पुनः सङ्कल्पम् –
पूर्वोक्त एवं गुण विशेषण विशिष्टायां शुभतिथौ मम सङ्कल्पित मनोवाञ्छाफल सिद्ध्यर्थं इष्टकाम्यार्थसिद्ध्यर्थं पुरुषसूक्त विधानेन श्री दत्तात्रेय स्वामि षोडशोपचार पूजां करिष्ये ॥
प्राणप्रतिष्ठा –
ओं असुनीते पुनरस्मासु चक्षु:
पुन: प्राणमिह नो धेहि भोगम् ।
ज्योक्पश्येम सूर्यमुच्चरन्त
मनुमते मृडया नः स्वस्ति ।
अमृतं वै प्राणा अमृतमाप:
प्राणानेव यथास्थानमुपह्वयते ॥
अस्मिन् बिम्बे श्रीदत्तात्रेय स्वामिनं आवाहयामि स्थापयामि पूजयामि ।
स्थिरोभव वरदोभव सुप्रसन्नो भव स्थिरासनं कुरु प्रसीद प्रसीद ।
ध्यानम् –
माला कमण्डलुरधःकरपद्मयुग्मे
मध्यस्थपाणियुगले डमरुत्रिशूले ।
यन्न्यस्त ऊर्ध्वकरयोः शुभशङ्खचक्रे
वन्दे तमत्रिवरदं भुजषट्कयुक्तम् ॥
बालार्कप्रभमिन्द्रनीलजटिलं भस्माङ्गरागोज्ज्वलं
शान्तं नादविलीनचित्तपवनं शार्दूलचर्माम्बरम् ।
ब्रह्मज्ञैः सनकादिभिः परिवृतं सिद्धैः समाराधितं
दत्तात्रेयमुपास्महे हृदि मुदा ध्येयं सदा योगिभिः ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः ध्यायामि ।
आवाहनम् –
सहस्रशीर्षा पुरुषः ।
सहस्राक्षः सहस्रपात् ।
स भूमिं विश्वतो वृत्वा ।
अत्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम् ।
ज्योतिः शान्तिं सर्वलोकान्तरस्थं
ओङ्काराख्यं योगिहृद्ध्यानगम्यम् ।
साङ्गं शक्तिं सायुधं भक्तिसेव्यं
सर्वाकारं दत्तमावाहयामि ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः आवाहयामि ।
आसनम् –
पुरुष एवेदग्ं सर्वम् ।
यद्भूतं यच्च भव्यम् ।
उतामृतत्वस्येशानः ।
यदन्नेनातिरोहति ।
नवरत्नखचितं चापि मृदुतूल परिच्छदम् ।
सिंहासनमिदं स्वामिन् स्वीकुरुष्व सुखासनम् ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः नवरत्नखचित सिंहासनं समर्पयामि ।
पाद्यम् –
एतावानस्य महिमा ।
अतो ज्यायाग्श्च पूरुषः ।
पादोऽस्य विश्वा भूतानि ।
त्रिपादस्यामृतं दिवि ।
गुरुदेव नमस्तेऽस्तु नरकार्णवतारक ।
पाद्यं गृहाण दत्तेश मम सौख्यं विवर्धय ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः पादयोः पाद्यं समर्पयामि ।
अर्घ्यम् –
त्रिपादूर्ध्व उदैत्पुरुषः ।
पादोऽस्येहाऽऽभवात्पुन: ।
ततो विष्वङ्व्यक्रामत् ।
साशनानशने अभि ।
व्यक्ताऽव्यक्तस्वरूपाय भक्ताभीष्टप्रदायक ।
मया निवेदितं भक्त्या अर्घ्योऽयं प्रतिगृह्यताम् ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः हस्तयोरर्घ्यं समर्पयामि ।
आचमनीयम् –
तस्माद्विराडजायत ।
विराजो अधि पूरुषः ।
स जातो अत्यरिच्यत ।
पश्चाद्भूमिमथो पुरः ।
गोदावर्यास्तु यद्वारि सर्वपापहरं शुभम् ।
