Sri Ganesha Sahasranama Namavali – श्री गणेश सहस्रनामावली (१००० नाम)

॥ श्री गणेश सहस्रनामावली ॥
॥ प्रथम शतक (१-१००) ॥
ॐ गणेश्वराय नमः।
ॐ गणक्रीडाय नमः।
ॐ गणनाथाय नमः।
ॐ गणाधिपाय नमः।
ॐ एकदंष्ट्राय नमः।
ॐ वक्रतुण्डाय नमः।
ॐ गजवक्त्राय नमः।
ॐ महोदराय नमः।
ॐ लम्बोदराय नमः।
ॐ धूम्रवर्णाय नमः।
ॐ विकटाय नमः।
ॐ विघ्ननाशकाय नमः।
ॐ सुमुखाय नमः।
ॐ दुर्मुखाय नमः।
ॐ बुद्धाय नमः।
ॐ विघ्नराजाय नमः।
ॐ गजाननाय नमः।
ॐ भीमाय नमः।
ॐ प्रमोदाय नमः।
ॐ आमोदाय नमः।
ॐ सुरानन्दाय नमः।
ॐ मदोत्कटाय नमः।
ॐ हेरम्बाय नमः।
ॐ शम्बराय नमः।
ॐ शम्भवे नमः।
ॐ लम्बकर्णाय नमः।
ॐ महाबलाय नमः।
ॐ नन्दनाय नमः।
ॐ अलम्पटाय नमः।
ॐ अभीरवे नमः।
ॐ मेघनादाय नमः।
ॐ गणञ्जयाय नमः।
ॐ विनायकाय नमः।
ॐ विरूपाक्षाय नमः।
ॐ धीरशूराय नमः।
ॐ वरप्रदाय नमः।
ॐ महागणपतये नमः।
ॐ बुद्धिप्रियाय नमः।
ॐ क्षिप्रप्रसादनाय नमः।
ॐ रुद्रप्रियाय नमः।
ॐ गणाध्यक्षाय नमः।
ॐ उमापुत्राय नमः।
ॐ अघनाशनाय नमः।
ॐ कुमारगुरवे नमः।
ॐ ईशानपुत्राय नमः।
ॐ मूषकवाहनाय नमः।
ॐ सिद्धिप्रियाय नमः।
ॐ सिद्धिपतये नमः।
ॐ सिद्धये नमः।
ॐ सिद्धिविनायकाय नमः।
ॐ अविघ्नाय नमः।
ॐ तुम्बुरवे नमः।
ॐ सिंहवाहनाय नमः।
ॐ मोहिनीप्रियाय नमः।
ॐ कटङ्कटाय नमः।
ॐ राजपुत्राय नमः।
ॐ शालकाय नमः।
ॐ सम्मिताय नमः।
ॐ अमिताय नमः।
ॐ कूष्माण्ड सामसम्भूतये नमः।
ॐ दुर्जयाय नमः।
ॐ धूर्जयाय नमः।
ॐ जयाय नमः।
ॐ भूपतये नमः।
ॐ भुवनपतये नमः।
ॐ भूतानां पतये नमः।
ॐ अव्ययाय नमः।
ॐ विश्वकर्त्रे नमः।
ॐ विश्वमुखाय नमः।
ॐ विश्वरूपाय नमः।
ॐ निधये नमः।
ॐ घृणये नमः।
ॐ कवये नमः।
ॐ कवीनामृषभाय नमः।
ॐ ब्रह्मण्याय नमः।
ॐ ब्रह्मणस्पतये नमः।
ॐ ज्येष्ठराजाय नमः।
ॐ निधिपतये नमः।
ॐ निधिप्रियपतिप्रियाय नमः।
ॐ हिरण्मयपुरान्तः-स्थाय नमः।
ॐ सूर्यमण्डलमध्यगाय नमः।
ॐ कराहतिविध्वस्त-सिन्धुसलिलाय नमः।
ॐ पूषदंतभिदे नमः।
ॐ उमाङ्ककेलिकुतुकिने नमः।
ॐ मुक्तिदाय नमः।
ॐ कुलपालनाय नमः।
ॐ किरीटिने नमः।
ॐ कुण्डलिने नमः।
ॐ हारिणे नमः।
ॐ वनमालिने नमः।
ॐ मनोमयाय नमः।
ॐ वैमुख्यहत-दैत्यश्रिये नमः।
ॐ पादाहतिजितक्षितये नमः।
ॐ सद्योजात-स्वर्णमुञ्ज-मेखलिने नमः।
ॐ दुर्निमित्तहृते नमः।
ॐ दुःस्वप्नहृते नमः।
ॐ प्रसहनाय नमः।
ॐ गुणिने नमः।
॥ १०० ॥
॥ द्वितीय शतक (१०१-२००) ॥
ॐ नादप्रतिष्ठिताय नमः।
ॐ सुरूपाय नमः।
ॐ सर्वनेत्राधिवासाय नमः।
ॐ वीरासनाश्रयाय नमः।
ॐ पीताम्बराय नमः।
ॐ खण्डरदाय नमः।
ॐ खण्डेन्दुकृतशेखराय नमः।
ॐ चित्राङ्क-श्यामदशनाय नमः।
ॐ भालचन्द्राय नमः।
ॐ चतुर्भुजाय नमः।
ॐ योगाधिपाय नमः।
ॐ तारकस्थाय नमः।
ॐ पुरुषाय नमः।
ॐ गजकर्णकाय नमः।
ॐ गणाधिराजाय नमः।
ॐ विजयस्थिराय नमः।
ॐ गजपतिर्ध्वजिने नमः।
ॐ देवदेवाय नमः।
ॐ स्मरप्राणदीपकाय नमः।
ॐ वायुकीलकाय नमः।
ॐ विपश्चिद् वरदाय नमः।
ॐ नादोन्नाद-भिन्न-बलाहकाय नमः।
ॐ वराहरदनाय नमः।
ॐ मृत्युंजयाय नमः।
ॐ व्याघ्राजिनाम्बराय नमः।
ॐ इच्छाशक्तिधराय नमः।
ॐ देवत्रात्रे नमः।
ॐ दैत्यविमर्दनाय नमः।
ॐ शम्भुवक्त्रोद्भवाय नमः।
ॐ शम्भुकोपघ्ने नमः।
ॐ शम्भुहास्यभुवे नमः।
ॐ शम्भुतेजसे नमः।
ॐ शिवाशोकहारिणे नमः।
ॐ गौरीसुखावहाय नमः।
ॐ उमाङ्गमलजाय नमः।
ॐ गौरीतेजोभुवे नमः।
ॐ स्वर्धुनीभवाय नमः।
ॐ यज्ञकायाय नमः।
ॐ महानादाय नमः।
ॐ गिरिवर्ष्मणे नमः।
ॐ शुभाननाय नमः।
ॐ सर्वात्मने नमः।
ॐ सर्वदेवात्मने नमः।
ॐ ब्रह्ममूर्ध्ने नमः।
ॐ ककुप् श्रुतये नमः।
ॐ ब्रह्माण्डकुम्भाय नमः।
ॐ चिद् व्योमभालाय नमः।
ॐ सत्यशिरोरुहाय नमः।
ॐ जगज्जन्मलयोन्मेष-निमेषाय नमः।
ॐ अग्न्यर्कसोमदृशे नमः।
ॐ गिरीन्द्रैकरदाय नमः।
ॐ धर्माधर्मोष्ठाय नमः।
ॐ सामबृंहिताय नमः।
ॐ ग्रहर्क्षदशनाय नमः।
