पुनः सङ्कल्पम् –

पूर्वोक्त एवं गुण विशेषण विशिष्टायां शुभ तिथौ श्री वेङ्कटेश्वर स्वामिनः अनुग्रहप्रसाद सिद्ध्यर्थं श्री वेङ्कटेश्वर स्वामिनः प्रीत्यर्थं पुरुष सूक्त विधानेन ध्यान आवाहनादि षोडशोपचार पूजां करिष्ये ॥

प्राणप्रतिष्ठा –

ओं असुनीते पुनरस्मासु चक्षुः पुनः प्राणमिह नो धेहि भोगम् । ज्योक्पश्येम सूर्यमुच्चरन्त मनुमते मृडया नः स्वस्ति ॥ अमृतं वै प्राणा अमृतमापः प्राणानेव यथास्थानमुपह्वयते ॥ श्री वेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः आवाहयामि स्थापयामि पूजयामि । स्थिरोभव वरदोभव सुप्रसन्नो भव स्थिरासनं कुरु प्रसीद प्रसीद ।

ध्यानम् –

शान्ताकारं भुजगशयनं पद्मनाभं सुरेशं विश्वाकारं गगनसदृशं मेघवर्णं शुभाङ्गम् । लक्ष्मीकान्तं कमलनयनं योगिहृद्ध्यानगम्यं वन्दे विष्णुं भवभयहरं सर्वलोकैकनाथम् ॥ हैमोर्ध्वपुण्ड्र मजहन्मकुटं सुनासं मन्दस्मितं मकरकुण्डल चारुगण्डम् । बिम्बाधरं बहुल दीर्घ कृपाकटाक्षं श्रीवेङ्कटेश मुखमात्मनि सन्निधत्ताम् ॥ श्रीवेङ्कटाचलाधीशं श्रियाध्यासित वक्षसम् । श्रितचेतनमन्दारं श्रीनिवासमहं भजे ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः ध्यायामि ॥

आवाहनम् –

सहस्रशीर्षा पुरुषः । सहस्राक्षः सहस्रपात् । स भूमिं विश्वतो वृत्वा । अत्यतिष्ठद्दशाङ्ुलम । आवाहयामि सर्वेश श्रीनिवास रमापते । कृपया देहि सान्निध्यं शरणगतवत्सल ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः आवाहयामि ॥

आसनम् –

पुरुष एवेदग्ं सर्वम् । यद्भूतं यच्च भव्यम् । उतामृतत्वस्येशानः । यदन्नेनातिरोहति । देव देव जगन्नाथ प्रणतक्लेशनाशक । रत्नसिंहासनं दिव्यं गृहाण मधुसूदन ॥ ओं श्री पद्मावती समेत श्री वेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः आसनं समर्पयामि ॥

पाद्यम् –

एतावानस्य महिमा । अतो ज्यायाग्श्च पूरुषः । पादोऽस्य विश्वा भूतानि । त्रिपादस्यामृतं दिवि । वाञ्छितं कुरु मे देव दुष्कृतं च विनाशय । पाद्यं गृहाण भगवान् मातुरुत्सङ्ग संस्थित ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः पादयोः पाद्यं समर्पयामि ।

अर्घ्यम् –

त्रिपादूर्ध्व उदैत्पुरुषः । पादोऽस्येहाऽऽभवात्पुनः । ततो विष्वङ्व्यक्रामत् । साशनानशने अभि । कुरुष्व मे दयां देव संसारार्तिभयापह । कुसुमाक्षत सम्युक्तं गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः हस्तयोः अर्घ्यं समर्पयामि ॥

आचमनीयम् –

तस्माद्विराडजायत । विराजो अधि पूरुषः । स जातो अत्यरिच्यत । पश्चाद्भूमिमथो पुरः । नमः सत्याय शुद्धाय नित्याय ज्ञानरूपिणे । गृहाणाचमनं देव सर्वलोकैकनायक ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः मुखे आचमनीयं समर्पयामि ॥

