Sri Dattatreya Sahasranama Stotram 1 – श्री दत्तात्रेय सहस्रनाम स्तोत्रम् 1

॥ श्री दत्तात्रेय सहस्रनाम स्तोत्रम् १ ॥ मुनयः ऊचुः । निखिलागमतत्त्वज्ञ ब्रह्मध्यानपरायण । वदास्माकं मुक्त्युपायं सूत सर्वोपकारकम् ॥ १ ॥ सर्वदेवेषु को देवः सद्यो मोक्षप्रदो भवेत् । को मनुर्वा भवेत्तस्य सद्यः प्रीतिकरो ध्रुवम् ॥ २ ॥ सूत उवाच । निगमागमतत्त्वज्ञो ह्यवधूतश्चिदम्बरः । भक्तवात्सल्यप्रवणो दत्त एव हि केवलः ॥ ३ ॥ सदा प्रसन्नवदनो भक्तचिन्तैकतत्परः । तस्य नामान्यनन्तानि वर्तन्तेऽथाप्यदः परम् ॥ ४ ॥ दत्तस्य नामसाहस्रं तस्य प्रीतिविवर्धनम् । यस्त्विदं पठते नित्यं दत्तात्रेयैकमानसः ॥ ५ ॥ मुच्यते सर्वपापेभ्यः स सद्यो नात्र संशयः । अन्ते तद्धाम सम्याति पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ ६ ॥ ॥ विनियोगः ॥ अस्य श्रीमद्दत्तात्रेयसहस्रनामस्तोत्रमन्त्रस्य अवधूत ऋषिः, अनुष्टुप् छन्दः, दिगम्बरो देवता, ओं बीजं, ह्रीं शक्तिः, क्रौं कीलकं, श्रीदत्तात्रेयप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः । ॥ ध्यानम् ॥ दिगम्बरं भस्मविलेपिताङ्गं बोधात्मकं मुक्तिकरं प्रसन्नम् । निर्मानसं श्यामतनुं भजेऽहं दत्तात्रेयं ब्रह्मसमाधियुक्तम् ॥ ॥ स्तोत्रम् ॥ दत्तात्रेयो महायोगी योगेशश्चामरप्रभुः । मुनिर्दिगम्बरो बालो मायामुक्तो मदापहः ॥ १ ॥ अवधूतो महानाथः शङ्करोऽमरवल्लभः । महादेवश्चादिदेवः पुराणप्रभुरीश्वरः ॥ २ ॥ सत्त्वकृत्सत्त्वभृद्भावः सत्त्वात्मा सत्त्वसागरः । सत्त्ववित्सत्त्वसाक्षी च सत्त्वसाध्योऽमराधिपः ॥ ३ ॥ भूतकृद्भूतभृच्चैव भूतात्मा भूतसम्भवः । भूतभावो भवो भूतवित्तथा भूतकारणः ॥ ४ ॥ भूतसाक्षी प्रभूतिश्च भूतानां परमा गतिः । भूतसङ्गविहीनात्मा भूतात्मा भूतशङ्करः ॥ ५ ॥ भूतनाथो महानाथ आदिनाथो महेश्वरः । सर्वभूतनिवासात्मा भूतसन्तापनाशनः ॥ ६ ॥ सर्वात्मा सर्वभृत्सर्वः सर्वज्ञः सर्वनिर्णयः । सर्वसाक्षी बृहद्भानुः सर्ववित् सर्वमङ्गलः ॥ ७ ॥ शान्तः सत्यः समः पूर्णो एकाकी कमलापतिः । रामो रामप्रियश्चैव विरामो रामकारणः ॥ ८ ॥ शुद्धात्मा पावनोऽनन्तः प्रतीतः परमार्थभृत् । हंससाक्षी विभुश्चैव प्रभुः प्रलय इत्यपि ॥ ९ ॥ सिद्धात्मा परमात्मा च सिद्धानां परमा गतिः । सिद्धिसिद्धस्तथा साध्यः साधनो ह्युत्तमस्तथा ॥ १० ॥ सुलक्षणः सुमेधावी विद्यावान्विगतान्तरः । विज्वरश्च महाबाहुर्बहुलानन्दवर्धनः ॥ ११ ॥ अव्यक्तपुरुषः प्राज्ञः परज्ञः परमार्थदृक् । परापरविनिर्मुक्तो युक्तस्तत्त्वप्रकाशवान् ॥ १२ ॥ दयावान् भगवान् भावी भावात्मा भावकारणः । भवसन्तापनाशश्च पुष्पवान् पण्डितो बुधः ॥ १३ ॥ प्रत्यक्षवस्तुर्विश्वात्मा प्रत्यग्ब्रह्म सनातनः । प्रमाणविगतश्चैव प्रत्याहारनियोजकः ॥ १४ ॥ प्रणवः प्रणवातीतः प्रमुखः प्रलयात्मकः । मृत्युञ्जयो विविक्तात्मा शङ्करात्मा परो वपुः ॥ १५ ॥ परमस्तनुविज्ञेयः परमात्मनि संस्थितः । प्रबोधकलनाधारः प्रभावप्रवरोत्तमः ॥ १६ ॥ चिदम्बरश्चिद्विलासश्चिदाकाशश्चिदुत्तमः । चित्तचैतन्यचित्तात्मा देवानां परमा गतिः ॥ १७ ॥ अचेत्यश्चेतनाधारश्चेतनाचित्तविक्रमः । चित्तात्मा चेतनारूपो लसत्पङ्कजलोचनः ॥ १८ ॥ परं ब्रह्म परं ज्योतिः परं धाम परन्तपः । परं सूत्रं परं तन्त्रं पवित्रः परमोहवान् ॥ १९ ॥ क्षेत्रज्ञः क्षेत्रगः क्षेत्रः क्षेत्राधारः पुरञ्जनः । क्षेत्रशून्यो लोकसाक्षी क्षेत्रवान् बहुनायकः ॥ २० ॥ योगेन्द्रो योगपूज्यश्च योग्य आत्मविदां शुचिः । योगमायाधरः स्थाणुरचलः कमलापतिः ॥ २१ ॥ योगेशो योगनिर्माता योगज्ञानप्रकाशनः । योगपालो लोकपालः संसारतमनाशनः ॥ २२ ॥ गुह्यो गुह्यतमो गुप्तो मुक्तो युक्तः सनातनः । गहनो गगनाकारो गम्भीरो गणनायकः ॥ २३ ॥ गोविन्दो गोपतिर्गोप्ता गोभागो भावसंस्थितः । गोसाक्षी गोतमारिश्च गान्धारो गगनाकृतिः ॥ २४ ॥ योगयुक्तो भोगयुक्तः शङ्कामुक्तसमाधिमान् । सहजः सकलेशानः कार्तवीर्यवरप्रदः ॥ २५ ॥ सरजो विरजो पुंसो पावनः पापनाशनः । परावरविनिर्मुक्तः परं‍ज्योतिः पुरातनः ॥ २६ ॥ नानाज्योतिरनेकात्मा स्वयं‍ज्योतिः सदाशिवः । दिव्यज्योतिर्मयश्चैव सत्यविज्ञानभास्करः ॥ २७ ॥ नित्यशुद्धः परः पूर्णः प्रकाशः प्रकटोद्भवः । प्रमादविगतश्चैव परेशः परविक्रमः ॥ २८ ॥ योगी योगो योगपश्च योगाभ्यासप्रकाशनः । योक्ता मोक्ता विधाता च त्राता पाता निरायुधः ॥ २९ ॥ नित्यमुक्तो नित्ययुक्तः सत्यः सत्यपराक्रमः । सत्त्वशुद्धिकरः सत्त्वस्तथा सत्त्वभृतां गतिः ॥ ३० ॥ श्रीधरः श्रीवपुः श्रीमान् श्रीनिवासोऽमरार्चितः । श्रीनिधिः श्रीपतिः श्रेष्ठः श्रेयस्कश्चरमाश्रयः ॥ ३१ ॥ त्यागी त्यागार्थसम्पन्नस्त्यागात्मा त्यागविग्रहः । त्यागलक्षणसिद्धात्मा त्यागज्ञस्त्यागकारणः ॥ ३२ ॥ भोगो भोक्ता तथा भोग्यो भोगसाधनकारणः । भोगी भोगार्थसम्पन्नो भोगज्ञानप्रकाशनः ॥ ३३ ॥ केवलः केशवः कृष्णः कंवासाः कमलालयः । कमलासनपूज्यश्च हरिरज्ञानखण्डनः ॥ ३४ ॥ महात्मा महदादिश्च महेशोत्तमवन्दितः । मनोबुद्धिविहीनात्मा मानात्मा मानवाधिपः ॥ ३५ ॥ भुवनेशो विभूतिश्च धृतिर्मेधा स्मृतिर्दया । दुःखदावानलो बुद्धः प्रबुद्धः परमेश्वरः ॥ ३६ ॥ कामहा क्रोधहा चैव दम्भदर्पमदापहः । अज्ञानतिमिरारिश्च भवारिर्भुवनेश्वरः ॥ ३७ ॥ रूपकृद्रूपभृद्रूपी रूपात्मा रूपकारणः । रूपज्ञो रूपसाक्षी च नामरूपो गुणान्तकः ॥ ३८ ॥ अप्रमेयः प्रमेयश्च प्रमाणं प्रणवाश्रयः । प्रमाणरहितोऽचिन्त्यश्चेतनाविगतोऽजरः ॥ ३९ ॥ अक्षरोऽक्षरमुक्तश्च विज्वरो ज्वरनाशनः । विशिष्टो वित्तशास्त्री च दृष्टो दृष्टान्तवर्जितः ॥ ४० ॥ गुणेशो गुणकायश्च गुणात्मा गुणभावनः । अनन्तगुणसम्पन्नो गुणगर्भो गुणाधिपः ॥ ४१ ॥ गणेशो गुणनाथश्च गुणात्मा गणभावनः । गणबन्धुर्विवेकात्मा गुणयुक्तः पराक्रमी ॥ ४२ ॥ अतर्क्यः क्रतुरग्निश्च कृतज्ञः सफलाश्रयः । यज्ञश्च यज्ञफलदो यज्ञ इज्योऽमरोत्तमः ॥ ४३ ॥ हिरण्यगर्भः श्रीगर्भः खगर्भः कुणपेश्वरः । मायागर्भो लोकगर्भः स्वयम्भूर्भुवनान्तकः ॥ ४४ ॥ निष्पापो निबिडो नन्दी बोधी बोधसमाश्रयः । बोधात्मा बोधनात्मा च भेदवैतण्डखण्डनः ॥ ४५ ॥ स्वाभाव्यो भावनिर्मुक्तो व्यक्तोऽव्यक्तसमाश्रयः । नित्यतृप्तो निराभासो निर्वाणः शरणः सुहृत् ॥ ४६ ॥ गुह्येशो गुणगम्भीरो गुणदोषनिवारणः । गुणसङ्गविहीनश्च योगारेर्दर्पनाशनः ॥ ४७ ॥ आनन्दः परमानन्दः स्वानन्दसुखवर्धनः । सत्यानन्दश्चिदानन्दः सर्वानन्दपरायणः ॥ ४८ ॥ सद्रूपः सहजः सत्यः स्वानन्दः सुमनोहरः । सर्वः सर्वान्तरश्चैव पूर्वात्पूर्वतरस्तथा ॥ ४९ ॥ खमयः खपरः खादिः खं‍ब्रह्म खतनुः खगः । खवासाः खविहीनश्च खनिधिः खपराश्रयः ॥ ५० ॥ अनन्तश्चादिरूपश्च सूर्यमण्डलमध्यगः । अमोघः परमामोघः परोक्षः परदः कविः ॥ ५१ ॥ विश्वचक्षुर्विश्वसाक्षी विश्वबाहुर्धनेश्वरः । धनञ्जयो महातेजास्तेजिष्ठस्तैजसः सुखी ॥ ५२ ॥ ज्योतिर्ज्योतिर्मयो जेता ज्योतिषां ज्योतिरात्मकः । ज्योतिषामपि ज्योतिश्च जनको जनमोहनः ॥ ५३ ॥ जितेन्द्रियो जितक्रोधो जितात्मा जितमानसः । जितसङ्गो जितप्राणो जितसंसारवासनः ॥ ५४ ॥ निर्वासनो निरालम्बो निर्योगक्षेमवर्जितः । निरीहो निरहङ्कारो निराशीर्निरुपाधिकः ॥ ५५ ॥ नित्यबोधो विविक्तात्मा विशुद्धोत्तमगौरवः । विद्यार्थी परमार्थी च श्रद्धार्थी साधनात्मकः ॥ ५६ ॥ प्रत्याहारी निराहारी सर्वाहारपरायणः । नित्यशुद्धो निराकाङ्क्षी पारायणपरायणः ॥ ५७ ॥ अणोरणुतरः सूक्ष्मः स्थूलः स्थूलतरस्तथा । एकस्तथाऽनेकरूपो विश्वरूपः सनातनः ॥ ५८ ॥ नैकरूपो विरूपात्मा नैकबोधमयस्तथा । नैकनाममयश्चैव नैकविद्याविवर्धनः ॥ ५९ ॥ एकश्चैकान्तिकश्चैव नानाभावविवर्जितः । एकाक्षरस्तथा बीजः पूर्णबिम्बः सनातनः ॥ ६० ॥ मन्त्रवीर्यो मन्त्रबीजः शास्त्रवीर्यो जगत्पतिः । नानावीर्यधरश्चैव शक्रेशः पृथिवीपतिः ॥ ६१ ॥ प्राणेशः प्राणदः प्राणः प्राणायामपरायणः । प्राणपञ्चकनिर्मुक्तः कोशपञ्चकवर्जितः ॥ ६२ ॥ निश्चलो निष्कलोऽसङ्गो निष्प्रपञ्चो निरामयः । निराधारो निराकारो निर्विकारो निरञ्जनः ॥ ६३ ॥ निष्प्रतीतो निराभासो निरासक्तो निराकुलः । निष्ठासर्वगतश्चैव निरारम्भो निराश्रयः ॥ ६४ ॥ निरन्तरः सर्वगोप्ता शान्तो दान्तो महामुनिः । निःशब्दः सुकृतः स्वस्थः सत्यवादी सुरेश्वरः ॥ ६५ ॥ ज्ञानदो ज्ञानविज्ञानी ज्ञानात्माऽऽनन्दपूरितः । ज्ञानयज्ञविदां दक्षो ज्ञानाग्निर्ज्वलनो बुधः ॥ ६६ ॥ दयावान् भवरोगारिश्चिकित्साचरमागतिः । चन्द्रमण्डलमध्यस्थश्चन्द्रकोटिसुशीतलः ॥ ६७ ॥ यन्त्रकृत्परमो यन्त्री यन्त्रारूढापराजितः । यन्त्रविद्यन्त्रवासश्च यन्त्राधारो धराधरः ॥ ६८ ॥ तत्त्वज्ञस्तत्त्वभूतात्मा महत्तत्त्वप्रकाशनः । तत्त्वसङ्ख्यानयोगज्ञः साङ्ख्यशास्त्रप्रवर्तकः ॥ ६९ ॥ अनन्तविक्रमो देवो माधवश्च धनेश्वरः । साधुः साधुवरिष्ठात्मा सावधानोऽमरोत्तमः ॥ ७० ॥ निःसङ्कल्पो निराधारो दुर्धरो ह्यात्मवित्पतिः । आरोग्यसुखदश्चैव प्रवरो वासवस्तथा ॥ ७१ ॥ परेशः परमोदारः प्रत्यक्चैतन्यदुर्गमः । दुराधर्षो दुरावासो दूरत्वपरिनाशनः ॥ ७२ ॥ वेदविद्वेदकृद्वेदो वेदात्मा विमलाशयः । विविक्तसेवी च संसारश्रमनाशनस्तथा ॥ ७३ ॥ ब्रह्मयोनिर्बृहद्योनिर्विश्वयोनिर्विदेहवान् । विशालाक्षो विश्वनाथो हाटकाङ्गदभूषणः ॥ ७४ ॥ अबाध्यो जगदाराध्यो जगदार्जवपालनः । जनवान् धनवान् धर्मी धर्मगो धर्मवर्धनः ॥ ७५ ॥ अमृतः शाश्वतः साध्यः सिद्धिदः सुमनोहरः । खलुब्रह्मखलुस्थानो मुनीनां परमा गतिः ॥ ७६ ॥ उपद्रष्टा तथा श्रेष्ठः शुचिभूतो ह्यनामयः । वेदसिद्धान्तवेद्यश्च मानसाह्लादवर्धनः ॥ ७७ ॥ देहादन्यो गुणादन्यो लोकादन्यो विवेकवित् । दुष्टस्वप्नहरश्चैव गुरुर्गुरुवरोत्तमः ॥ ७८ ॥ कर्मी कर्मविनिर्मुक्तः संन्यासी साधकेश्वरः । सर्वभावविहीनश्च तृष्णासङ्गनिवारकः ॥ ७९ ॥ त्यागी त्यागवरपुस्त्यागस्त्यागदानविवर्जितः । त्यागकारणत्यागात्मा सद्गुरुः सुखदायकः ॥ ८० ॥ दक्षो दक्षादिवन्द्यश्च ज्ञानवादप्रवर्तकः । शब्दब्रह्ममयात्मा च शब्दब्रह्मप्रकाशवान् ॥ ८१ ॥ ग्रसिष्णुः प्रभविष्णुश्च सहिष्णुर्विगतान्तरः । विद्वत्तमो महावन्द्यो विशालोत्तमवाङ्मुनिः ॥ ८२ ॥ ब्रह्मविद्ब्रह्मभावश्च ब्रह्मर्षिर्ब्राह्मणप्रियः । ब्रह्म ब्रह्मप्रकाशात्मा ब्रह्मविद्याप्रकाशनः ॥ ८३ ॥ अत्रिवंशप्रभूतात्मा तापसोत्तमवन्दितः । आत्मावासी विधेयात्मा ह्यत्रिवंशविवर्धनः ॥ ८४ ॥ प्रवर्तनो निवृत्तात्मा प्रलयोदकसन्निभः । नारायणो महागर्भो भार्गवप्रियकृत्तमः ॥ ८५ ॥ सङ्कल्पदुःखदलनः संसारतमनाशनः । त्रिविक्रमस्त्रिधाकारस्त्रिमूर्तिस्त्रिगुणात्मकः ॥ ८६ ॥ भेदत्रयहरश्चैव तापत्रयनिवारकः । दोषत्रयविभेदी च संशयार्णवखण्डनः ॥ ८७ ॥ असंशयस्त्वसम्मूढो ह्यवादी राजवन्दितः । राजयोगी महायोगी स्वभावगलितस्तथा ॥ ८८ ॥ पुण्यश्लोकः पवित्राङ्घ्रिर्ध्यानयोगपरायणः । ध्यानस्थो ध्यानगम्यश्च विधेयात्मा पुरातनः ॥ ८९ ॥ अविज्ञेयो ह्यन्तरात्मा मुख्यबिम्बसनातनः । जीवसञ्जीवनो जीवश्चिद्विलासश्चिदाश्रयः ॥ ९० ॥ महेन्द्रोऽमरमान्यश्च योगेन्द्रो योगवित्तमः । योगधर्मस्तथा योगस्तत्त्वस्तत्त्वविनिश्चयः ॥ ९१ ॥ नैकबाहुरनन्तात्मा नैकनामपराक्रमः । नैकाक्षी नैकपादश्च नाथनाथोत्तमोत्तमः ॥ ९२ ॥ सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् । सहस्ररूपदृक् चैव सहस्रारमयोद्धवः ॥ ९३ ॥ त्रिपादपुरुषश्चैव त्रिपादूर्ध्वस्तथैव च । त्र्यम्बकश्च महावीर्यो योगवीर्यविशारदः ॥ ९४ ॥ विजयी विनयी जेता वीतरागी विराजितः । रुद्रो रौद्रो महाभीमः प्राज्ञमुख्यः सदाशुचिः ॥ ९५ ॥ अन्तर्ज्योतिरनन्तात्मा प्रत्यगात्मा निरन्तरः । अरूपश्चात्मरूपश्च सर्वभावविनिर्वृतः ॥ ९६ ॥ अन्तःशून्यो बहिःशून्यः शून्यात्मा शून्यभावनः । अन्तःपूर्णो बहिःपूर्णः पूर्णात्मा पूर्णभावनः ॥ ९७ ॥ अन्तस्त्यागी बहिस्त्यागी त्यागात्मा सर्वयोगवान् । अन्तर्योगी बहिर्योगी सर्वयोगपरायणः ॥ ९८ ॥ अन्तर्भोगी बहिर्भोगी सर्वभोगविदुत्तमः । अन्तर्निष्ठो बहिर्निष्ठः सर्वनिष्ठामयस्तथा ॥ ९९ ॥ बाह्यान्तरविमुक्तश्च बाह्यान्तरविवर्जितः । शान्तः शुद्धो विशुद्धश्च निर्वाणः प्रकृतेः परः ॥ १०० ॥ अकालः कालनेमी च कालकालो जनेश्वरः । कालात्मा कालकर्ता च कालज्ञः कालनाशनः ॥ १०१ ॥ कैवल्यपददाता च कैवल्यसुखदायकः । कैवल्यकलनाधारो निर्भरो हर्षवर्धनः ॥ १०२ ॥ हृदयस्थो हृषीकेशो गोविन्दो गर्भवर्जितः । सकलागमपूज्यश्च निगमो निगमाश्रयः ॥ १०३ ॥ पराशक्तिः पराकीर्तिः परावृत्तिर्निधिस्मृतिः । परविद्या पराक्षान्तिर्विभक्तिर्युक्तसद्गतिः ॥ १०४ ॥ स्वप्रकाशः प्रकाशात्मा परसंवेदनात्मकः । स्वसेव्यः स्वविदां स्वात्मा स्वसंवेद्योऽनघः क्षमी ॥ १०५ ॥ स्वानुसन्धानशीलात्मा स्वानुसन्धानगोचरः । स्वानुसन्धानशून्यात्मा स्वानुसन्धानकाश्रयः ॥ १०६ ॥ स्वबोधदर्पणोऽभङ्गः कन्दर्पकुलनाशनः । ब्रह्मचारी ब्रह्मवेत्ता ब्राह्मणो ब्रह्मवित्तमः ॥ १०७ ॥ तत्त्वबोधः सुधावर्षः पावनः पापपावकः । ब्रह्मसूत्रविधेयात्मा ब्रह्मसूत्रार्थनिर्णयः ॥ १०८ ॥ आत्यन्तिको महाकल्पः सङ्कल्पावर्तनाशनः । आधिव्याधिहरश्चैव संशयार्णवशोषकः ॥ १०९ ॥ तत्त्वात्मज्ञानसन्देशो महानुभवभावितः । आत्मानुभवसम्पन्नः स्वानुभावसुखाश्रयः ॥ ११० ॥ अचिन्त्यश्च बृहद्भानुः प्रमदोत्कर्षनाशनः । अनिकेत प्रशान्तात्मा शून्यावासो जगद्वपुः ॥ १११ ॥ चिद्गतिश्चिन्मयश्चक्री मायाचक्रप्रवर्तकः । सर्ववर्णविदारम्भी सर्वारम्भपरायणः ॥ ११२ ॥ पुराणः प्रवरो दाता सुन्दरः कनकाङ्गदी । अनसूयात्मजो दत्तः सर्वज्ञः सर्वकामदः ॥ ११३ ॥ कामजित् कामपालश्च कामी कामप्रदागमः । कामवान् कामपोषश्च सर्वकामनिवर्तकः ॥ ११४ ॥ सर्वकर्मफलोत्पत्तिः सर्वकामफलप्रदः । सर्वकर्मफलैः पूज्यः सर्वकर्मफलाश्रयः ॥ ११५ ॥ विश्वकर्मा कृतात्मा च कृतज्ञः सर्वसाक्षिकः । सर्वारम्भपरित्यागी जडोन्मत्तपिशाचवान् ॥ ११६ ॥ भिक्षुर्भैक्षाकरश्चैव भैक्षाहारी निराश्रमी । अकूलश्चानुकूलश्च विकलो ह्यकलस्तथा ॥ ११७ ॥ जटिलो वनचारी च दण्डी मुण्डी च गण्डवान् । देहधर्मविहीनात्मा ह्येकाकी सङ्गवर्जितः ॥ ११८ ॥ आश्रम्यनाश्रमारम्भोऽनाचारी कर्मवर्जितः । असन्देही च सन्देही न किञ्चिन्न च किञ्चनः ॥ ११९ ॥ नृदेही देहशून्यश्च नाभावी भावनिर्गतः । नाब्रह्मा च परब्रह्म स्वयमेव निराकुलः ॥ १२० ॥ अनघश्चागुरुश्चैव नाथनाथोत्तमो गुरुः । द्विभुजः प्राकृतश्चैव जनकश्च पितामहः ॥ १२१ ॥ अनात्मा न च नानात्मा नीतिर्नीतिमतां वरः । सहजः सदृशः सिद्धश्चैकश्चिन्मात्र एव च ॥ १२२ ॥ न कर्तापि च कर्ता च भोक्ता भोगविवर्जितः । तुरीयस्तुरीयातीतः स्वच्छः सर्वमयस्तथा ॥ १२३ ॥ सर्वाधिष्ठानरूपश्च सर्वध्येयविवर्जितः । सर्वलोकनिवासात्मा सकलोत्तमवन्दितः ॥ १२४ ॥ देहभृद्देहकृच्चैव देहात्मा देहभावनः । देही देहविभक्तश्च देहभावप्रकाशनः ॥ १२५ ॥ लयस्थो लयविच्चैव लयाभावश्च बोधवान् । लयातीतो लयस्यान्तो लयभावनिवारणः ॥ १२६ ॥ विमुखः प्रमुखश्चैव प्रत्यङ्मुखवदाचरी । विश्वभुग्विश्वधृग्विश्वो विश्वक्षेमकरस्तथा ॥ १२७ ॥ अविक्षिप्तोऽप्रमादी च परर्धिः परमार्थदृक् । स्वानुभावविहीनश्च स्वानुभावप्रकाशनः ॥ १२८ ॥ निरिन्द्रियश्च निर्बुद्धिर्निराभासो निराकृतः । निरहङ्काररूपात्मा निर्वपुः सकलाश्रयः ॥ १२९ ॥ शोकदुःखहरश्चैव भोगमोक्षफलप्रदः । सुप्रसन्नस्तथा सूक्ष्मः शब्दब्रह्मअर्थसङ्ग्रहः ॥ १३० ॥ आगमापायशून्यश्च स्थानदश्च सताङ्गतिः । अकृतः सुकृतश्चैव कृतकर्मा विनिर्वृतः ॥ १३१ ॥ भेदत्रयहरश्चैव देहत्रयविनिर्गतः । सर्वकाममयश्चैव सर्वकामनिवर्तकः ॥ १३२ ॥ सिद्धेश्वरोऽजरः पञ्चबाणदर्पहुताशनः । चतुरक्षरबीजात्मा स्वभूश्चित्कीर्तिभूषणः ॥ १३३ ॥ अगाधबुद्धिरक्षुब्धश्चन्द्रसूर्याग्निलोचनः । यमदंष्ट्रोऽतिसंहर्ता परमानन्दसागरः ॥ १३४ ॥ लीलाविश्वम्भरो भानुर्भैरवो भीमलोचनः । ब्रह्मचर्माम्बरः कालस्त्वचलश्चलनान्तकः ॥ १३५ ॥ आदिदेवो जगद्योनिर्वासवारिविमर्दनः । विकर्मकर्मकर्मज्ञो अनन्यगमकोऽगमः ॥ १३६ ॥ अबद्धकर्मशून्यश्च कामरागकुलक्षयः । योगान्धकारमथनः पद्मजन्मादिवन्दितः ॥ १३७ ॥ भक्तकामोऽग्रजश्चक्री भावनिर्भावभावकः । भेदान्तको महानग्र्यो निगूहो गोचरान्तकः ॥ १३८ ॥ कालाग्निशमनः शङ्खचक्रपद्मगदाधरः । दीप्तो दीनपतिः शास्ता स्वच्छन्दो मुक्तिदायकः ॥ १३९ ॥ व्योमधर्माम्बरो भेत्ता भस्मधारी धराधरः । धर्मगुप्तोऽन्वयात्मा च व्यतिरेकार्थनिर्णयः ॥ १४० ॥ एकानेकगुणाभासाभासनिर्भासवर्जितः । भावाभावस्वभावात्मा भावाभावविभाववित् ॥ १४१ ॥ योगिहृदयविश्रामोऽनन्तविद्याविवर्धनः । विघ्नान्तकस्त्रिकालज्ञस्तत्त्वात्मा ज्ञानसागरः ॥ १४२ ॥ ॥ फलश्रुति ॥ इतीदं दत्तसाहस्रं सायं प्रातः पठेत्तु यः । स इहामुत्र लभते निर्वाणं परमं सुखम् ॥ १४३ ॥ गुरुवारे दत्तभक्तो भक्तिभावसमन्वितः । पठेत् सदैव यो ह्येतत् स लभेच्चिन्तितं ध्रुवम् ॥ १४४ ॥ ॥ इति श्रीमद्दत्तात्रेयपुराणे श्री दत्तात्रेय सहस्रनाम स्तोत्रम् सम्पूर्णम् ॥