ॐ वाणीजिह्वाय नमः।
ॐ वासव-नासिकाय नमः।
ॐ कुलाचलांसाय नमः।
ॐ सोमार्कघण्टाय नमः।
ॐ रुद्रशिरोधराय नमः।
ॐ नदीनदभुजाय नमः।
ॐ सर्पाङ्गुलीकाय नमः।
ॐ तारकानखाय नमः।
ॐ भ्रूमध्यसंस्थितकराय नमः।
ॐ ब्रह्मविद्यामदोत्कटाय नमः।
ॐ व्योमनाभये नमः।
ॐ श्रीहृदयाय नमः।
ॐ मेरुपृष्ठाय नमः।
ॐ अर्णवोदराय नमः।
ॐ कुक्षिस्थ-यक्षगन्धर्व रक्षःकिन्नरमानुषाय नमः।
ॐ पृथ्विकटये नमः।
ॐ सृष्टिलिङ्गाय नमः।
ॐ शैलोरवे नमः।
ॐ दस्रजानुकाय नमः।
ॐ पातालजङ्घाय नमः।
ॐ मुनिपदे नमः।
ॐ कालाङ्गुष्ठाय नमः।
ॐ त्रयीतनवे नमः।
ॐ ज्योतिर्मण्डललाङ्गूलाय नमः।
ॐ हृदयालान-निश्चलाय नमः।
ॐ हृत्पद्मकर्णिकाशालि-वियत्केलिसरोवराय नमः।
ॐ सद्भक्तध्याननिगडाय नमः।
ॐ पूजावारिनिवारिताय नमः।
ॐ प्रतापिने नमः।
ॐ कश्यपसुताय नमः।
ॐ गणपाय नमः।
ॐ विष्टपिने नमः।
ॐ बलिने नमः।
ॐ यशस्विने नमः।
ॐ धार्मिकाय नमः।
ॐ स्वोजसे नमः।
ॐ प्रथमाय नमः।
ॐ प्रथमेश्वराय नमः।
॥ २०० ॥
॥ तृतीय शतक (२०१-३००) ॥
ॐ चिन्तामणिद्वीप पतये नमः।
ॐ कल्पद्रुमवनालयाय नमः।
ॐ रत्नमण्डपमध्यस्थाय नमः।
ॐ रत्नसिंहासनाश्रयाय नमः।
ॐ तीव्राशिरोद्-धृतपदाय नमः।
ॐ ज्वालिनीमौलि-लालिताय नमः।
ॐ नन्दानन्दित-पीठश्रिये नमः।
ॐ भोगदा-भूषितासनाय नमः।
ॐ सकामदायिनी-पीठाय नमः।
ॐ स्फुरदुग्रासनाश्रयाय नमः।
ॐ तेजोवतीशिरोरत्नाय नमः।
ॐ सत्यानित्यावतंसिताय नमः।
ॐ सविघ्ननाशिनीपीठाय नमः।
ॐ सर्वशक्त्यम्बुजाश्रयाय नमः।
ॐ लिपिपद्मासनाधाराय नमः।
ॐ वह्निधाम-त्रयाश्रयाय नमः।
ॐ उन्नतप्रपदाय नमः।
ॐ गूढगुल्फाय नमः।
ॐ संवृतपार्ष्णिकाय नमः।
ॐ पीनजङ्गाय नमः।
ॐ श्लिष्टजानवे नमः।
ॐ स्थूलोरवे नमः।
ॐ प्रोन्नमत्कटये नमः।
ॐ निम्ननाभये नमः।
ॐ स्थूलकुक्षये नमः।
ॐ पीनवक्षसे नमः।
ॐ बृहद्भुजाय नमः।
ॐ पीनस्कन्धाय नमः।
ॐ कम्बुकण्ठाय नमः।
ॐ लम्बोष्ठाय नमः।
ॐ लम्बनासिकाय नमः।
ॐ भग्नवामरदाय नमः।
ॐ तुङ्गसव्यदन्ताय नमः।
ॐ महाहनवे नमः।
ॐ ह्रस्वनेत्रत्रयाय नमः।
ॐ शूर्पकर्णाय नमः।
ॐ निबिडमस्तकाय नमः।
ॐ स्तबकाकारकुम्भाग्राय नमः।
ॐ रत्नमौलये नमः।
ॐ निरङ्कुशाय नमः।
ॐ सर्पहारकटिसूत्राय नमः।
ॐ सर्पयज्ञोपवीतवते नमः।
ॐ सर्पकोटीरकटकाय नमः।
ॐ सर्पग्रैवेयकाङ्गदाय नमः।
ॐ सर्पकक्ष्योदराबन्धाय नमः।
ॐ सर्पराजोत्तरीयकाय नमः।
ॐ रक्ताय नमः।
ॐ रक्ताम्बरधराय नमः।
ॐ रक्तमाल्यविभूषणाय नमः।
ॐ रक्तेक्षणाय नमः।
ॐ रक्तकराय नमः।
ॐ रक्तताल्वोष्ठपल्लवाय नमः।
ॐ श्वेताय नमः।
ॐ श्वेताम्बरधराय नमः।
ॐ श्वेतमाल्यविभूषणाय नमः।
ॐ श्वेतातपत्ररुचिराय नमः।
ॐ श्वेतचामरवीजिताय नमः।
ॐ सर्वावयवसम्पूर्ण-सर्वलक्षणलक्षिताय नमः।
ॐ सर्वाभरणशोभाढ्याय नमः।
ॐ सर्वशोभासमन्विताय नमः।
ॐ सर्वमङ्गलमाङ्गल्याय नमः।
ॐ सर्वकारणकारणाय नमः।
ॐ सर्वदैककराय नमः।
ॐ शार्ङ्गिणे नमः।
ॐ बीजापूरिणे नमः।
ॐ गदाधराय नमः।
ॐ इक्षुचापधराय नमः।
ॐ शूलिने नमः।
ॐ चक्रपाणये नमः।
ॐ सरोजभृते नमः।
ॐ पाशिने नमः।
ॐ धृतोत्पलाय नमः।
ॐ शालीमञ्जरीभृते नमः।
ॐ स्वदन्तभृते नमः।
ॐ कल्पवल्लीधराय नमः।
ॐ विश्वाभयदैककराय नमः।
ॐ वशिने नमः।
ॐ अक्षमालाधराय नमः।
ॐ ज्ञानमुद्रावते नमः।
ॐ मुद्गरायुधाय नमः।
ॐ पूर्णपात्रिणे नमः।
ॐ कम्बुधराय नमः।
ॐ विधृतालिसमुद्गकाय नमः।
ॐ मातुलिङ्गधराय नमः।
ॐ चूतकलिकाभृते नमः।
ॐ कुठारवते नमः।
ॐ पुष्करस्थ-स्वर्णघटी-पूर्णरत्नाभिवर्षकाय नमः।
ॐ भारतीसुन्दरीनाथाय नमः।
॥ ३०० ॥
॥ चतुर्थ शतक (३०१-४००) ॥
ॐ विनायकरतिप्रियाय नमः।
ॐ महालक्ष्मी प्रियतमाय नमः।
ॐ सिद्धलक्ष्मीमनोरमाय नमः।
ॐ रमारमेशपूर्वाङ्गाय नमः।
ॐ दक्षिणोमा-महेश्वराय नमः।
ॐ महीवराह-वामाङ्गाय नमः।
ॐ रतिकन्दर्प-पश्चिमाय नमः।
ॐ आमोदप्रमोदजननाय नमः।
ॐ सप्रमोद-प्रमोदनाय नमः।