पञ्चामृतस्नानम् –

दधि क्षीराज्य मधुभिः शर्करा फलमिश्रितम् । पञ्चामृतस्नानमिदं गृहाण पुरुषोत्तम ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः पञ्चामृत स्नानं समर्पयामि ॥

शुद्धोदकस्नानम् –

यत्पुरुषेण हविषा । देवा यज्ञमतन्वत । वसन्तो अस्यासीदाज्यम् । ग्रीष्म इध्मश्शरद्धविः । गङ्गादि सर्वतीर्थेभ्यः समाहृतमिदं जलम् । स्नानं स्वीकुरु देवेश भक्तचित्तस्थिरासन ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ॥

वस्त्रम् –

सप्तास्यासन्परिधयः । त्रिः सप्त समिधः कृताः । देवा यद्यज्ञं तन्वानाः । अबध्नन्पुरुषं पशुम् । तप्तकाञ्चन सङ्काशं पीताम्बरमिदं हरे । गृहाण श्रीजगन्नाथ श्रीनिवास नमोऽस्तु ते ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः वस्त्रयुग्मं समर्पयामि ॥

यज्ञोपवीतम् –

तं यज्ञं बर्हिषि प्रौक्षन् । पुरुषं जातमग्रतः । तेन देवा अयजन्त । साध्या ऋषयश्च ये । वेङ्कटेश महादेव श्रियः कान्त जगद्विभो । ब्रह्मसूत्रोत्तरीये तु गृहाण करुणापर ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः यज्ञोपवीतं समर्पयामि ॥

गन्धम् –

तस्माद्यज्ञात्सर्वहुतः । सम्भृतं पृषदाज्यम् । पशूग्स्ताग्श्चक्रे वायव्यान् । आरण्यान्ग्राम्याश्च ये । चन्दनागरु कस्तूरी घनसारसमन्वितम् । गन्धं गृहाण गोविन्द परमामोदपूरितम् ॥ ओं श्री पद्मावती समेत श्री वेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः दिव्य परिमल गन्धान् समर्पयामि ॥

आभरणम् –

तस्माद्यज्ञात्सर्वहुतः । ऋचः सामानि जज्ञिरे । छन्दाग्ंसि जज्ञिरे तस्मात् । यजुस्तस्मादजायत । केयूर कटके चैव हस्ते चित्राङ्गुलीयकं माणिक्योल्लासि मकुटं कुण्डले हारशोभितम् । नाभौ नायक रत्नं च नूपुरे हारपद्मयोः अङ्गुली मुद्रिकाश्चैव गृह्यतां अस्मदर्पिताः ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः आभरणानि समर्पयामि ॥

अक्षतान् –

गोविन्द परमानन्द हरिद्रा सहिताक्षतान् । विश्वेश्वर विशालाक्ष गृहाण परमेश्वर ॥ ओं श्री पद्मावती समेत श्री वेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः अक्षतान् समर्पयामि ॥

पुष्पम् –

तस्मादश्वा अजायन्त । ये के चोभयादतः । गावो ह जज्ञिरे तस्मात् । तस्माज्जाता अजावयः । सुगन्धीनि सुपुष्पाणि जाजीकुन्दमुखानि च । मालती वकुलादीनि पूजार्थं प्रतिगृह्यताम् ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः पुष्पं समर्पयामि ॥

