॥ श्री दुर्गा देवी षोडशोपचार पूजा ॥ पुनः सङ्कल्पम् पूर्वोक्त एवं गुण विशेषण विशिष्टायां शुभ तिथौ श्री जगदम्बा प्रसादेन सर्वापन्निवृत्यर्थं मनोवाञ्छाफल सिद्ध्यर्थं, मम समस्त व्याधिनाशनद्वारा क्षिप्रमेवारोग्यप्राप्त्यर्थं, ग्रहपीडानिवारणार्थं, पिशाचोपद्रवादि सर्वारिष्ट निवारणार्थं क्षेमायुः सकलैश्वर्य सिद्ध्यर्थं श्रीमहाकाली श्रीमहालक्ष्मी श्रीमहासरस्वती स्वरूपिणी श्री दुर्गा परादेवी प्रीत्यर्थं, सम्भवद्भिः द्रव्यैः सम्भवद्भिः उपचारैश्च सम्भवता नियमेन सम्भविता प्राकारेण श्रीसूक्त विधानेन यावच्छक्ति ध्यानावाहनादि षोडशोपचार पूजां करिष्ये ॥ प्राणप्रतिष्ठा ओं असुनीते पुनरस्मासु चक्षुः पुनः प्राणमिह नो धेहि भोगम् । ज्योक्पश्येम सूर्यमुच्चरन्त मनुमते मृडया नः स्वस्ति ॥ अमृतं वै प्राणा अमृतमापः प्राणानेव यथास्थानमुपह्वयते ॥ अस्मिन् बिम्बे साङ्गां सायुधां सवाहनां सशक्तिं पतिपुत्रपरिवार समेतं श्रीमहाकाली श्रीमहालक्ष्मी श्रीमहासरस्वती स्वरूपिणी श्रीदुर्गा परादेवी आवाहिता भव स्थापिता भव । सुप्रसन्नो भव वरदा भव । स्थिरासनं कुरु प्रसीद प्रसीद ॥ स्वामिनि श्रीजगन्माता यावत्पूजावसानकम् । तावत्त्वं प्रीतिभावेन बिम्बेऽस्मिन् सन्निधिं कुरु ॥ ध्यानम् (महाकाली ध्यान) खड्गं चक्रगदेषु चापपरिघान् शूलं भुशुण्डीं शिरः शङ्खं सन्दधतीं करैस्त्रिनयनां सर्वाङ्गभूषावृताम् । नीलाश्मद्युतिमास्यपाददशकां सेवे महाकालिकां यामस्तौत् स्वपिते हरौ कमलजो हन्तुं मधुं कैटभम् ॥ (महालक्ष्मी ध्यान) अक्षस्रक्परशूगदेषुकुलिशं पद्मं धनुः कुण्डिकां दण्डं शक्तिमसिं च चर्म जलजं घण्टां सुराभाजनम् । शूलं पाशसुदर्शने च दधतीं हस्तैः प्रवालप्रभां सेवे सैरिभमर्दिनीमिह महालक्ष्मीं सरोजस्थिताम् ॥ (महासरस्वती ध्यान) घण्टाशूलहलानि शङ्खमुसले चक्रं धनुः सायकं हस्ताब्जैर्दधतीं घनान्तविलसच्छीतांशुतुल्यप्रभाम् । गौरीदेहसमुद्भवां त्रिजगतामाधारभूतां महा- -पूर्वामत्र सरस्वतीमनुभजे शुम्भादिदैत्यार्दिनीम् ॥ (दुर्गा देवी ध्यान) सिंहस्था शशिशेखरा मरकतप्रख्यैश्चतुर्भिर्भुजैः शङ्खं चक्र धनुः शरांश्च दधती नेत्रैस्त्रिभिः शोभिता । आमुक्ताङ्गद हार कङ्कणरणत्काञ्चीरणन्नूपुरा दुर्गा दुर्गतिहारिणी भवतु नो रत्नोल्लसत्कुण्डला ॥ ओं श्रीमहाकाली श्रीमहालक्ष्मी श्रीमहासरस्वती स्वरूपिणी श्रीदुर्गा परादेव्यै नमः ध्यायामि । १. आवाहनम् हिरण्यवर्णाम् हरिणीं सुवर्ण रजतस्रजाम् । चन्द्रां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो ममावह ॥ आगच्छ वरदे देवि दैत्यदर्पविनाशिनि । पूजां गृहाण सुमुखि नमस्ते शङ्करप्रिये ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः आवाहयामि । २. आसनम् तां म आवह जातवेदो लक्ष्मीमनपगामिनीम् । यस्यां हिरण्यं विन्देयं गामश्वं पुरुषानहम् ॥ अनेकरत्नसम्युक्तं नानामणिगणान्वितम् । इदं हेममयं दिव्यमासनं प्रतिगृह्यताम् ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः नवरत्नखचित सुवर्णसिंहासनं समर्पयामि । ३. पाद्यम् अश्वपूर्वां रथमध्यां हस्तिनाद प्रबोधिनीम् । श्रियं देवीमुपह्वये श्रीर्मा देवी जुषताम् ॥ गङ्गादिसर्वतीर्थेभ्य आनीतं तोयमुत्तमम् । पाद्यार्थं ते प्रदास्यामि गृहाण परमेश्वरि ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः पादयोः पाद्यं समर्पयामि । ४. अर्घ्यम् कां सोस्मितां हिरण्यप्राकारामाद्रां ज्वलन्तीं तृप्तां तर्पयन्तीम् । पद्मे स्थितां पद्मवर्णां तामिहोपह्वये श्रियम् ॥ गन्ध पुष्पाक्षतैर्युक्तमर्घ्यं सम्पादितं मया । गृहाण त्वं महादेवि प्रसन्ना भव सर्वदा ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः हस्तयोः अर्घ्यं समर्पयामि । ५. आचमनीयम् चन्द्रां प्रभासां यशसा ज्वलन्तीं श्रियं लोके देवजुष्टामुदाराम् । तां पद्मिनीim शरणमहं प्रपद्येऽलक्ष्मीर्मे नश्यतां त्वां वृणे ॥ कर्पूरेण सुगन्धेन वासितं स्वादु शीतलम् । तोयमाचमनीयार्थं गृहाण परमेश्वरि ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः मुखे आचमनीयं समर्पयामि । ६. मधुपर्कम् कापिलं दधि कुन्देन्दुधवलं मधुसम्युतम् । स्वर्णपात्रस्थितं देवि मधुपर्कं गृहाण भोः ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः मधुपर्कं समर्पयामि । ७. पञ्चामृत स्नानम् पयो दधि घृतं चैव शर्करा मधु सम्युतम् । पञ्चामृतं मयाऽऽनीतं स्नानार्थं प्रतिगृह्यताम् ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः पञ्चामृतस्नानं समर्पयामि । ८. शुद्धोदकस्नानम् आदित्यवर्णे तपसोऽधि जातो वनस्पतिस्तव वृक्षोऽथ बिल्वः । तस्य फलानि तपसा नुदन्तु मायान्तरायाश्च बाह्या अलक्ष्मीः ॥ शुद्धं यत्सलिलं दिव्यं गङ्गाजलसमं स्मृतम् । समर्पितं मया भक्त्या स्नानार्थं प्रतिगृह्यताम् ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि । स्नानानन्तरं शुद्धाचमनीयं समर्पयामि । ९. वस्त्रम् उपैतु मां देवसखः कीर्तिश्च मणिना सह । प्रादुर्भूतोऽस्मि राष्ट्रेऽस्मिन् कीर्तिमृद्धिं ददातु मे ॥ अभि वस्त्रा सुवसनान्यर्षाभि धेनूः सुदुघाः पूयमानः । अभि चन्द्रा भर्तवे नो हिरण्याभ्यश्वान्रथिनो देव सोम ॥ पट्टयुग्मं मया दत्तं कञ्चुकेन समन्वितम् । परिधेहि कृपां कृत्वा मातर्दुर्गार्तिनाशिनी ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः वस्त्रयुग्मं समर्पयामि । १०. सौभाग्यसूत्रम् क्षुत्पिपासामलां ज्येष्ठामलक्ष्मीर्नाशयाम्यहम् । अभूतिमसमृद्धिं च सर्वान् निर्णुद मे गृहात् ॥ सौभाग्यसूत्रं वरदे सुवर्णमणिसम्युतम् । कण्ठेऽर्पयामि देवेशि सौभाग्यं देहि मे सदा ॥ [बध्नामि] ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः सौभाग्यसूत्रं समर्पयामि । ११. गन्धादि परिमलद्रव्याणि गन्धद्वारां दुराधर्षां नित्यपुष्टां करीषिणीम् । ईश्वरीं सर्वभूतानां तामिहोपह्वये श्रियम् ॥ (गन्धम्) श्रीखण्डं चन्दनं दिव्यं गन्धाढ्यं सुमनोहरम् । विलेपनं सुरश्रेष्ठे चन्दनं प्रतिगृह्यताम् ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः चन्दनं समर्पयामि । (हरिद्राचूर्णम्) हरिद्रारञ्जिते देवि सुखसौभाग्यदायिनि । तस्मात्त्वां पूजयाम्यत्र सुखं शान्तिं प्रयच्छ मे ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः हरिद्राचूर्णं समर्पयामि । (कुङ्कुमम्) कुङ्कुमं कामदं दिव्यं कामिनीकामसम्भवम् । कुङ्कुमेनार्चिता देवी कुङ्कुमं प्रतिगृह्यताम् ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः कुङ्कुमं समर्पयामि । (सिन्दूरम्) सिन्दूरमरुणाभासं जपाकुसुमसन्निभम् । अर्पितं ते मया भक्त्या प्रसीद परमेश्वरि ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः सिन्दूरं समर्पयामि । (कज्जलम्) चक्षुभ्यां कज्जलं रम्यं सुभगे शान्तिकारकम् । कर्पूरज्योतिमुत्पन्नं गृहाण परमेश्वरि ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः कज्जलं समर्पयामि । १२. आभरणम् मनसः काममाकूतिं वाचः सत्यमशीमहि । पशूनां रूपमन्नस्य मयि श्रीः श्रयतां यशः ॥ हार कङ्कण केयूर मेखला कुण्डलादिभिः । रत्नाढ्यं हीरकोपेतं भूषणं प्रतिगृह्यताम् ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः आभरणानि समर्पयामि । १३. पुष्पमाला कर्दमेन प्रजाभूता मयि सम्भव कर्दम । श्रियं वासय मे कुले मातरं पद्ममालिनीम् ॥ माल्यादीनि सुगन्धीनि मालत्यादीनि भक्तितः । मयाऽऽहृतानि पुष्पाणि पूजार्थं प्रतिगृह्यताम् ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः पुष्पमालां समर्पयामि । १४. अथाङ्ग पूजा ओं दुर्गायै नमः – पादौ पूजयामि । ओं गिरिजायै नमः – गुल्फौ पूजयामि । ओं अपर्णायै नमः – जानूनी पूजयामि । ओं हरप्रियायै नमः – ऊरू पूजयामि । ओं पार्वत्यै नमः – कटिं पूजयामि । ओं आर्यायै नमः – नाभिं पूजयामि । ओं जगन्मात्रे नमः – उदरं पूजयामि । ओं मङ्गलायै नमः – कुक्षिं पूजयामि । ओं शिवायै नमः – हृदयं पूजयामि । ओं महेश्वर्यै नमः – कण्ठं पूजयामि । ओं विश्ववन्द्यायै नमः – स्कन्धौ पूजयामि । ओं काल्यै नमः – बाहू पूजयामि । ओं आद्यायै नमः – हस्तौ पूजयामि । ओं वरदायै नमः – मुखं पूजयामि । ओं सुवाण्यै नमः – नासिकां पूजयामि । ओं कमलाक्ष्यै नमः – नेत्रे पूजयामि । ओं अम्बिकायै नमः – शिरः पूजयामि । ओं परादेव्यै नमः – सर्वाण्यङ्गानि पूजयामि । १५. अष्टोत्तरशतनामावली श्री दुर्गा अष्टोत्तरशतनामावली पश्यतु । ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः अष्टोत्तरशतनाम पूजां समर्पयामि । १६. धूपम् आपः सृजन्तु स्निग्धानि चिक्लीत वस मे गृहे । नि च देवीं मातरं श्रियं वासय मे कुले ॥ वनस्पतिरसोद्भूतो गन्धाढ्यो गन्ध उत्तमः । आघ्रेयः सर्वदेवानां धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम् ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः धूपं आघ्रापयामि । १७. दीपम् आर्द्रां पुष्करिणीं पुष्टिं पिङ्गलां पद्ममालिनीम् । चन्द्रां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो ममावह ॥ साज्यं त्रिवर्तिसम्युक्तं वह्निना योजितं मया । दीपं गृहाण देवेशि त्रैलोक्यतिमिरापहम् ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः दीपं दर्शयामि । धूप दीपानन्तरं शुद्धाचमनीयं समर्पयामि । १८. नैवेद्यम् आर्द्रां यः करिणीं यष्टिं सुवर्णां हेममालिनीम् । सूर्यां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो ममावह ॥ शर्कराखण्डखाद्यानि दधिक्षीरघृतानि च । आहारार्थं भक्ष्यभोज्यं नैवेद्यं प्रतिगृह्यताम् ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः नैवेद्यं समर्पयामि । ओं भूर्भुवस्सुवः । तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि । धियो यो नः प्रचोदयात् ॥ सत्यं त्वा ऋतेन परिषिञ्चामि । (सायङ्काले – ऋतं त्वा सत्येन परिषिञ्चामि) अमृतमस्तु । अमृतोपस्तरणमसि । ओं प्राणाय स्वाहा । ओं अपानाय स्वाहा । ओं व्यानाय स्वाहा । ओं उदानाय स्वाहा । ओं समानाय स्वाहा । मध्ये मध्ये पानीयं समर्पयामि । अमृतापिधानमसि । उत्तरापोशनं समर्पयामि । हस्तौ प्रक्षालयामि । पादौ प्रक्षालयामि । शुद्धाचमनीयं समर्पयामि । १९. ऋतुफलम् इदं फलं मया देवि स्थापितं पुरतस्तव । तेन मे सफलावाप्तिर्भवेज्जन्मनि जन्मनि ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः ऋतुफलं समर्पयामि । २०. ताम्बूलम् तां म आवह जातवेदो लक्ष्मीमनपगामिनीम् । यस्यां हिरण्यं प्रभूतं गावो दास्योऽश्वान्विन्देयं पुरुषानहम् ॥ पूगीफलं महद्दिव्यं नागवल्लीदलैर्युतम् । एलालवङ्गसम्युक्तं ताम्बूलं प्रतिगृह्यताम् ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः ताम्बूलं समर्पयामि । २१. दक्षिणा हिरण्यगर्भगर्भस्थं हेमबीजं विभावसोः । अनन्तपुण्यफलदं अतः शान्तिं प्रयच्छ मे ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः दक्षिणां समर्पयामि । २२. नीराजनम् सम्राजं च विराजं च अभिश्रीर्या च नो गृहे । लक्ष्मी राष्ट्रस्य या मुखे तया मा सं सृजामसि ॥ कदलीगर्भसम्भूतं कर्पूरं तु प्रदीपितम् । आरार्तिकमहं कुर्वे पश्य मां वरदा भव ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः कर्पूर नीराजनं समर्पयामि । नीराजनानन्तरं शुद्धाचमनीयं समर्पयामि । नमस्करोमि । २३. मन्त्रपुष्पम् ओं कात्यायनाय विद्महे कन्यकुमारि धीमहि । तन्नो दुर्गिः प्रचोदयात् ॥ श्रद्धया सिक्तया भक्त्या ह्यार्द्रप्रेम्णा समर्पितः । मन्त्रपुष्पाञ्जलिश्चायं कृपया प्रतिगृह्यताम् ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः मन्त्रपुष्पं समर्पयामि । २४. प्रदक्षिणा यानि कानि च पापानि जन्मान्तरकृतानि च । तानि तानि प्रणश्यन्ति प्रदक्षिण पदे पदे । पापोऽहं पापकर्माऽहं पापात्मा पापसम्भव । त्राहि मां कृपया देवी शरणागतवत्सले । अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव शरणं मम । तस्मात्कारुण्य भावेन रक्ष रक्ष महेश्वरि । ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः आत्मप्रदक्षिण नमस्कारान् समर्पयामि । २५. साष्टाङ्ग नमस्कारम् उरसा शिरसा दृष्ट्या मनसा वचसा तथा । पद्भ्यां कराभ्यां कर्णाभ्यां प्रणामोऽष्टाङ्गमुच्यते ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः साष्टाङ्गनमस्कारान् समर्पयामि । २६. सर्वोपचाराः ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः छत्रं आच्छादयामि । ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः चामरैर्वीजयामि । ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः नृत्यं दर्शयामि । ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः गीतं श्रावयामि । ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः आन्दोलिकान्नारोहयामि । ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः अश्वानारोहयामि । ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः गजानारोहयामि । यद्यद्द्रव्यमपूर्वं च पृथिव्यामतिदुर्लभम् । देवभूपार्हभोग्यं च तद्द्रव्यं देवि गृह्यताम् ॥ ओं श्रीदुर्गापरादेव्यै नमः समस्त राज्ञीयोपचारान् देव्योपचारान् समर्पयामि । २७. प्रार्थना सप्तश्लोकी दुर्गा पश्यतु ॥ या देवी मधुकैटभप्रमथिनी या माहिषोन्मूलिनी या धूम्रेक्षणचण्डमुण्डशमनी या रक्तबीजाशिनी । या शुम्भादिनिशुम्भदैत्यदमनी या सिद्धलक्ष्मी परा सा चण्डी नवकोटिशक्तिसहिता मां पातु विश्वेश्वरी ॥ २८. क्षमा प्रार्थना अपराधसहस्राणि क्रियन्तेऽहर्निशं मया । दासोऽयमिति मां मत्वा क्षमस्व परमेश्वरि ॥ आवाहनं न जानामि न जानामि विसर्जनम् । पूजां चैव न जानामि क्षम्यतां परमेश्वरि ॥ मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं सुरेश्वरि । यत्पूजितं मया देवि परिपूर्णं तदस्तु मे ॥ २९. समर्पणम् अनया श्रीसूक्त विधानेन ध्यानावाहनादि षोडशोपचार पूजनेन भगवती सर्वात्मिका श्रीमहाकाली श्रीमहालक्ष्मी श्रीमहासरस्वती स्वरूपिणी श्रीदुर्गा परादेवी सुप्रीता सुप्रसन्ना वरदा भवन्तु ॥ ३०. तीर्थप्रसाद ग्रहणम् अकालमृत्यहरणं सर्वव्याधिनिवारणम् । समस्तपापक्षयकरं श्रीदुर्गापरादेवी पादोदकं पावनं शुभम् ॥ श्रीमहाकाली श्रीमहालक्ष्मी श्रीमहासरस्वती स्वरूपिणी श्रीदुर्गा परादेव्यै नमः प्रसादं शिरसा गृह्णामि । ओं शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