ॐ समेधित-समृद्धिश्रिये नमः।
ॐ ऋद्धिसिद्धिप्रवर्तकाय नमः।
ॐ दत्तसौमुख्यसुमुखाय नमः।
ॐ कान्ति-कन्दलिताश्रयाय नमः।
ॐ मदनावत्याश्रिताङ्घ्रये नमः।
ॐ कृत्तदौर्मुख्यदुर्मुखाय नमः।
ॐ विघ्न-सम्पल्लवोपघ्नाय नमः।
ॐ सेवोन्निद्र-मदद्रवाय नमः।
ॐ विघ्नकृन्निघ्नचरणाय नमः।
ॐ द्राविणीशक्ति सत्कृताय नमः।
ॐ तीव्राप्रसन्ननयनाय नमः।
ॐ ज्वालिनी-पालितैकदृशे नमः।
ॐ मोहिनीमोहनाय नमः।
ॐ भोगदायिनी-कान्तिमण्डिताय नमः।
ॐ कामिनीकान्तवक्त्रश्रिये नमः।
ॐ अधिष्ठित वसुन्धराय नमः।
ॐ वसुन्धरा-मदोन्नद्ध-महाशङ्खनिधि-प्रभवे नमः।
ॐ नमद्वसुमती-मौलिमहापद्म-निधिप्रभवे नमः।
ॐ सर्वसद्गुरु-संसेव्याय नमः।
ॐ शोचिष्केश-हृदाश्रयाय नमः।
ॐ ईशानमूर्ध्ने नमः।
ॐ देवेन्द्रशिखायै नमः।
ॐ पवननन्दनाय नमः।
ॐ अग्रप्रत्यग्र-नयनाय नमः।
ॐ दिव्यास्त्राणां प्रयोगविदे नमः।
ॐ ऐरावतादि-सर्वाशा-वारणावरणप्रियाय नमः।
ॐ वज्राद्यस्त्र-परिवाराय नमः।
ॐ गणचण्ड-समाश्रयाय नमः।
ॐ जयाजया-परिवाराय नमः।
ॐ विजयाविजयावहाय नमः।
ॐ अजितार्चित-पादाब्जाय नमः।
ॐ नित्यानित्या-वतंसिताय नमः।
ॐ विलासिनीकृतोल्लासाय नमः।
ॐ शौण्डीसौन्दर्य-मण्डिताय नमः।
ॐ अनन्तानन्तसुखदाय नमः।
ॐ सुमङ्गल सुमङ्गलाय नमः।
ॐ इच्छाशक्ति-ज्ञानशक्ति-क्रियाशक्ति-निषेविताय नमः।
ॐ सुभगा-संश्रितपदाय नमः।
ॐ ललिताललिताश्रयाय नमः।
ॐ कामिनीकामनाय नमः।
ॐ काममालिनी-केलिलालिताय नमः।
ॐ सरस्वत्याश्रयाय नमः।
ॐ गौरीनन्दनाय नमः।
ॐ श्रीनिकेतनाय नमः।
ॐ गुरुगुप्तपदाय नमः।
ॐ वाचासिद्धाय नमः।
ॐ वागीश्वरीपतये नमः।
ॐ नलिनीकामुकाय नमः।
ॐ वामारामाय नमः।
ॐ ज्येष्ठामनोरमाय नमः।
ॐ रौद्रिमुद्रित-पादाब्जाय नमः।
ॐ हुंबीजाय नमः।
ॐ तुङ्गशक्तिकाय नमः।
ॐ विश्वादिजननत्राणाय नमः।
ॐ स्वाहाशक्तये नमः।
ॐ सकीलकाय नमः।
ॐ अमृताब्धिकृतावासाय नमः।
ॐ मदघूर्णितलोचनाय नमः।
ॐ उच्छिष्टगणाय नमः।
ॐ उच्छिष्टगणेशाय नमः।
ॐ गणनायकाय नमः।
ॐ सर्वकालिकसंसिद्धये नमः।
ॐ नित्यशैवाय नमः।
ॐ दिगम्बराय नमः।
ॐ अनपाय/अनघाय नमः।
ॐ अनन्तदृष्टये नमः।
ॐ अप्रमेयाय नमः।
ॐ अजरामराय नमः।
ॐ अनाविलाय नमः।
ॐ अप्रतिरथाय नमः।
ॐ अच्युताय नमः।
ॐ अमृताय नमः।
ॐ अक्षराय नमः।
ॐ अप्रतर्क्याय नमः।
ॐ अक्षयाय नमः।
ॐ अजय्याय नमः।
ॐ अनाधाराय नमः।
ॐ अनामयाय नमः।
ॐ अमलाय नमः।
ॐ अमोघसिद्धये नमः।
ॐ अद्वैताय नमः।
ॐ अघोराय नमः।
ॐ अप्रमिताननाय नमः।
॥ ४०० ॥
॥ पंचम शतक (४०१-५००) ॥
ॐ अनाकाराय नमः।
ॐ अब्धिभूम्यग्निबलघ्नाय नमः।
ॐ अव्यक्तलक्षणाय नमः।
ॐ आधारपीठाय नमः।
ॐ आधाराय नमः।
ॐ आधाराधेयवर्जिताय नमः।
ॐ आखुकेतनाय नमः।
ॐ आशापूरकाय नमः।
ॐ आखुमहारथाय नमः।
ॐ इक्षुसागर-मध्यस्थाय नमः।
ॐ इक्षुभक्षणलालसाय नमः।
ॐ इक्षुचापातिरेकश्रिये नमः।
ॐ इक्षुचापनिषेविताय नमः।
ॐ इन्द्रगोपसमानश्रिये नमः।
ॐ इन्द्रनीलसमद्युतये नमः।
ॐ इन्दीवरदलश्यामाया नमः।
ॐ इन्दुमण्डलनिर्मलाय नमः।
ॐ इध्मप्रियाय नमः।
ॐ इडाभागाया नमः।
ॐ इराधाम्ने नमः।
ॐ इन्दिराप्रियाय नमः।
ॐ इक्ष्वाकुविघ्नवि-ध्वंसिने नमः।
ॐ इतिकर्तव्य-तेप्सिताय नमः।
ॐ ईशानमौलये नमः।
ॐ ईशानाय नमः।
ॐ ईशानसुताय नमः।
ॐ ईतिघ्ने नमः।
ॐ ईषणात्रयकल्पान्ताय नमः।
ॐ ईहामात्रविवर्जिताय नमः।
ॐ उपेन्द्राय नमः।
ॐ उडुभृन्मौलये नमः।
ॐ उण्डेरकबलिप्रियाय नमः।
ॐ उन्नताननाय नमः।
ॐ उत्तुङ्गाय नमः।
ॐ उदारत्रिदशाग्रण्ये नमः।
ॐ उर्जस्वते नमः।
ॐ उष्मलमदाय नमः।
ॐ ऊहापोह-दुरासदाय नमः।
ॐ ऋग्यजुस्साम-सम्भूतये नमः।
ॐ ऋद्धिसिद्धि-प्रवर्तकाय नमः।
ॐ ऋजुचित्तैकसुलभाय नमः।
ॐ ऋणत्रय-विमोचकाय नमः।
ॐ स्वभक्तानां लुप्तविघ्नाय नमः।
ॐ सुरद्विषां-लुप्तशक्तये नमः।
ॐ विमुखार्चानां लुप्तश्रिये नमः।
ॐ लूताविस्फोटनाशनाय नमः।