अथाङ्ग पूजा –

ओं श्रीवेङ्कटेश्वराय नमः – पादौ पूजयामि । ओं श्रीवेङ्कटाचलाधीशाय नमः – गुल्फौ पूजयामि । ओं श्रीप्रदायकाय नमः – जङ्घे पूजयामि । ओं पद्मावतीपतये नमः – जानुनी पूजयामि । ओं ज्ञानप्रदाय नमः – ऊरुं पूजयामि । ओं श्रीनिवासाय नमः – कटिं पूजयामि । ओं महाभागाय नमः – नाभिं पूजयामि । ओं निर्मलाय नमः – उदरं पूजयामि । ओं विशालहृदयाय नमः – हृदयं पूजयामि । ओं परिशुद्धात्मने नमः – स्तनौ पूजयामि । ओं पुरुषोत्तमाय नमः – भुजौ पूजयामि । ओं स्वर्णहस्ताय नमः – हस्तौ पूजयामि । ओं वरप्रदाय नमः – कण्ठं पूजयामि । ओं लोकनाथाय नमः – स्कन्धौ पूजयामि । ओं सर्वेश्वराय नमः – मुखं पूजयामि । ओं रसज्ञाय नमः – नासिकां पूजयामि । ओं पुण्यश्रवणकीर्तनाय नमः – श्रोत्रे पूजयामि । ओं फुल्लाम्बुजविलोचनाय नमः – नेत्रे पूजयामि । ओं वर्चस्विने नमः – ललाटं पूजयामि । ओं सहस्रशीर्षाय नमः – शिरः पूजयामि । ओं रम्य विग्रहाय नमः – सर्वाण्यङ्गानि पूजयामि । ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः दिव्यसुन्दर विग्रहं पूजयामि ॥

अथ अष्टोत्तरशतनाम पूजा –

(यहाँ अष्टोत्तरशतनाम पूजा के लिए नीचे दी गई नामावली का पाठ करें)

धूपम् –

यत्पुरुषं व्यदधुः । कतिधा व्यकल्पयन् । मुखं किमस्य कौ बाहू । कावूरू पादावुच्येते । दशाङ्गं गुग्गुलोपेतं गोघृतेन समन्वितम् । धूपं गृहाण देवेश सर्वलोकनमस्कृत ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः धूपं आघ्रापयामि ॥

दीपम् –

ब्राह्मणोऽस्य मुखमासीत् । बाहू राजन्यः कृतः । ऊरू तदस्य यद्वैश्यः । पद्भ्याग्ं शूद्रो अजायत । त्रिलोकेश महादेव सर्वज्ञानप्रदायक । दीपं दास्यामि देवेश रक्ष मां भक्तवत्सल ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः दीपं दर्शयामि ॥

धूपदीपानन्तरं शुद्धाचमनीयं समर्पयामि ।

नैवेद्यम् –

चन्द्रमा मनसो जातः । चक्षोः सूर्यो अजायत । मुखादिन्द्रश्चाग्निश्च । प्राणाद्वायुरजायत । सर्वभक्षैश्च भोज्यैश्च रसैः षड्भिः समन्वितम् । नैवेद्यं तु मयानीतं गृहाण पुरुषोत्तम ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः नैवेद्यं समर्पयामि ॥

ओं भूर्भुवस्सुवः । तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि । धियो यो नः प्रचोदयात् ॥

सत्यं त्वा ऋतेन परिषिञ्चामि । (सायङ्काले – ऋतं त्वा सत्येन परिषिञ्चामि) अमृतमस्तु । अमृतोपस्तरणमसि । ओं प्राणाय स्वाहा । ओं अपानाय स्वाहा । ओं व्यानाय स्वाहा । ओं उदानाय स्वाहा । ओं समानाय स्वाहा । मध्ये मध्ये पानीयं समर्पयामि । अमृतापिधानमसि । उत्तरापोशनं समर्पयामि । हस्तौ प्रक्षालयामि । पादौ प्रक्षालयामि । शुद्धाचमनीयं समर्पयामि ।

ताम्बूलम् –

नाभ्या आसीदन्तरिक्षम् । शीर्णो द्यौः समवर्तत । पद्भ्यां भूमिर्दिशः श्रोत्रात् । तथा लोकाग्ं अकल्पयन् । पूगीफलैः सकर्पूरैर्नागवल्ली दलैर्युतम् । मुक्ताचूर्ण समायुक्तं ताम्बूलं प्रतिगृह्यताम् ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः ताम्बूलं समर्पयामि ॥

