Sri Saraswati Dasha Shloki Stuti - श्री सरस्वती दशश्लोकी स्तुतिः (आश्वलायन ऋषि कृत)

॥ श्री सरस्वती दशश्लोकी स्तुतिः (आश्वलायन उवाच) ॥ ऋषय ऊचुः । कथं सारस्वतप्राप्तिः केन ध्यानेन सुव्रत । महासरस्वती येन तुष्टा भवति तद्वद ॥ १ ॥ अश्वलायन उवाच । शृण्वन्तु ऋषयः सर्वे गुह्याद्गुह्यतमं महत् । दशश्लोकीस्तुतिमिमां वदामि ध्यानपूर्वकम् ॥ २ ॥ ॥ ध्यानम् ॥ अङ्कुशं चाक्षसूत्रं च पाशं पुस्तं च धारिणीम् । मुक्ताहारैः समायुक्तां देवीं ध्यायेच्चतुर्भुजाम् ॥ ३ ॥ सितेन दर्पणाभेन वक्त्रेण परिभूषिताम् । सुस्तनीं वेदिमध्यां तां चन्द्रार्धकृतशेखराम् ॥ ४ ॥ जटाकलापसम्युक्तां पूर्णचन्द्रनिभाननाम् । त्रिलोचनीं महादेवीं स्वर्णनूपुरधारिणीम् ॥ ५ ॥ कटकस्वर्णरत्नाढ्यमहावलयभूषिताम् । कम्बुकण्ठीं सुताम्रोष्टीं सर्वाभरणभूषिताम् ॥ ६ ॥ केयूरैर्मेखलाद्यैश्च द्योतयन्तीं जगत्त्रयम् । शब्दब्रह्मारणिं ध्यायेद्ध्यानकामः समाहितः ॥ ७ ॥ वक्ष्ये सारस्वतं स्तोत्रं वाक्प्रवृत्तिकरं शुभम् । लक्ष्मीविवर्धनं चैव विवादे विजयप्रदम् ॥ ८ ॥ परब्रह्मात्मिकां देवीं भुक्तिमुक्तिफलप्रदाम् । प्रणम्य स्तौमि तामेव ज्ञानशक्तिं सरस्वतीम् ॥ ९ ॥ ॥ स्तुतिः (दशश्लोकी) ॥ या वेदान्तोक्ततत्त्वैकस्वरूपा परमार्थतः । नामरूपात्मिका व्यक्ता सा मां पातु सरस्वती ॥ १० ॥ या साङ्गोपाङ्गवेदेषु चतुर्ष्वेकैव गीयते । अद्वैता ब्रह्मणः शक्तिः सा मां पातु सरस्वती ॥ ११ ॥ या वर्णपदवाक्यार्थस्वरूपेणैव वर्तते । अनादिनिधनानन्ता सा मां पातु सरस्वती ॥ १२ ॥ अध्यात्ममधिदेवं च देवानां सम्यगीश्वरी । प्रत्यगात्मेव सन्ती या सा मां पातु सरस्वती ॥ १३ ॥ अन्तर्याम्यात्मना विश्वं त्रैलोक्यं या नियच्छति । रुद्रादित्यादिरूपस्था सा मां पातु सरस्वती ॥ १४ ॥ या प्रत्यग्दृष्टिभिर्ज्ञानैर्व्यज्यमानानुभूयते । व्यापिनी ज्ञप्तिरूपैका सा मां पातु सरस्वती ॥ १५ ॥ नामजात्यादिभिर्भेदैरष्टधा या विकल्पिता । निर्विकल्पात्मिका चैव सा मां पातु सरस्वती ॥ १६ ॥ व्यक्ताव्यक्तगिरः सर्वे देवाद्या व्याहरन्ति याम् । सर्वकामदुघा धेनुः सा मां पातु सरस्वती ॥ १७ ॥ यां विदित्वाखिलं बन्धं निर्मथ्यामलवर्त्मना । योगी याति परं स्थानं सा मां पातु सरस्वती ॥ १८ ॥ नामजात्यादिकं सर्वं यस्यामाविश्य तां पुनः । ध्यायन्ती ब्रह्मरूपैका सा मां पातु सरस्वती ॥ १९ ॥ ॥ फलश्रुतिः ॥ यः कवित्वं निरातङ्कं भुक्तिं मुक्तिं च वाञ्छति । सोऽभ्यर्च्यैनां दशश्लोक्या भक्त्या स्तौतु सरस्वतीम् ॥ २० ॥ तस्यैवं स्तुवतो नित्यं समभ्यर्च्य सरस्वतीम् । भक्तिश्रद्धाभियुक्तस्य षण्मासात् प्रत्ययो भवेत् ॥ २१ ॥ ततः प्रवर्तते वाणी स्वेच्छया ललिताक्षरा । गद्यपद्यात्मिका विद्या प्रमेयैश्च विवर्तते ॥ २२ ॥ अश्रुतो बुध्यते ग्रन्थः प्रायः सारस्वतः कविः । श्रुतं च धारयेदाशु स्खलद्वाक् स्पष्टवाग्भवेत् ॥ २३ ॥ प्रख्यातः सर्वलोकेषु वाग्मी भवति पूजितः । अजितः प्रतिपक्षाणां स्वयं जेताऽधिजायते ॥ २४ ॥ अयोध्यैर्वेदबाह्यैर्वा विवादे प्रस्तुते सति । अहं वाचस्पतिर्विष्णुः शिवो वास्मीति भावयेत् ॥ २५ ॥ एवं भावयता तेन बृहस्पतिरपि स्वयम् । न शक्नोति परं वक्तुं नरेष्वन्येषु का कथा ॥ २६ ॥ न काञ्चन स्त्रियं निन्देत् न देवान्नापि च द्विजान् । अनार्यैर्नाभिभाषेत सर्वत्रैव क्षमी भवेत् ॥ २७ ॥ सर्वत्रैव प्रियं ब्रूयात् यथेच्छालब्धमात्मनः । श्लोकैरेव तिरस्कृत्य द्विषन्तं प्रतिवादिनम् ॥ २८ ॥ प्रतिवादिगजानां तु सिंहो भवति तद्वचः । यद्वागितिद्व्यृचेनैव देवीं योऽर्चति सुव्रतः । तस्य नासंस्कृता वाणी मुखादुच्चारिता क्वचित् ॥ २९ ॥ ॥ सरस्वती द्वादश नाम ॥ प्रथमं भारती नाम द्वितीयं च सरस्वती । तृतीयं शारदा देवी चतुर्थं कंसमर्दनी ॥ ३० ॥ पञ्चमं तु जगन्माता षष्ठं चैव तु पार्वती । सप्तमं चैव कामक्षी ह्यष्टमं ब्रह्मचारिणी ॥ ३१ ॥ नवमं चैव वाराही दशमं ब्रह्मपुत्रिका । एकादशं च वाग्देवी द्वादशं वरदाम्बिका ॥ ३२ ॥ द्वादशैतानि नामानि त्रिसन्ध्यं यः पठेन्नरः । तस्य सारस्वतं चैव षण्मासेनैव सिध्यति ॥ ३३ ॥ यस्याः स्मरणमात्रेण वाग्विभूतिर्विजृम्भते । सा भारती प्रसन्नाक्षी रमतां मन्मुखाम्बुजे ॥ ३४ ॥ इत्याश्वलायनमुनिर्निजगाद देव्याः स्तोत्रं समस्तफलभोगनिधानभूतम् । एतत् पठन् द्विजवरः शुचितामुपैति सन्ध्यासु वाञ्छितमुपैतिन संशयोऽत्र ॥ ३५ ॥ ॥ इति अश्वलायन प्रोक्त श्री सरस्वती दशश्लोकी स्तुतिः ॥