ॐ एकारपीठमध्यस्थाय नमः।
ॐ एकपादकृतासनाय नमः।
ॐ एजिताखिलदैत्यश्रिये नमः।
ॐ एधिताखिलसंश्रयाय नमः।
ॐ ऐश्वर्यनिधये नमः।
ॐ ऐश्वर्याय नमः।
ॐ ऐहिकामुष्मिकप्रदाय नमः।
ॐ ऐरम्मदसमोन्मेषाय नमः।
ॐ ऐरावतनिभाननाय नमः।
ॐ ओङ्कारवाच्याय नमः।
ॐ ओङ्काराय नमः।
ॐ ओजस्वते नमः।
ॐ ओषधीपतये नमः।
ॐ औदार्यनिधये नमः।
ॐ औद्धत्यधुर्याय नमः।
ॐ औन्नत्य-निस्वनाय नमः।
ॐ सुरनागानाम्-अङ्कुशाय नमः।
ॐ सुरविद्विषाम्-अङ्कुशाय नमः।
ॐ अःसमस्त-विसर्गान्तपदेषु परिकीर्तिताय नमः।
ॐ कमण्डलुधराय नमः।
ॐ कल्पाय नमः।
ॐ कपर्दिने नमः।
ॐ कलभाननाय नमः।
ॐ कर्मसाक्षिणे नमः।
ॐ कर्मकर्त्रे नमः।
ॐ कर्माकर्मफलप्रदाय नमः।
ॐ कदम्बगोल-काकाराय नमः।
ॐ कूष्माण्डगणनायकाय नमः।
ॐ कारुण्यदेहाय नमः।
ॐ कपिलाय नमः।
ॐ कथकाय नमः।
ॐ कटिसूत्रभृते नमः।
ॐ खर्वाय नमः।
ॐ खड्गप्रियाय नमः।
ॐ खड्गखान्तान्तः स्थाय नमः।
ॐ खनिर्मलाय नमः।
ॐ खल्वाटश्रङ्गनिलयाय नमः।
ॐ खट्वाङ्गिने नमः।
ॐ खदुरासढ़ाय नमः।
ॐ गुणाढ्याय नमः।
ॐ गहनाय नमः।
ॐ गस्थाय नमः।
ॐ गद्यपद्य-सुधार्णवाय नमः।
ॐ गद्यगानप्रियाय नमः।
॥ ५०० ॥
॥ षष्ठ शतक (५०१-६००) ॥
ॐ गर्जाय नमः।
ॐ गीतगीर्वाण-पूर्वजाय नमः।
ॐ गुह्याचाररताय नमः।
ॐ गुह्याय नमः।
ॐ गुह्यागमनिरूपिताय नमः।
ॐ गुहाशयाय नमः।
ॐ गुहाब्धिस्थाय नमः।
ॐ गुरुगम्याय नमः।
ॐ गुरोर्गुरवे नमः।
ॐ घण्टाघर्घरिकामालिने नमः।
ॐ घटकुम्भाय नमः।
ॐ घटोदराय नमः।
ॐ चण्डाय नमः।
ॐ चण्डेश्वरसुहृदे नमः।
ॐ चण्डीशाय नमः।
ॐ चण्डविक्रमाय नमः।
ॐ चराचरपतये नमः।
ॐ चिन्तामणिचर्वण-लालसाय नमः।
ॐ छन्दसे नमः।
ॐ छन्दोवपुषे नमः।
ॐ छन्दोदुर्लक्ष्याय नमः।
ॐ छन्दविग्रहाय नमः।
ॐ जगद्योनये नमः।
ॐ जगत्साक्षिणे नमः।
ॐ जगदीशाय नमः।
ॐ जगन्मयाय नमः।
ॐ जपाय नमः।
ॐ जपपराय नमः।
ॐ जप्याय नमः।
ॐ जिह्वासिंहासन-प्रभवे नमः।
ॐ झलज्झ-ल्लोल्ल-सद्दान झङ्कारि भ्रमराकुलाय नमः।
ॐ टङ्कारस्फारसंरावाय नमः।
ॐ टङ्कारिमणिनूपुराय नमः।
ॐ ठद्वयीपल्लवान्तःस्थ सर्वमन्त्रैकसिद्धिदाय नमः।
ॐ डिण्डिमुण्डाय नमः।
ॐ डाकिनीशाय नमः।
ॐ डामराय नमः।
ॐ डिण्डिमप्रियाय नमः।
ॐ ढ़क्कानिनादमुदिताय नमः।
ॐ ढ़ौकाय नमः।
ॐ ढुण्ढिविनायकाय नमः।
ॐ तत्त्वानां परमाय तत्त्वाय नमः।
ॐ तत्त्वम्पदनिरूपिताय नमः।
ॐ तारकान्तर-संस्थानाय नमः।
ॐ तारकाय नमः।
ॐ तारकान्तकाय नमः।
ॐ स्थाणवे नमः।
ॐ स्थाणुप्रियाय नमः।
ॐ स्थात्रे नमः।
ॐ स्थावराय जङ्गमाय जगते नमः।
ॐ दक्षयज्ञप्रमथनाय नमः।
ॐ दात्रे नमः।
ॐ दानवमोहनाय नमः।
ॐ दयावते नमः।
ॐ दिव्यविभवाय नमः।
ॐ दण्डभृते नमः।
ॐ दण्डनायकाय नमः।
ॐ दन्तप्रभिन्न-अभ्रमालाय नमः।
ॐ दैत्यवारणदारणाय नमः।
ॐ दंष्ट्रालग्नद्विपघटाय नमः।
ॐ देवार्थनृगजाकृतये नमः।
ॐ धनधान्यपतये नमः।
ॐ धन्याय नमः।
ॐ धनदाय नमः।
ॐ धरणीधराय नमः।
ॐ ध्यानैकप्रकटाय नमः।
ॐ ध्येयाय नमः।
ॐ ध्यानाय नमः।
ॐ ध्यानपरायणाय नमः।
ॐ नन्द्याय नमः।
ॐ नन्दिप्रियाय नमः।
ॐ नादाय नमः।
ॐ नादमध्यप्रतिष्ठिताय नमः।
ॐ निष्कलाय नमः।
ॐ निर्मलाय नमः।
ॐ नित्याय नमः।
ॐ नित्यानित्याय नमः।
ॐ निरामयाय नमः।
ॐ परस्मै व्योम्ने नमः।
ॐ परस्मै धाम्ने नमः।
ॐ परमात्मने नमः।
ॐ परस्मै पदाय नमः।
ॐ परात्पराय नमः।
ॐ पशुपतये नमः।
ॐ पशुपाशविमोचकाय नमः।
ॐ पूर्णानन्दाय नमः।
ॐ परानन्दाय नमः।
ॐ पुराणपुरुषोत्तमाय नमः।
ॐ पद्मप्रसन्ननयनाय नमः।
ॐ प्रणताज्ञानमोचनाय नमः।
ॐ प्रमाणप्रत्ययातीताय नमः।
ॐ प्रणतार्तिनिवारणाय नमः।
ॐ फलहस्ताय नमः।
ॐ फणिपतये नमः।
ॐ फेत्काराय नमः।
ॐ फाणितप्रियाय नमः।
॥ ६०० ॥
॥ सप्तम शतक (६०१-७००) ॥
ॐ बाणार्चिताङ्घ्रियुगुलाय नमः।
ॐ बालकेलि-कुतूहलिने नमः।
ॐ ब्रह्मणे नमः।
ॐ ब्रह्मार्चितपदाय नमः।
