Logoपवित्र ग्रंथ

Sri Dakshina Kali Trishati Namavali – श्री दक्षिणकालिका त्रिशती नामावली

Sri Dakshina Kali Trishati Namavali – श्री दक्षिणकालिका त्रिशती नामावली
॥ श्री गणेशाय नमः ॥ ॥ श्री दक्षिणकालिका त्रिशती नामावली ॥ ॥ ह्रीं क्रीं हूं ह्रीम् ॥ ॥ क्रीं बीज नाम (1-42) ॥ ॐ क्रीङ्कार्यै नमः । ॐ क्रीम्पदाकारायै नमः । ॐ क्रीङ्कारमन्त्रपूरणायै नमः । ॐ क्रींमत्यै नमः । ॐ क्रीम्पदावासायै नमः । ॐ क्रीम्बीजजपतोषिण्यै नमः । ॐ क्रीङ्कारसत्त्वायै नमः । ॐ क्रीमात्मने नमः । ॐ क्रीम्भूषायै नमः । ॐ क्रींमनुस्वराजे नमः । ॐ क्रीङ्कारगर्भायै नमः । ॐ क्रींसञ्ज्ञायै नमः । ॐ क्रीङ्कारध्येयरूपिण्यै नमः । ॐ क्रीङ्कारात्तमनुप्रौढायै नमः । ॐ क्रीङ्कारचक्रपूजितायै नमः । ॐ क्रीङ्कारललनानन्दायै नमः । ॐ क्रीङ्कारालापतोषिण्यै नमः । ॐ क्रीङ्कलानादबिन्दुस्थायै नमः । ॐ क्रीङ्कारचक्रवासिन्यै नमः । ॐ क्रीङ्कारलक्ष्म्यै नमः । २० ॐ क्रींशक्त्यै नमः । ॐ क्रीङ्कारमनुमण्डितायै नमः । ॐ क्रीङ्कारानन्दसर्वस्वायै नमः । ॐ क्रीञ्ज्ञेयलक्ष्यमात्रगायै नमः । ॐ क्रीङ्कारबिन्दुपीठस्थायै नमः । ॐ क्रीङ्कारनादमोदिन्यै नमः । ॐ क्रीन्तत्त्वज्ञानविज्ञेयायै नमः । ॐ क्रीङ्कारयज्ञपालिन्यै नमः । ॐ क्रीङ्कारलक्षणानन्दायै नमः । ॐ क्रीङ्कारलयलालसायै नमः । ॐ क्रींमेरुमध्यगास्थानायै नमः । ॐ क्रीङ्काराद्यवरार्णभुवे नमः । ॐ क्रीङ्कारवरिवस्याढ्यायै नमः । ॐ क्रीङ्कारगानलोलुपायै नमः । ॐ क्रीङ्कारनादसम्पन्नायै नमः । ॐ क्रीङ्कारैकाक्षरात्मिकायै नमः । ॐ क्रीमादिगुणवर्गात्तत्रितयाद्याहुतिप्रियायै नमः । ॐ क्रीङ्क्लिन्नरमणानन्दमहाकालवराङ्गनायै नमः । ॐ क्रींलास्यताण्डवानन्दायै नमः । ॐ क्रीङ्कारभोगमोक्षदायै नमः । ४० ॐ क्रीङ्कारयोगिनीसाध्योपास्तिसर्वस्वगोचरायै नमः । ॐ क्रीङ्कारमातृकासिद्धविद्याराज्ञीकलेवरायै नमः । ४२ ॥ हूं बीज नाम (43-81) ॥ ॐ हूङ्कारमन्त्रायै नमः । ॐ हूङ्गर्भायै नमः । ॐ हूङ्कारनादगोचरायै नमः । ॐ हूङ्काररूपायै नमः । ॐ हूङ्कारज्ञेयायै नमः । ॐ हूङ्कारमातृकायै नमः । ॐ हूम्फट्कारमहानादमय्यै नमः । ॐ हूङ्कारशालिन्यै नमः । ॐ हूङ्कारजपसम्मोदायै नमः । ॐ हूङ्कारजापवाक्प्रदायै नमः । ॐ हूङ्कारहोमसम्प्रीतायै नमः । ॐ हूङ्कारतन्त्रवाहिन्यै नमः । ॐ हूङ्कारतत्त्वविज्ञानज्ञातृज्ञेयस्वरूपिण्यै नमः । ॐ हूङ्कारजापजाड्यघ्न्यै नमः । ॐ हूङ्कारजीवनाडिकायै नमः । ॐ हूङ्कारमूलमन्त्रात्मने नमः । ॐ हूङ्कारपारमार्थिकायै नमः । ॐ हूङ्कारघोषणाह्लादायै नमः । ६० ॐ हूङ्कारैकपरायणायै नमः । ॐ हूङ्कारबीजसङ्क्लुप्तायै नमः । ॐ हूङ्कारवरदायिन्यै नमः । ॐ हूङ्कारद्योतनज्योतिषे नमः । ॐ हूङ्कारनीलभारत्यै नमः । ॐ हूङ्कारालम्बनाधारायै नमः । ॐ हूङ्कारयोगसौख्यदायै नमः । ॐ हूङ्कारझङ्कृताकारायै नमः । ॐ हूङ्काराञ्चितवाग्झर्यै नमः । ॐ हूङ्कारचण्डीपारीणानन्दझिल्लीस्वरूपिण्यै नमः । ८० ॥ ह्रीं बीज नाम (81-100) ॥ ॐ ह्रीङ्कारमन्त्रगायत्र्यै नमः । ॐ ह्रीङ्कारसार्वकामिक्यै नमः । ॐ ह्रीङ्कारसामसर्वस्वायै नमः । ॐ ह्रीङ्कारराजयोगिन्यै नमः । ॐ ह्रीङ्कारज्योतिरुद्दामायै नमः । ॐ ह्रीङ्कारमूलकारणायै नमः । ॐ ह्रीङ्कारोत्तसपर्याढ्यायै नमः । ॐ ह्रीङ्कारतन्त्रमातृकायै नमः । ॐ ह्रीञ्जहल्लक्षणाभृङ्ग्यै नमः । ॐ ह्रीङ्कारहंसनादिन्यै नमः । ॐ ह्रीङ्कारतारिणीविद्यायै नमः । ॐ ह्रीङ्कारभुवनेश्वर्यै नमः । ॐ ह्रीङ्कारकालिकामूर्त्यै नमः । ॐ ह्रीङ्कारनादसुन्दर्यै नमः । ॐ ह्रीङ्कारज्ञानविज्ञानायै नमः । ॐ ह्रीङ्कारकालमोहिन्यै नमः । ॐ ह्रीङ्कारकामपीठस्थायै नमः । ॐ ह्रीङ्कारसंस्कृताखिलायै नमः । ॐ ह्रीङ्कारविश्वसम्भारायै नमः । ॐ ह्रीङ्कारामृतसागरायै नमः । १०० ॥ दक्षिण-क्षिति नाम (101-140) ॥ ॐ दन्तुरायै नमः । ॐ दक्षयज्ञघ्न्यै नमः । ॐ दयायै नमः । ॐ दक्षिणकालिकायै नमः । ॐ दक्षिणाचारसुप्रीतायै नमः । ॐ दंशभीरुबलिप्रियायै नमः । ॐ दक्षिणाभिमुख्यै नमः । ॐ दक्षायै नमः । ॐ दत्रोत्सेकप्रदायिकायै नमः । ॐ दर्पघ्न्यै नमः । ॐ दर्शकुह्वष्टमीयाम्याराधनप्रियायै नमः । ॐ दर्शनप्रतिभुवे नमः । ॐ दम्भहन्त्र्यै नमः । ॐ दक्षिणतल्लजायै नमः । ॐ क्षित्यादितत्त्वसम्भाव्यायै नमः । ॐ क्षित्युत्तमगतिप्रदायै नमः । ॐ क्षिप्रप्रसादितायै नमः । ॐ क्षिप्रायै नमः । ॐ क्षितिवर्धनसंस्थितायै नमः । ॐ क्षिप्रागङ्गादिनद्यम्भःप्रवाहवासतोषिण्यै नमः । १२० ॐ क्षितिजाहर्निशोपासाजपपारायणप्रियायै नमः । ॐ क्षितीशादिजनाराध्यायै नमः । ॐ क्षिप्रताण्डवकारिण्यै नमः । ॐ क्षिपाप्रणयनुन्नात्मप्रेरिताखिलयोगिन्यै नमः । ॐ क्षितिप्रतिष्ठिताराध्यायै नमः । ॐ क्षितिदेवादिपूजितायै नमः । ॐ क्षितिवृत्तिसुसम्पन्नोपासकप्रियदेवतायै नमः । ॐ णेकाररूपिण्यै नमः । ॐ नेत्र्यै नमः । ॐ नेत्रान्तानुग्रहप्रदायै नमः । ॐ नेत्रसारस्वतोन्मेषायै नमः । ॐ नेजिताखिलसेवकायै नमः । ॐ णेकारज्योतिराभासायै नमः । ॐ नेत्रत्रयविराजितायै नमः । ॐ नेत्राञ्जनसवर्णाङ्ग्यै नमः । ॐ नेत्रबिन्दूज्ज्वलत्प्रभायै नमः । ॐ णेकारपर्वतेन्द्राग्रसमुद्यदमृतद्युतये नमः । ॐ नेत्रातीतप्रकाशार्चिरशेषजनमोहिन्यै नमः । ॐ णेकारमूलमन्त्रार्थरहस्यज्ञानदायिन्यै नमः । ॐ णेकारजपसुप्रीतायै नमः । ॐ नेत्रानन्दस्वरूपिण्यै नमः । १४० ॥ काली-लिङ्ग-केलि नाम (141-200) ॥ ॐ काल्यै नमः । ॐ कालशवारूढायै नमः । ॐ कारुण्यामृतसागरायै नमः । ॐ कान्तारपीठसंस्थानायै नमः । ॐ कालभैरवपूजितायै नमः । ॐ काशीकाश्मीरकाम्पिल्यकाञ्चीकैलासवासिन्यै नमः । ॐ कामाक्ष्यै नमः । ॐ कालिकायै नमः । ॐ कान्तायै नमः । ॐ काष्ठाम्बरसुशोभनायै नमः । ॐ कालहृन्नटनानन्दायै नमः । ॐ कामाख्यादिस्वरूपिण्यै नमः । ॐ काव्यामृतरसानन्दायै नमः । ॐ कामकोटिविलासिन्यै नमः । ॐ लिङ्गमूर्तिसुसम्पृक्तायै नमः । ॐ लिष्टाङ्गचन्द्रशेखरायै नमः । ॐ लिम्पाकनादसन्तुष्टायै नमः । ॐ लिङ्गिताष्टकलेवरायै नमः । ॐ लिकारमन्त्रसंसिद्धायै नमः । ॐ लिगुलालनशालिन्यै नमः । १६० ॐ लिक्षामात्राणुसूक्ष्माभायै नमः । ॐ लिङ्गिलिङ्गप्रदीपिन्यै नमः । ॐ लिखिताक्षरविन्यासायै नमः । ॐ लिप्तकालाङ्गशोभनायै नमः । ॐ लिङ्गोपहितसूक्ष्मार्थद्योतनज्ञानदायिन्यै नमः । ॐ लिपिलेख्यप्रमाणादिलक्षितात्मस्वरूपिण्यै नमः । ॐ लिकाराञ्चितमन्त्रप्रजापजीवनवर्धन्यै नमः । ॐ लिङ्गकेष्टाशषड्वक्त्रप्रियसूनुमतल्लिकायै नमः । ॐ केलिहासप्रियस्वान्तायै नमः । ॐ केवलानन्दरूपिण्यै नमः । ॐ केदारादिस्थलावासायै नमः । ॐ केकिनर्तनलोलुपायै नमः । ॐ केनाद्युपनिषत्सारायै नमः । ॐ केतुमालादिवर्षपायै नमः । ॐ केरलीयमतान्तस्थायै नमः । ॐ केन्द्रबिन्दुत्वगोचरायै नमः । ॐ केनात्याद्युज्ज्वलक्रीडारसभावज्ञलालसायै नमः । ॐ केयूरनूपुरस्थानमणिबन्धाहिभूषितायै नमः । ॐ केनारमालिकाभूषायै नमः । ॐ केशवादिसमर्चितायै नमः । १८० ॐ केशकालाभ्रसौन्दर्यायै नमः । ॐ केवलात्मविलासिन्यै नमः । ॐ क्रीङ्कारभवनोद्युक्तायै नमः । ॐ क्रीङ्कारैकपरायणायै नमः । ॐ क्रींमुक्तिदानमन्दारायै नमः । ॐ क्रीम्योगिनीविलासिन्यै नमः । ॐ क्रीङ्कारसमयाचारतत्परप्राणधारिण्यै नमः । ॐ क्रीञ्जपासक्तहृद्देशवासिन्यै नमः । ॐ क्रींमनोहरायै नमः । ॐ क्रीङ्कारमन्त्रालङ्कारायै नमः । ॐ क्रीञ्चतुर्वर्गदायिकायै नमः । ॐ क्रीङ्कौलमार्गसम्पन्नपुरश्चरणदोहदायै नमः । ॐ क्रीङ्कारमन्त्रकूपारोत्पन्नपीयूषशेवध्यै नमः । ॐ क्रीङ्काराद्यन्तहूंह्रीम्फट्स्वाहादिपरिवर्तन्यै नमः । ॐ क्रीङ्कारामृतमाधुर्यरसज्ञारसनाग्रगायै नमः । ॐ क्रीञ्जापदिव्यराजीवभ्रमर्यै नमः । ॐ क्रींहुताशन्यै नमः । ॐ क्रीङ्कारहोमकुण्डाग्निजिह्वाप्रत्यक्षरूपिण्यै नमः । ॐ क्रींसम्पुटार्चनाधारणानन्दस्वान्तलासिन्यै नमः । ॐ क्रीङ्कारसुमनोग्रन्थमालिकाप्रियधारिण्यै नमः । २०० ॥ क्रीं-हूं-ह्रीं विस्तार नाम (201-308) ॥ ॐ क्रीङ्कारैकाक्षरीमन्त्रस्वाधीनप्राणवल्लभायै नमः । ॐ क्रीङ्कारबीजसन्धानजपध्यानवशंवदायै नमः । ॐ क्रीङ्कारोज्जृम्भनादान्तमन्त्रमात्रस्वतन्त्रगायै नमः । ॐ क्रीङ्कारोन्नतविद्याङ्गशाक्ताचाराभिनन्दिन्यै नमः । ॐ क्रींरन्ध्रगुह्यभावज्ञयोगिनीपरतन्त्रगायै नमः । ॐ क्रीङ्कालीतारिणीसुन्दर्यादिविद्यास्वरूपिण्यै नमः । ॐ क्रीङ्कारपञ्चभूतात्मप्रापञ्चिककुटुम्बिन्यै नमः । ॐ क्रीङ्कारोर्व्यादिनिश्शेषतत्त्वकूटविजृम्भिण्यै नमः । ॐ क्रीङ्कारमन्त्रशक्तिप्रविन्यस्तकृत्यपञ्चकायै नमः । ॐ क्रींनिर्वर्तितविश्वाण्डकल्पप्रलयसाक्षिण्यै नमः । २२० ॐ क्रीङ्कारविद्युच्छक्तिप्रणुन्नसर्वजगत्क्रियायै नमः । ॐ क्रीङ्कारमात्रसत्यादिसर्वलोकप्रचालिन्यै नमः । ॐ क्रीङ्कारयोगसंलीनदहराकाशभासिन्यै नमः । ॐ क्रींसंलग्नपरःकोटिसङ्ख्यामन्त्रजपप्रियायै नमः । ॐ क्रीङ्कारबिन्दुषट्कोणनवकोणप्रतिष्ठितायै नमः । ॐ क्रीङ्कारवृत्तपद्माष्टदलभूपुरनिष्ठितायै नमः । ॐ क्रीङ्कारजापभक्तौघनित्यनिस्सीमहर्षदायै नमः । ॐ क्रीन्त्रिपञ्चारचक्रस्थायै नमः । ॐ क्रीङ्काल्युग्रादिसेवितायै नमः । ॐ क्रीङ्कारजापहृद्व्योमचन्द्रिकायै नमः । ॐ क्रीङ्करालिकायै नमः । ॐ क्रीङ्कारब्रह्मरन्ध्रस्थब्रह्मज्ञेयस्वरूपिण्यै नमः । ॐ क्रीम्ब्राह्मीनारसिंह्यादियोगिन्यावृतसुन्दर्यै नमः । ॐ क्रीङ्कारसाधकौन्नत्यसामोदसिद्धिदायिन्यै नमः । २४० ॐ हूङ्कारतारायै नमः । ॐ हूम्बीजजपतत्परमोक्षदायै नमः । ॐ हून्त्रैविद्यधराम्नायान्वीक्षिक्यादिप्रदायिकायै नमः । ॐ हूंविद्यासाधनामात्रचतुर्वर्गफलप्रदायै नमः । ॐ हूञ्जापकत्रयस्त्रिंशत्कोटिदेवप्रपूजितायै नमः । ॐ हूङ्कारबीजसम्पन्नायै नमः । ॐ हूङ्कारोत्तारणाम्बिकायै नमः । ॐ हूम्फट्कारसुधामूर्त्यै नमः । ॐ हूम्फट्स्वाहास्वरूपिण्यै नमः । ॐ हूङ्कारबीजगूढात्मविज्ञानवैभवाम्बिकायै नमः । ॐ हूङ्कारश्रुतिशीर्षोक्तवेदान्ततत्त्वरूपिण्यै नमः । ॐ हूङ्कारबिन्दुनादान्तचन्द्रार्धव्यापिकोन्मन्यै नमः । ॐ हूङ्काराज्ञासहस्रारजाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिगायै नमः । ॐ हूम्प्राग्दक्षिणपाश्चात्योत्तरान्वयचतुष्कगायै नमः । ॐ हूंवह्निसूर्यसोमाख्यकुण्डलिन्यात्तशक्तिकायै नमः । ॐ हूङ्कारेच्छाक्रियाज्ञानशक्तित्रितयरूपिण्यै नमः । २६० ॐ हूंरसास्थिवसामांसासृङ्मज्जाशुक्रनिष्ठितायै नमः । ॐ हूङ्कारवननीलांशुमेघनादानुलासिन्यै नमः । ॐ हूङ्कारजपसानन्दपुरश्चरणकामदायै नमः । ॐ हूङ्कारकलनाकालनैर्गुण्यनिष्क्रियात्मिकायै नमः । ॐ हूङ्कारब्रह्मविद्यादिगुरूत्तमस्वरूपिण्यै नमः । ॐ हूङ्कारस्फोटनानन्दशब्दब्रह्मस्वरूपिण्यै नमः । ॐ हूङ्कारशाक्ततन्त्रादिपरमेष्ठिगुरूत्तमायै नमः । ॐ हूङ्कारवेदमन्त्रोक्तमहाविद्याप्रबोधिन्यै