नीराजनम् –

वेदाहमेतं पुरुषं महान्तम् । आदित्यवर्णं तमसस्तु पारे । सर्वाणि रूपाणि विचित्य धीरः । नामानि कृत्वाऽभिवदन् यदास्ते । श्रियः कान्ताय कल्याण निधये निधयेर्थिनाम् । श्रीवेङ्कटनिवासाय श्रीनिवासाय मङ्गलम् ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः नीराजनं दर्शयामि ॥

नीराजनानन्तरं शुद्धाचमनीयं समर्पयामि ।

मन्त्रपुष्पम् –

धाता पुरस्ताद्यमुदाजहार । शक्रः प्रविद्वान्प्रदिशश्चतस्रः । तमेवं विद्वानमृत इह भवति । नान्यः पन्था अयनाय विद्यते । नानासुगन्धपुष्पाणि यथा कालोद्भवानि च । पुष्पाञ्जलिं मया दत्तं गृहाण वेङ्कटेश्वर ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः सुवर्ण दिव्य मन्त्रपुष्पं समर्पयामि ॥

प्रदक्षिण नमस्काराः –

यानि कानि च पापानि जन्मान्तरकृतानि च । तानि तानि प्रणश्यन्ति प्रदक्षिण पदे पदे ॥ पापोऽहं पापकर्माऽहं पापात्मा पापसम्भवः । त्राहि मां कृपया देव शरणागतवत्सल ॥ अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव शरणं मम । तस्मात्कारुण्य भावेन रक्ष रक्ष जनार्दन ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः आत्मप्रदक्षिण नमस्कारान् समर्पयामि ॥

उपचार पूजा –

ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः । छत्रमाच्छादयामि । चामरैर्वीजयामि । नृत्यं दर्शयामि । गीतं श्रावयामि । वाद्यं घोषयामि । आन्दोलिकानारोहयामि । अश्वानारोहयामि । गजानारोहयामि । समस्त राजोपचार देवोपचार भक्त्युपचार शक्त्युपचार मन्त्रोपचार पूजाः समर्पयामि ॥

प्रार्थना –

ओं नमो देवदेवाय पूर्वदेवाय खड्गिने । श्रीवत्साङ्काय च नमः परस्मै परमात्मने ॥ नमः परस्मै व्यूहोपव्यूहान्तर विभूतये । विभवाय नमस्तस्मै विश्वान्तर्यामिणेऽणवे ॥ अर्चावताराय नमोऽजन्मने जन्मभाजिने । मायाविने जगत् स्रष्ट्रे लक्ष्मीनारायणात्मने ॥

क्षमा प्रार्थना –

यस्य स्मृत्या च नामोक्त्या तपः पूजा क्रियादिषु । न्यूनं सम्पूर्णतां याति सद्यो वन्दे तमच्युतम् ॥ मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं जनार्दन । यत्पूजितं मया देव परिपूर्णं तदस्तु ते ॥

अनया ध्यान आवाहनादि षोडशोपचार पूजया भगवान् सर्वात्मकः श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामि सुप्रीतो सुप्रसन्नो वरदो भवन्तु ॥

तीर्थम् –

अकालमृत्युहरणं सर्वव्याधिनिवारणम् । समस्तपापक्षयकरं श्रीश्रीनिवास पादोदकं पावनं शुभम् ॥ श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामि प्रसादं शिरसा गृह्णामि ॥

उद्वासनम् –

यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवाः तानि धर्माणि प्रथमा न्यासन् । तेहनाकं महिमानस्सचन्ते यत्र पूर्वे साध्यास्सन्ति देवाः ॥ ओं श्रीपद्मावती समेत श्रीवेङ्कटेश्वर स्वामिने नमः यथास्थानं उद्वासयामि ॥

ओं शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