ॐ ब्रह्मचारिणे नमः।
ॐ बृहस्पतये नमः।
ॐ बृहत्तमाय नमः।
ॐ ब्रह्मपराय नमः।
ॐ ब्रह्मण्याय नमः।
ॐ ब्रह्मवित्प्रियाय नमः।
ॐ बृहन्नादाग्र्य-चीत्काराय नमः।
ॐ ब्रह्माण्डावलि-मेखलाय नमः।
ॐ भ्रूक्षेपदत्त-लक्ष्मीकाय नमः।
ॐ भर्गाय नमः।
ॐ भद्राय नमः।
ॐ भयापहाय नमः।
ॐ भगवते नमः।
ॐ भक्तिसुलभाय नमः।
ॐ भूतिदाय नमः।
ॐ भूतिभूषणाय नमः।
ॐ भव्याय नमः।
ॐ भूतालयाय नमः।
ॐ भोगदात्रे नमः।
ॐ भ्रूमध्यगोचराय नमः।
ॐ मन्त्राय नमः।
ॐ मन्त्रपतये नमः।
ॐ मन्त्रिणे नमः।
ॐ मदमत्त-मनोरमाय नमः।
ॐ मेखलावते नमः।
ॐ मन्दगतये नमः।
ॐ मतिमत्कमलेक्षणाय नमः।
ॐ महाबलाय नमः।
ॐ महावीर्याय नमः।
ॐ महाप्राणाय नमः।
ॐ महामनसे नमः।
ॐ यज्ञाय नमः।
ॐ यज्ञपतये नमः।
ॐ यज्ञगोप्त्रे नमः।
ॐ यज्ञफलप्रदाय नमः।
ॐ यशस्कराय नमः।
ॐ योगगम्याय नमः।
ॐ याज्ञिकाय नमः।
ॐ याजकप्रियाय नमः।
ॐ रसाय नमः।
ॐ रसप्रियाय नमः।
ॐ रस्याय नमः।
ॐ रञ्जकाय नमः।
ॐ रावणार्चिताय नमः।
ॐ रक्षोरक्षाकराय नमः।
ॐ रत्नगर्भाय नमः।
ॐ राज्यसुखप्रदाय नमः।
ॐ लक्षयं नमः।
ॐ लक्ष्यप्रदाय नमः।
ॐ लक्ष्याय नमः।
ॐ लयस्थाय नमः।
ॐ लड्डुकप्रियाय नमः।
ॐ लानप्रियाय नमः।
ॐ लास्यपराय नमः।
ॐ लाभकृल्लोक-विश्रुताय नमः।
ॐ वरेण्याय नमः।
ॐ वह्निवदनाय नमः।
ॐ वन्द्याय नमः।
ॐ वेदान्तगोचराय नमः।
ॐ विकर्त्रे नमः।
ॐ विश्वतश्चक्षुषे नमः।
ॐ विधात्रे नमः।
ॐ विश्वतोमुखाय नमः।
ॐ वामदेवाय नमः।
ॐ विश्वनेत्रे नमः।
ॐ वज्रिवज्रनिवारणाय नमः।
ॐ विश्वबन्धन-विष्कम्भाधाराय नमः।
ॐ विश्वेश्वरप्रभवे नमः।
ॐ शब्दब्रह्मणे नमः।
ॐ शमप्राप्याय नमः।
ॐ शम्भुशक्तिगणेश्वराय नमः।
ॐ शास्त्रे नमः।
ॐ शिखाग्रनिलयाय नमः।
ॐ शरण्याय नमः।
ॐ शिखरीश्वराय नमः।
ॐ षड्ऋतुकुसुम-स्त्रग्विणे नमः।
ॐ षडाधाराय नमः।
ॐ षडक्षराय नमः।
ॐ संसारवैद्याय नमः।
ॐ सर्वज्ञाय नमः।
ॐ सर्वभेषज-भेषजाय नमः।
ॐ सृष्टिस्थिति-लयक्रीडाय नमः।
ॐ सुरकुञ्जर-भेदनाय नमः।
ॐ सिन्दूरित-महाकुम्भाय नमः।
ॐ सदसद्-व्यक्तिदायकाय नमः।
ॐ साक्षिणे नमः।
ॐ समुद्रमथनाय नमः।
ॐ स्वसंवेद्याय नमः।
ॐ स्वदक्षिणाय नमः।
ॐ स्वतन्त्राय नमः।
ॐ सत्यसङ्कल्पाय नमः।
ॐ सामगानरताय नमः।
ॐ सुखिने नमः।
॥ ७०० ॥
॥ अष्टम शतक (७०१-८००) ॥
ॐ हंसाय नमः।
ॐ हस्तिपिशाचीशाय नमः।
ॐ हवनाय नमः।
ॐ हव्यकव्यभुजे नमः।
ॐ हव्याय नमः।
ॐ हुतप्रियाय नमः।
ॐ हर्षाय नमः।
ॐ हृल्लेखामन्त्र-मध्यगाय नमः।
ॐ क्षेत्राधिपाय नमः।
ॐ क्षमाभर्त्रे नमः।
ॐ क्षमापर-परायणाय नमः।
ॐ क्षिप्र-क्षेमकराय नमः।
ॐ क्षेमानन्दाय नमः।
ॐ क्षोणीसुरद्रुमाय नमः।
ॐ धर्मप्रदाय नमः।
ॐ अर्थदाय नमः।
ॐ कामदात्रे नमः।
ॐ सौभाग्यवर्धनाय नमः।
ॐ विद्याप्रदाय नमः।
ॐ विभवदाय नमः।
ॐ भुक्तिमुक्ति-फलप्रदाय नमः।
ॐ आभिरूप्यकराय नमः।
ॐ वीरश्रीप्रदाय नमः।
ॐ विजयप्रदाय नमः।
ॐ सर्ववश्यकराय नमः।
ॐ गर्भदोषघ्ने नमः।
ॐ पुत्रपौत्रदाय नमः।
ॐ मेधादाय नमः।
ॐ कीर्तिदाय नमः।
ॐ शोकहारिणे नमः।
ॐ दौर्भाग्यनाशनाय नमः।
ॐ प्रतिवादि-मुखस्तम्भाय नमः।
ॐ रुष्टचित्तप्रसादनाय नमः।
ॐ पराभिचारशमनाय नमः।
ॐ दुःखभञ्जनकारकाय नमः।
ॐ लवाय नमः।
ॐ त्रुटये नमः।
ॐ कलायै नमः।
ॐ काष्ठायै नमः।
ॐ निमेषाय नमः।
ॐ तत्पराय नमः।
ॐ क्षणाय नमः।
ॐ घट्यै नमः।
ॐ मुहूर्ताय नमः।
ॐ प्रहराय नमः।
ॐ दिवाय नमः।
ॐ नक्तं नमः।
ॐ अहर्निशाय नमः।
ॐ पक्षाय नमः।
ॐ मासाय नमः।
ॐ अयनाय नमः।
ॐ वर्षाय नमः।
ॐ युगाय नमः।
ॐ कल्पाय नमः।
ॐ महालयाय नमः।
ॐ राशये नमः।
ॐ तारायै नमः।
ॐ तिथये नमः।
ॐ योगाय नमः।
ॐ वाराय नमः।
ॐ करणाय नमः।
ॐ अंशकाय नमः।
ॐ लग्नाय नमः।
ॐ होरायै नमः।
ॐ कालचक्राय नमः।
ॐ मेरवे नमः।
ॐ सप्तर्षिभ्यो नमः।
ॐ ध्रुवाय नमः।
ॐ राहवे नमः।
ॐ मन्दाय नमः।
ॐ कवये नमः।
