं गोपयेन्मातृजारवत्" - इस स्तोत्र को माता के जार (गुप्त प्रेमी) की भांति छिपाकर रखें।

दो हृदय स्तोत्रों में अंतर

विषयमहाकौतूहलम् (यह स्तोत्र)देवीयामल हृदयम्
वक्तामहाकाल → देवी पार्वतीसदाशिव → देवी
ग्रंथमहाकौतूहल तंत्रदेवीयामल तंत्र
श्लोक32 श्लोक22 श्लोक + मंत्र
विशेषताषट्कर्म मंत्र प्रयोगग्रहबन्धन, मातृका मंत्र
मुख्य उद्देश्यब्रह्महत्या नाशसर्वसिद्धि

FAQ - अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न

1. "महाकौतूहलम्" नाम क्यों?

"महाकौतूहल" का अर्थ है "महान जिज्ञासा"। देवी ने महाकाल से इस स्तोत्र के बारे में जिज्ञासा की, इसलिए यह नाम।

2. ब्रह्महत्या कैसे नष्ट होती है?

महाकाल ने स्वयं ब्रह्महत्या नाश हेतु यह स्तोत्र रचा। इसके पाठ से ब्रह्महत्या सहित सभी पाप नष्ट होते हैं।

3. षट्कर्म मंत्र प्रयोग सुरक्षित है?

यह तांत्रिक प्रयोग है। स्तोत्र पाठ सुरक्षित है, परंतु मंत्र प्रयोग गुरु मार्गदर्शन में करें।

4. कालीयन्त्र कैसे बनाएं?

त्रिकोण, पञ्चक, अष्टकमल, भूपुर, मुण्डपङ्क्ति और ज्वाला से युक्त। विधिवत गुरु से प्राप्त करें।

5. क्या दोनों हृदय स्तोत्र पढ़ सकते हैं?

हाँ, दोनों अलग-अलग ग्रंथों से हैं और दोनों शक्तिशाली हैं। दोनों पढ़ सकते हैं।

6. "गोपयेन्मातृजारवत्" का क्या अर्थ है?

जैसे माता अपने गुप्त प्रेमी को छिपाकर रखती है, वैसे ही इस स्तोत्र को गोपनीय रखें। अपात्र को न बताएं।