नमः । ॐ हूङ्कारस्थूलसूक्ष्मात्परब्रह्मस्वरूपिण्यै नमः । ॐ हूङ्कारनिर्गुणब्रह्मचित्स्वरूपप्रकाशिकायै नमः । ॐ हूंनिर्विकारकालात्मने नमः । ॐ हूंशुद्धसत्त्वभूमिकायै नमः । ॐ ह्रीमष्टभैरवाराध्यायै नमः । ॐ ह्रीम्बीजादिमनुप्रियायै नमः । ॐ ह्रीञ्जयाद्यङ्कपीठाख्यशक्त्याराध्यपदाम्बुजायै नमः । ॐ ह्रींमहत्सिंहधूम्रादिभैरव्यर्चितपादुकायै नमः । ॐ ह्रीञ्जपाकरवीरार्कपुष्पहोमार्चनप्रियायै नमः । ॐ ह्रीङ्कारनैगमाकारायै नमः । ॐ ह्रींसर्वदेवरूपिण्यै नमः । ॐ ह्रीङ्कूर्चकालिकाकूटवाक्प्रसिद्धिप्रदायिकायै नमः । २८० ॐ ह्रीङ्कारबीजसम्पन्नविद्याराज्ञीसमाधिगायै नमः । ॐ ह्रीङ्कारसच्चिदानन्दपरब्रह्मस्वरूपिण्यै नमः । ॐ ह्रींहृल्लेखाख्यमन्त्रात्मने नमः । ॐ ह्रीङ्कृष्णरक्तमानिन्यै नमः । ॐ ह्रीम्पिण्डकर्तरीबीजमालादिमन्त्ररूपिण्यै नमः । ॐ ह्रींनिर्वाणमय्यै नमः । ॐ ह्रीङ्कारमहाकालमोहिन्यै नमः । ॐ ह्रींमत्यै नमः । ॐ ह्रीम्पराह्लादायै नमः । ॐ ह्रीं नमः । ॐ ह्रीङ्कारगुणावृतायै नमः । ॐ ह्रीमादिसर्वमन्त्रस्थायै नमः । ॐ ह्रीङ्कारज्वलितप्रभायै नमः । ॐ ह्रीङ्कारोर्जितपूजेष्टायै नमः । ॐ ह्रीङ्कारमातृकाम्बिकायै नमः । ॐ ह्रीङ्कारध्यानयोगेष्टायै नमः । ॐ ह्रीङ्कारमन्त्रवेगिन्यै नमः । ॐ ह्रीमाद्यन्तविहीनस्वरूपिण्यै नमः । ॐ ह्रीम्परात्परायै नमः । ॐ ह्रीम्भद्रात्मजरोचिष्णुहस्ताब्जवरवर्णिन्यै नमः । ३०० ॐ स्वाहाकारात्तहोमेष्टायै नमः । ॐ स्वाहायै नमः । ॐ स्वाधीनवल्लभायै नमः । ॐ स्वान्तप्रसादनैर्मल्यवरदानाभिवर्षिण्यै नमः । ॐ स्वाधिष्ठानादिपद्मस्थायै नमः । ॐ स्वाराज्यसिद्धिदायिकायै नमः । ॐ स्वाध्यायतत्परप्रीतायै नमः । ॐ स्वामिन्यै नमः । ॐ स्वादलोलुपायै नमः । ॐ स्वाच्छन्द्यरमणक्लिन्नायै नमः । ॐ स्वाद्वीफलरसप्रियायै नमः । ॐ स्वास्थ्यलीनजपप्रीतायै नमः । ॐ स्वातन्त्र्यचरितार्थकायै नमः । ॐ स्वादिष्ठचषकास्वादप्रेमोल्लासितमानसायै नमः । ॐ हायनाद्यनिबद्धात्मने नमः । ॐ हाटकाद्रिप्रदायिन्यै नमः । ॐ हारीकृतनृमुण्डाल्यै नमः । ॐ हानिवृद्ध्यादिकारणायै नमः । ॐ हानदानादिगाम्भीर्यदायिन्यै नमः । ॐ हारिरूपिण्यै नमः । ॐ हारहारादिमाधुर्यमदिरापानलोलुपायै नमः । ॐ हाटकेशादितीर्थस्थकालकालप्रियङ्कर्यै नमः । ॐ हाहाहूह्वादिगन्धर्वगानश्रवणलालसायै नमः । ॐ हारिकण्ठस्वरस्थाय्यालापनादिरसात्मिकायै नमः । ॐ हार्दस्यन्दिकटाक्षप्रपालितोपासकावल्यै नमः । ॐ हालाहलाशनप्रेमफलिन्यै नमः । ॐ हावशालिन्यै नमः । ॐ हासप्रकाशवदनाम्भोरुहानन्दिताखिलायै नमः । ३०८ ॥ इति श्री दक्षिणकालिका त्रिशतीनामावली सम्पूर्णा ॥