ॐ जीवाय नमः।
ॐ बुधाय नमः।
ॐ भौमाय नमः।
ॐ शशिने नमः।
ॐ रवये नमः।
ॐ कालाय नमः।
ॐ सृष्टये नमः।
ॐ स्थितये नमः।
ॐ विश्वस्मै स्थावराय जङ्गमाय नमः।
ॐ भुवे नमः।
ॐ अद्भ्यो नमः।
ॐ अग्नये नमः।
ॐ मरुते नमः।
ॐ व्योम्ने नमः।
ॐ अहंकृतये नमः।
ॐ प्रकृतये नमः।
ॐ पुंसे नमः।
ॐ ब्रह्मणे नमः।
ॐ विष्णवे नमः।
ॐ शिवाय नमः।
ॐ रुद्राय नमः।
ॐ ईशाय नमः।
ॐ शक्तये नमः।
ॐ सदाशिवाय नमः।
ॐ त्रिदशेभ्यो नमः।
ॐ पितृभ्यो नमः।
ॐ सिद्धेभ्यो नमः।
ॐ यक्षेभ्यो नमः।
ॐ रक्षोभ्यो नमः।
ॐ किन्नरेभ्यो नमः।
ॐ साध्येभ्यो नमः।
ॐ विद्याधरेभ्यो नमः।
ॐ भूतेभ्यो नमः।
ॐ मनुष्येभ्यो नमः।
ॐ पशुभ्यो नमः।
ॐ खगेभ्यो नमः।
ॐ समुद्रेभ्यो नमः।
ॐ सरिद्भ्यो नमः।
ॐ शैलेभ्यो नमः।
॥ ८०० ॥
॥ नवम शतक (८०१-९००) ॥
ॐ भूताय नमः।
ॐ भव्याय नमः।
ॐ भवोद्भवाय नमः।
ॐ साङ्ख्याय नमः।
ॐ पातञ्जलाय नमः।
ॐ योगाय नमः।
ॐ पुराणेभ्यो नमः।
ॐ श्रुत्यै नमः।
ॐ स्मृत्यै नमः।
ॐ वेदाङ्गेभ्यो नमः।
ॐ सदाचाराय नमः।
ॐ मीमांसायै नमः।
ॐ न्यायविस्तराय नमः।
ॐ आयुर्वेदाय नमः।
ॐ धनुर्वेदीय नमः।
ॐ गान्धर्वाय नमः।
ॐ काव्यनाटकाय नमः।
ॐ शब्दब्रह्मणे नमः।
ॐ वेदवेदाङ्गपारगाय नमः।
ॐ अनन्ताय नमः।
ॐ अनाद्यन्तविग्रहाय नमः।
ॐ अचिन्त्याय नमः।
ॐ अप्रमेयाय नमः।
ॐ अतर्क्याय नमः।
ॐ अविनाशिने नमः।
ॐ अच्युताय नमः।
ॐ अनाविलाय नमः।
ॐ अमलाय नमः।
ॐ अघहारिणे नमः।
ॐ अनन्ताय नमः।
ॐ अभयाय नमः।
ॐ अनपायिने नमः।
ॐ अमृतपानरताय नमः।
ॐ अमोघाय नमः।
ॐ अव्यक्ताय नमः।
ॐ अतीताय नमः।
ॐ अनपायिने नमः।
ॐ अचिन्त्यशक्तये नमः।
ॐ अरविन्दाय नमः।
ॐ अरुणाचलाय नमः।
ॐ अविकाराय नमः।
ॐ अनाविलाय नमः।
ॐ अनौपम्याय नमः।
ॐ अनाकाराय नमः।
ॐ अनपायिने नमः।
ॐ अनन्तविक्रमाय नमः।
ॐ अनाधाराय नमः।
ॐ अनाकाराय नमः।
ॐ अनलवाहनवाहनरूपाय नमः।
ॐ अनलाय नमः।
ॐ अनन्तरूपाय नमः।
ॐ अनघाय नमः।
ॐ अनन्ताय नमः।
ॐ अनादय नमः।
ॐ अनावृतज्ञानप्रभाय नमः।
ॐ अनन्तसुखप्रदाय नमः।
ॐ अमिततेजसे नमः।
ॐ अमोघवीर्याय नमः।
ॐ अचिन्त्यमहिम्ने नमः।
ॐ अपराजिताय नमः।
ॐ अव्यक्ताय नमः।
ॐ अतीताय नमः।
ॐ अनपायिने नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तगुणाय नमः।
ॐ अनन्तविक्रमाय नमः।
ॐ अनन्तबोधाय नमः।
ॐ अनन्तवीर्याय नमः।
ॐ अनन्तचक्षुषे नमः।
ॐ अनन्तलीलाय नमः।
ॐ अनन्ततेजसे नमः।
ॐ अनन्तसौख्याय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्ताय नमः।
ॐ अनाद्यन्तशक्तये नमः।
ॐ अनन्ताय नमः।
ॐ अनघाय नमः।
ॐ अनाधाराय नमः।
ॐ अनाविलाय नमः।
ॐ अनलप्रभाय नमः।
ॐ अनन्तविस्ताराय नमः।
ॐ अनादिनिधनाय नमः।
ॐ अनन्तरूपाय नमः।
ॐ अनन्तशक्तये नमः।
ॐ अनन्तविक्रमाय नमः।
ॐ अनन्तसुखाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
॥ ९०० ॥
॥ दशम शतक (९०१-१०००) ॥
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
ॐ अनन्तवैभवाय नमः।
ॐ अनन्तप्रभावाय नमः।
ॐ अनन्तकीर्तये नमः।
॥ १००० ॥
॥ इति श्री गणेश सहस्रनामावली सम्पूर्णम् ॥
श्री गणेश सहस्रनामावली — विस्तृत परिचय एवं आध्यात्मिक दर्शन (Introduction)
श्री गणेश सहस्रनामावली (Sri Ganesha Sahasranama Namavali) सनातन धर्म के आध्यात्मिक साहित्य में एक अत्यंत महिमामयी और रहस्यमयी स्तुति है। यह नामावली भगवान गणेश के १००० दिव्य नामों का एक शक्तिशाली समूह है, जो उनके विराट स्वरूप, अनंत लीलाओं और ब्रह्मांडीय शक्तियों का जीवंत वर्णन करती है। हिंदू संस्कृति में भगवान गणेश 'प्रथमाचार्य' के रूप में प्रतिष्ठित हैं; वे वह द्वारपाल हैं जिनके पूजन के बिना किसी भी यज्ञ, अनुष्ठान या पूजा की पूर्णता संभव नहीं है। 'सहस्र' का अर्थ है १०८ की गणना से कहीं अधिक—एक हजार, जो उनकी सर्वव्यापकता और पूर्णता का प्रतीक है।