तदिदं कल्पितं देव सम्यगाचम्यतां प्रभो ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः मुखे आचमनीयं समर्पयामि ।
पञ्चामृतस्नानम् –
स्नानं पञ्चामृतैर्देव गृहाण पुरुषोत्तम ।
अनाथनाथ सर्वज्ञ गीर्वाण प्रणति प्रिय ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः पञ्चामृतस्नानं समर्पयामि ।
शुद्धोदकस्नानम् –
यत्पुरुषेण हविषा ।
देवा यज्ञमतन्वत ।
वसन्तो अस्यासीदाज्यम् ।
ग्रीष्म इध्मश्शरद्धविः ।
गङ्गादि सर्वतीर्थेभ्यः आनीतं निर्मलं जलम् ।
स्नानं कुरुष्व देवेश मया दत्तं महात्मने ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि ।
वस्त्रम् –
सप्तास्यासन्परिधय: ।
त्रिः सप्त समिध: कृताः ।
देवा यद्यज्ञं तन्वानाः ।
अबध्नन्पुरुषं पशुम् ।
वेदसूक्तसमायुक्ते यज्ञसामसमन्विते ।
स्वर्गवर्गप्रदे देव वाससी तौ विनिर्मितौ ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः वस्त्रयुग्मं समर्पयामि ।
यज्ञोपवीतम् –
तं यज्ञं बर्हिषि प्रौक्षन् ।
पुरुषं जातमग्रतः ।
तेन देवा अयजन्त ।
साध्या ऋषयश्च ये ।
उपवीतं भवेन्नित्यं विधिरेष सनातनः ।
गृहाण भगवन् दत्तः सर्वेष्टफलदो भव ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः यज्ञोपवीतं समर्पयामि ।
गन्धम् –
तस्माद्यज्ञात्सर्वहुत: ।
सम्भृतं पृषदाज्यम् ।
पशूग्स्ताग्श्चक्रे वायव्यान् ।
आरण्यान्ग्राम्याश्च ये ।
श्रीखण्डं चन्दनं दिव्यं गन्धाढ्यं सुमनोहरम् ।
विलेपनं गुरुश्रेष्ठ प्रीत्यर्थं प्रतिगृह्यताम् ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः दिव्य श्रीचन्दनं समर्पयामि ।
आभरणम् –
तस्माद्यज्ञात्सर्वहुत: ।
ऋच: सामानि जज्ञिरे ।
छन्दाग्ंसि जज्ञिरे तस्मात् ।
यजुस्तस्मादजायत ।
रुद्राक्षहार नागेन्द्र मणिकङ्कण मुख्यानि ।
सर्वोत्तम भूषणानि गृहाण गुरुसत्तम ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः नानाभरणानि समर्पयामि ।
अक्षतान् –
अक्षतान् धवलान् दिव्यान् तापसोत्तमपूजित ।
अर्पयामि महाभक्त्या प्रसीद त्वं महामुने ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः अक्षतान् समर्पयामि ।
पुष्पम् –
तस्मादश्वा अजायन्त ।
ये के चोभयादतः ।
गावो ह जज्ञिरे तस्मात् ।
तस्माज्जाता अजावय: ।
मल्लिकादि सुगन्धीनि मालत्यादीनि वै प्रभो ।
सर्वं पुष्पमाल्यादिकं परात्मन् प्रतिगृह्यताम् ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः पुष्पं समर्पयामि ।
अथाङ्गपूज –
ओं अनसूयागर्भसम्भूताय नमः – पादौ पूजयामि ।
ओं अत्रिपुत्राय नमः – गुल्फौ पूजयामि ।
ओं त्रिमूर्त्यात्मकमूर्तये नमः – जङ्घे पूजयामि ।