परिचय

श्री दक्षिणकालिका त्रिशती नामावली तांत्रिक उपासना की एक अत्यंत गोपनीय एवं शक्तिशाली नामावली है। "त्रिशती" शब्द का अर्थ है "तीन सौ" - यद्यपि इस नामावली में 308 दिव्य नाम हैं, फिर भी इसे त्रिशती कहते हैं क्योंकि मुख्य नाम लगभग 300 के आसपास हैं।
यह नामावली दक्षिणाचार पद्धति के अनुसार माँ काली की उपासना का एक विशेष मार्ग प्रस्तुत करती है। दक्षिणाचार में वामाचार की तुलना में सात्विक एवं शुद्ध पद्धति से साधना की जाती है, जो सामान्य गृहस्थ भक्तों के लिए अधिक उपयुक्त है।
इस नामावली की विशेषता यह है कि इसके सभी नाम तीन शक्तिशाली बीज मंत्रों पर आधारित हैं:
  • क्रीं (Kreem) - काली बीज: यह माँ काली का मूल बीज मंत्र है। इससे शक्ति, आकर्षण और सिद्धि प्राप्त होती है। इस नामावली में लगभग 100+ नाम क्रीं बीज से प्रारंभ होते हैं।
  • हूं (Hum) - वज्र बीज: यह रक्षात्मक और उग्र बीज है। इससे शत्रुनाश, भय-निवारण और आत्मरक्षा होती है। लगभग 50+ नाम हूं बीज से आरंभ होते हैं।
  • ह्रीं (Hreem) - माया बीज: यह भुवनेश्वरी का बीज है जो सौंदर्य, ज्ञान और मोक्ष प्रदान करता है। लगभग 50+ नाम ह्रीं बीज से प्रारंभ होते हैं।
इन तीनों बीजों का संयुक्त जप "ह्रीं क्रीं हूं ह्रीम्" के रूप में नामावली के प्रारंभ में किया जाता है, जो समस्त नामों को शक्ति प्रदान करता है।