भगवान गणेश, जिन्हें साक्षात् शिव और शक्ति की संयुक्त ऊर्जा का विग्रह माना जाता है, केवल एक देवता नहीं बल्कि 'बुद्धि' (Wisdom) और 'सिद्धि' (Success) के परम अधिष्ठाता हैं। इस सहस्रनामावली के प्रत्येक नाम में एक विशिष्ट ध्वनि तरंग (Sound Vibration) छिपी है। जैसे, "वक्रतुण्ड" नाम उनकी उस बुद्धि को दर्शाता है जो जटिल से जटिल समस्याओं को सुलझाने में सक्षम है। "लम्बोदर" नाम यह दार्शनिक संदेश देता है कि एक सिद्ध साधक को संसार के समस्त सुख-दुख, मान-अपमान और द्वंद्वों को अपने भीतर समान भाव से समाहित (Digest) कर लेना चाहिए। ये १००० नाम वास्तव में १००० सिद्ध मंत्र हैं, जिनका उच्चारण जातक के सूक्ष्म शरीर की अशुद्धियों को जला देता है।
गणेश पुराण और मुद्गल पुराण जैसे प्रामाणिक ग्रंथों के अनुसार, गणेश जी हमारे शरीर के 'मूलाधार चक्र' (Root Chakra) के स्वामी हैं। मूलाधार चक्र वह बिंदु है जहाँ भौतिक संसार और आध्यात्मिक चेतना का मिलन होता है। जब कोई भक्त पूर्ण श्रद्धा और पवित्रता के साथ इन १००० नामों का अर्चन करता है, तो उसके मूलाधार चक्र में एक तीव्र स्पंदन उत्पन्न होता है, जिससे उसकी कुण्डलिनी शक्ति जागृत होने के मार्ग पर प्रशस्त होती है। यही कारण है कि गणेश पूजा के बिना की गई कोई भी अन्य साधना निराधार रह जाती है, क्योंकि नींव का रक्षक गणेश ही है। गणेश जी का हाथी जैसा मुख विशाल दृष्टि का, उनके बड़े कान धैर्यवान श्रोता होने का और उनकी सूंड अनुकूलन शक्ति का प्रतीक है।
वर्तमान कलयुग के इस अशांत समय में, जहाँ मानसिक अवसाद, अनिश्चितता और एकाग्रता का निरंतर ह्रास हो रहा है, वहाँ श्री गणेश सहस्रनामावली का पाठ एक 'अभेद कवच' की तरह कार्य करता है। जब हम प्रत्येक नाम के साथ ॐ और अंत में नमः (अर्थात्—'मेरा सूक्ष्म अहंकार विसर्जित है, सब कुछ ईश्वर का है') कहते हैं, तो हमारी अंतरात्मा दिव्य प्रकाश से भर जाती है। इस नामावली का पाठ न केवल भौतिक समृद्धि लाता है, बल्कि साधक को वह 'विवेक' प्रदान करता है जिससे वह सत्य और असत्य के बीच अंतर कर सके। यह भगवान गणेश के उस आदि स्वरूप की स्तुति है, जो सृष्टि के कण-कण में 'गणाधिपति' के रूप में विराजमान हैं।
विशिष्ट आध्यात्मिक महत्व एवं नाम जप की महिमा (Significance)
गणेश सहस्रनामावली का महत्व केवल धार्मिक क्रिया तक सीमित नहीं है, बल्कि यह 'नाद ब्रह्म' की उच्चतम उपासना है। इसमें वर्णित नाम जैसे "गणेश्वर", "गणाध्यक्ष" और "सिद्धि विनायक" साधक को इस सत्य का अनुभव कराते हैं कि गणेश जी इस संपूर्ण ब्रह्मांड के प्रथम नायक और संचालक हैं। तंत्र शास्त्र में इन नामों को 'महाविद्या' के समान माना गया है जो मोह के बंधनों को काट देती हैं।
इस नामावली का पाठ 'अष्टोत्तर शतनामावली' (१०८ नाम) का एक विस्तृत और सघन स्वरूप है। जो साधक अपने जीवन में गंभीर संकटों, अदृश्य बाधाओं या शत्रुओं के अभिचार कर्मों से पीड़ित हैं, उनके लिए १००० नामों का अर्चन एक दिव्य सुरक्षा चक्र तैयार करता है। यह पाठ जातक के भाग्य के अवरोधों को हटाकर उसे प्रगति के पथ पर अग्रसर करता है।
फलश्रुति: नामावली पाठ के अभूतपूर्व लाभ (Benefits)
शास्त्रों और ऋषि-मुनियों के अनुभवों के आधार पर, गणेश सहस्रनामावली का नित्य पाठ निम्नलिखित फल प्रदान करता है:
- समस्त विघ्न विनाश: "विघ्नराज" — इसके पाठ से कार्यों में आने वाली सभी रुकावटें और कानूनी बाधाएं स्वतः समाप्त हो जाती हैं।
- बौद्धिक प्रखरता और एकाग्रता: यह पाठ छात्रों, शोधकर्ताओं और बौद्धिक कार्य करने वालों के लिए याददाश्त और विवेक को तीव्र करता है।