ओं अनघाय नमः – जानुनी पूजयामि ।
ओं अवधूताय नमः – ऊरू पूजयामि ।
ओं सामगाय नमः – कटिं पूजयामि ।
ओं आदिमध्यान्तरहिताय नमः – उदरं पूजयामि ।
ओं महोरस्काय नमः – वक्षःस्थलं पूजयामि ।
ओं शङ्खचक्रडमरुत्रिशूलकमण्डलुधारिणे नमः – पाणिं पूजयामि ।
ओं षड्भुजाय नमः – बाहू पूजयामि ।
ओं कम्बुकण्ठाय नमः – कण्ठं पूजयामि ।
ओं सर्वतत्त्वप्रबोधकाय नमः – वक्त्राणि पूजयामि ।
ओं नित्यानुग्रहदृष्टये नमः – नेत्राणि पूजयामि ।
ओं सहस्रशिरसे नमः – शिरसां पूजयामि ।
ओं सदसत्संशयविच्छेदकाय नमः – सर्वाण्यङ्गानि पूजयामि ।
अथ अष्टोत्तरशतनाम पूजा (Ashtottara Shatanam Puja)
धूपम् –
यत्पुरुषं व्यदधुः ।
कतिधा व्यकल्पयन् ।
मुखं किमस्य कौ बाहू ।
कावूरू पादावुच्येते ।
दशाङ्गं गुग्गुलोपेतं सुगन्धं सुमनोहरम् ।
धूपमाघ्राण दत्तेश सर्वदेवनमस्कृत ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः धूपमाघ्रापयामि ।
दीपम् –
ब्राह्मणोऽस्य मुखमासीत् ।
बाहू राजन्य: कृतः ।
ऊरू तदस्य यद्वैश्य: ।
पद्भ्याग्ं शूद्रो अजायत ।
घृतत्रिवर्तिसम्युक्तं वह्निनायोजितं प्रियम् ।
दीपं गृहाण देवेश त्रैलोक्यतिमिरापह ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः दीपं दर्शयामि ।
धूपदीपानन्तरं शुद्धाचमनीयं समर्पयामि ।
नैवेद्यम् –
चन्द्रमा मनसो जातः ।
चक्षो: सूर्यो अजायत ।
मुखादिन्द्रश्चाग्निश्च ।
प्राणाद्वायुरजायत ।
भवदीय कृपायुक्तं सम्भावित निवेदितम् ।
त्वमेव भोजनं भोक्ता सुरसोऽपि त्वमेव च ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः नैवेद्यं समर्पयामि ।
ओं भूर्भुवस्सुव: । तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि ।
धियो यो न: प्रचोदयात् ॥
सत्यं त्वा ऋतेन परिषिञ्चामि ।
(सायङ्काले – ऋतं त्वा सत्येन परिषिञ्चामि)
अमृतमस्तु । अमृतोपस्तरणमसि ।
ओं प्राणाय स्वाहा । ओं अपानाय स्वाहा ।
ओं व्यानाय स्वाहा । ओं उदानाय स्वाहा ।
ओं समानाय स्वाहा ।
मध्ये मध्ये पानीयं समर्पयामि ।
अमृतापिधानमसि । उत्तरापोशनं समर्पयामि ।
हस्तौ प्रक्षालयामि । पादौ प्रक्षालयामि ।
शुद्धाचमनीयं समर्पयामि ।
ताम्बूलम् –
नाभ्या आसीदन्तरिक्षम् ।
शीर्ष्णो द्यौः समवर्तत ।
पद्भ्यां भूमिर्दिश: श्रोत्रात् ।
तथा लोकाग्ं अकल्पयन् ।
फूगीफलैश्च कर्पूरैः नागवल्लीदलैर्युतम् ।
मुक्ताचूर्णसमायुक्तं ताम्बूलं प्रतिगृह्यताम् ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः ताम्बूलं समर्पयामि ।
नीराजनम् –
वेदाहमेतं पुरुषं महान्तम् ।
आदित्यवर्णं तमसस्तु पारे ।
सर्वाणि रूपाणि विचित्य धीर: ।