त्रिशती क्यों पढ़ें?

तांत्रिक ग्रंथों में कहा गया है कि नाम-स्मरण मंत्र-जप से भी सरल और प्रभावी है। जहाँ मंत्र-जप में न्यास, ध्यान, पुरश्चरण आदि की आवश्यकता होती है, वहीं नामावली पाठ में केवल भक्तिभाव से देवी के नामों का उच्चारण ही पर्याप्त है।
विशेष लाभ:
  • शीघ्र फलदायी: नामावली पाठ का फल मंत्र-जप से शीघ्र मिलता है
  • सरल विधि: कोई जटिल न्यास या पुरश्चरण आवश्यक नहीं
  • सर्वजन हेतु: स्त्री-पुरुष, गृहस्थ-सन्यासी सभी कर सकते हैं
  • त्रिविध शक्ति: तीन बीजों से तीन प्रकार की शक्ति प्राप्त
  • दक्षिणाचार उपयुक्त: शुद्ध एवं सात्विक पद्धति

नाम विभाजन

खण्डनाम संख्यामुख्य बीजप्राप्त फल
प्रथम खण्ड1-42क्रींशक्ति, आकर्षण, मंत्र-सिद्धि
द्वितीय खण्ड43-80हूंरक्षा, उग्रता, शत्रुनाश
तृतीय खण्ड81-100ह्रींसौंदर्य, ज्ञान, तारिणी विद्या
चतुर्थ खण्ड101-140दक्षिण-क्षितिदक्षिणाचार सिद्धि, भूमि-सुख
पंचम खण्ड141-200काली-लिङ्ग-केलिशिव-शक्ति संयोग, आनंद
षष्ठ खण्ड201-240क्रीं विस्तारयोगिनी-सिद्धि, ब्रह्मज्ञान
सप्तम खण्ड241-280हूं-ह्रीं मिश्रवेदान्त ज्ञान, कुण्डलिनी
अष्टम खण्ड281-308स्वाहा-हाहोम-फल, परम आनंद

पाठ फल (फलश्रुति)

इस त्रिशती नामावली के नियमित पाठ से निम्नलिखित फल प्राप्त होते हैं:
  • एक बार पाठ: मन की शांति, भय-निवारण
  • 21 दिन नित्य पाठ: इच्छित कार्य की सिद्धि
  • 40 दिन (चालीसा): शत्रु-पराजय, विवाद में विजय
  • 108 दिन पाठ: मंत्र-सिद्धि, योगिनी कृपा
  • एक वर्ष नित्य पाठ: सर्वसिद्धि, दक्षिणकाली साक्षात्कार
विशेष रूप से अमावस्या, मंगलवार, शनिवार और काली पूजा (दीपावली) के दिन पाठ करने से असाधारण फल मिलता है। रात्रि 10 बजे के पश्चात् पाठ अधिक प्रभावी होता है।

पाठ विधि

सामान्य विधि:
  1. पूर्व या उत्तर दिशा में मुख करके बैठें
  2. माँ काली का स्मरण करें या चित्र/प्रतिमा के समक्ष बैठें
  3. "ॐ ऐं ह्रीं क्रीं चामुण्डायै विच्चे" का 11 बार जप करें
  4. फिर "ह्रीं क्रीं हूं ह्रीम्" बोलकर नामावली पाठ प्रारंभ करें
  5. प्रत्येक नाम को स्पष्ट उच्चारण से पढ़ें
  6. पाठ समाप्ति पर "इति श्री दक्षिणकालिका त्रिशतीनामावली सम्पूर्णा" बोलें
  7. माँ काली को प्रणाम करें और क्षमा-प्रार्थना करें

FAQ (सामान्य प्रश्न)

1. त्रिशती में 308 नाम क्यों हैं जबकि त्रिशती का अर्थ 300 है?