- रिद्धि-सिद्धि और आर्थिक समृद्धि: "सिद्धिप्रियाय" — घर में धन, वैभव और ऐश्वर्य की कभी कमी नहीं रहती।
- पाप मुक्ति और आत्मशोधन: "अघनाशनाय" — यह नामावली हमारे संचित कर्मों के दोषों को जलाकर आत्मा को निर्मल बनाती है।
- भय और चिंता से मुक्ति: "अभीरवे" — १००० नामों के जप से मन का भय समाप्त होता है और आत्मविश्वास में अभूतपूर्व वृद्धि होती है।
पाठ विधि एवं अर्चन विधान (Ritual Method)
भगवान गणेश बहुत ही दयालु और सहज भाव से प्रसन्न होने वाले देव हैं, लेकिन सहस्रनामावली जैसे गंभीर पाठ के लिए एक शास्त्रीय मर्यादा आवश्यक है:
साधना के मुख्य चरण:
- समय और शुद्धि: प्रातःकाल स्नान के पश्चात पीले वस्त्र पहनकर पूजा आरंभ करें। बुधवार (Wednesday) और चतुर्थी तिथि इस पाठ के लिए विशेष रूप से फलदायी है।
- आसन और दिशा: ऊनी या कुश के आसन पर पूर्व या उत्तर की ओर मुख करके बैठें।
- अर्चन सामग्री: प्रत्येक नाम के बाद ॐ और अंत में नमः बोलकर गणेश जी की प्रतिमा पर एक 'दूर्वा' (घास) या पीला अक्षत अर्पित करें।
- नैवेद्य: पाठ के अंत में मोदक, गुड़ या बेसन के लड्डू का भोग अवश्य लगाएँ।
- ध्यान: पाठ शुरू करने से पहले भगवान गणेश के सिंदूरी रूप का हृदय में ध्यान करें।
विशेष कामना हेतु:
- कार्य सिद्धि के लिए: लगातार २१ बुधवार तक १००० नामों से दूर्वा अर्चन करने से अटके हुए कार्य पूर्ण होते हैं।
अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न (FAQ)
1. श्री गणेश सहस्रनामावली का पाठ किस समय करना चाहिए?
प्रातःकाल सूर्योदय के समय (ब्रह्म मुहूर्त) पाठ करना सर्वोत्तम है। यदि समय का अभाव हो, तो संध्या काल में दीप जलाकर पाठ किया जा सकता है।
2. क्या इस नामावली का पाठ घर में किया जा सकता है?
हाँ, घर के मंदिर में शुद्धता के साथ यह पाठ किया जा सकता है। इससे घर की नकारात्मक ऊर्जा का नाश होता है और सकारात्मक ऊर्जा का वास होता है।
3. १००० नामों से अर्चना करने के लिए क्या सामग्री सबसे अच्छी है?
भगवान गणेश को 'दूर्वा' (घास) अर्पित करना अर्चन की सबसे श्रेष्ठ विधि है। यदि दूर्वा न हो, तो पीले पुष्प या अक्षत का प्रयोग करें।
4. क्या संस्कृत न जानने वाले भी इसे पढ़ सकते हैं?
हाँ, भक्ति में भाव प्रधान है। आप हिंदी लिप्यंतरण के माध्यम से धीरे-धीरे पढ़ सकते हैं या श्रद्धापूर्वक सस्वर पाठ सुन भी सकते हैं।
5. सहस्रनामावली और अष्टोत्तरशतनामावली में क्या मुख्य अंतर है?
अष्टोत्तरशतनामावली में १०८ नाम होते हैं जो संक्षिप्त पूजा के लिए हैं, जबकि सहस्रनामावली में १००० नाम होते हैं जो भगवान के विराट स्वरूप का व्यापक वर्णन करते हैं।
6. क्या गणेश जी को तुलसी चढ़ाना वर्जित है?
जी हाँ, सामान्यतः गणेश जी की पूजा में तुलसी वर्जित मानी गई है। उनकी पूजा में दूर्वा और लाल फूलों का प्रयोग करना ही शास्त्र सम्मत है।
7. 'विघ्नहर्ता' और 'विनायक' नामों का क्या अर्थ है?
'विघ्नहर्ता' का अर्थ है बाधाओं को हरने वाला, और 'विनायक' का अर्थ है विशिष्ट नायक या सर्वोच्च स्वामी।
8. क्या इस पाठ से व्यापार में लाभ मिल सकता है?
हाँ, भगवान गणेश बुद्धि और समृद्धि के दाता हैं। उनके १००० नामों के अर्चन से व्यापार में आने वाली रुकावटें दूर होती हैं।
9. अर्चना करते समय 'ॐ' और 'नमः' का क्या महत्व है?
ॐ बीज मंत्र है जो नाम को शक्ति देता है, और 'नमः' हमारे अहंकार को भगवान के चरणों में समर्पित करने का प्रतीक है।
10. क्या बच्चों के लिए यह पाठ लाभकारी है?
जी हाँ, इससे बच्चों की एकाग्रता और बौद्धिक क्षमता बढ़ती है। उन्हें 'सुमुख' और 'बुद्धिप्रियाय' जैसे नामों का पाठ करना चाहिए।