नामानि कृत्वाऽभिवदन् यदास्ते ।
स्वस्तिरस्तु शुभमस्तु सर्वत्र मङ्गलानि च ।
नित्यश्रीरस्तु दत्तेश नीराजनं प्रगृह्यताम् ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः आनन्दमङ्गल नीराजनं दर्शयामि ।
मन्त्रपुष्पम् –
धाता पुरस्ताद्यमुदाजहार ।
शक्रः प्रविद्वान्प्रदिशश्चतस्रः ।
तमेवं विद्वानमृत इह भवति ।
नान्यः पन्था अयनाय विद्यते ॥
ओं दिगम्बराय विद्महे अवधूताय धीमहि तन्नो दत्तः प्रचोदयात् ॥
अनसूयासुतो दत्तो ह्यत्रिपुत्रो महामुनिः ।
इदं दिव्यं मन्त्रपुष्पं स्वीकुरुष्व नरोत्तम ॥
भुक्तिमुक्तिप्रदाता च कार्तवीर्यवरप्रदः ।
पुष्पाञ्जलिं गृहाणेदं निगमागमवन्दित ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः मन्त्रपुष्पाणि समर्पयामि ।
प्रदक्षिण –
यानि कानि च पापानि जन्मान्तरकृतानि च ।
तानि तानि प्रणश्यन्ति प्रदक्षिण पदे पदे ॥
पापोऽहं पापकर्माऽहं पापात्मा पापसम्भवः ।
त्राहि मां कृपया देव शरणागतवत्सल ॥
अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव शरणं मम ।
तस्मात्कारुण्य भावेन रक्ष रक्ष श्रीदत्तेश ॥
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः आत्मप्रदक्षिण नमस्कारान् समर्पयामि ।
उपचार पूजा –
ओं श्रीदत्तात्रेयाय नमः ।
छत्रमाच्छादयामि । चामरैर्वीजयामि ।
नृत्यं दर्शयामि । गीतं श्रावयामि ।
वाद्यं घोषयामि । आन्दोलिकानारोहयामि ।
अश्वानारोहयामि । गजानारोहयामि ।
समस्त राजोपचार देवोपचार भक्त्युपचार शक्त्युपचार मन्त्रोपचार पूजाः समर्पयामि ॥
प्रार्थना –
दत्तात्रेयं शिवं शान्तमिन्द्रनीलनिभं प्रभुम् ।
आत्ममायारतं देवं अवधूतं दिगम्बरम् ॥
नमो नमस्ते जगदेकनाथ
नमो नमस्ते सुपवित्रगाथ ।
नमो नमस्ते जगतामधीश
नमो नमस्तेऽस्तु परावरेश ॥
जटाधरं पाण्डुरङ्गं शूलहस्तं कृपानिधिम् ।
सर्वरोगहरं देवं दत्तात्रेयमहं भजे ॥
नमस्ते भगवन् देव दत्तात्रेय जगत्प्रभो ।
सर्वबाधाप्रशमनं कुरु शान्तिं प्रयच्छ मे ॥
क्षमा प्रार्थना –
यस्य स्मृत्या च नामोक्त्या तपः पूजा क्रियादिषु ।
न्यूनं सम्पूर्णतां याति सद्यो वन्दे तमच्युतम् ॥
मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं जनार्दन ।
यत्पूजितं मया देव परिपूर्णं तदस्तु ते ॥
अनया ध्यान आवाहनादि षोडशोपचार पूजया भगवान् सर्वात्मकः श्रीदत्तात्रेय स्वामि सुप्रीतो सुप्रसन्नो वरदो भवन्तु ॥
तीर्थम् –
अकालमृत्युहरणं सर्वव्याधिनिवारणम् ।
समस्तपापक्षयकरं श्रीदत्तात्रेय पादोदकं पावनं शुभम् ॥
श्रीदत्तात्रेय स्वामि प्रसादं शिरसा गृह्णामि ॥
ओं शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