संस्कृत में "शती" का अर्थ "सौ" होता है। त्रिशती = तीन शती = 300। परंतु भारतीय परंपरा में "त्रिशती" शब्द का प्रयोग लगभग 300 के आसपास की संख्या के लिए होता है। 308 नाम तीन बीज मंत्रों के पूर्ण विस्तार हैं, इसलिए इसे त्रिशती कहा जाता है। इसी प्रकार ललिता सहस्रनाम में भी 1000+ नाम हैं।

2. क्या बिना दीक्षा के त्रिशती पाठ कर सकते हैं?

हाँ, नामावली पाठ के लिए दीक्षा अनिवार्य नहीं है। नाम-स्मरण भक्ति का सरलतम मार्ग है जो सभी के लिए खुला है। परंतु यदि आप गहन तांत्रिक साधना करना चाहते हैं तो गुरु-दीक्षा उचित होगी।

3. क्रीं, हूं और ह्रीं बीजों का क्या महत्व है?

क्रीं काली का मूल बीज है जो शक्ति और आकर्षण देता है। हूं शिव का वज्र बीज है जो रक्षा और उग्रता प्रदान करता है। ह्रीं माया बीज है जो ज्ञान और मोक्ष देता है। इन तीनों का संयोग सम्पूर्ण साधना है।

4. दक्षिणकाली और काली में क्या अंतर है?

दक्षिणकाली माँ काली का सौम्य रूप है जो दक्षिणाचार (शुद्ध पद्धति) से पूजित होती हैं। इनका दायाँ पैर आगे होता है और ये भक्तों को अभय देती हैं। श्मशान काली या वामाचार काली का बायाँ पैर आगे होता है।

5. पाठ का सर्वोत्तम समय क्या है?

रात्रि 10 बजे से प्रातः 4 बजे तक का समय "निशा काल" है जो माँ काली की उपासना के लिए सर्वोत्तम है। विशेषतः अमावस्या की रात्रि, मंगलवार और शनिवार की रात्रियाँ अत्यंत शुभ हैं। काली पूजा (दीपावली) के दिन पाठ का विशेष फल मिलता है।

6. क्या महिलाएं मासिक धर्म में पाठ कर सकती हैं?

तांत्रिक परंपरा में माता की उपासना में ऐसा कोई निषेध नहीं है। वास्तव में, शाक्त तंत्र में स्त्री शक्ति को पवित्र माना गया है। आप भक्तिभाव से कभी भी पाठ कर सकती हैं। यह आपकी व्यक्तिगत श्रद्धा पर निर्भर है।

7. पाठ में कोई गलती हो जाए तो क्या करें?

माँ काली अपने भक्तों की भावना देखती हैं, उच्चारण की शुद्धता नहीं। यदि कोई गलती हो जाए तो "ॐ क्रीं क्रीं क्रीं" का 11 बार जप करके आगे बढ़ें। अंत में क्षमा-प्रार्थना अवश्य करें।

8. त्रिशती और सहस्रनामावली में क्या अंतर है?

त्रिशती में लगभग 300+ नाम होते हैं जबकि सहस्रनामावली में 1000+ नाम। त्रिशती पाठ में 15-20 मिनट लगते हैं जबकि सहस्रनाम में 45-60 मिनट। जिनके पास कम समय हो, वे त्रिशती पाठ कर सकते हैं।

9. क्या इस नामावली का जप माला से करें?

नामावली का पाठ पुस्तक/स्क्रीन से पढ़कर किया जाता है, माला से नहीं। परंतु यदि आप किसी एक नाम का जप करना चाहें (जैसे "ॐ क्रीङ्कारकालिकामूर्त्यै नमः") तो उसे 108 बार माला से जप कर सकते हैं।

10. कितने दिन में फल मिलता है?

यह आपकी भक्ति, नियमितता और पूर्व कर्मों पर निर्भर है। सामान्यतः 21 दिन के नियमित पाठ से प्रारंभिक अनुभूति होती है। 40 दिन में स्पष्ट फल दिखने लगता है। 108 दिन की साधना से मंत्र-सिद्धि प्राप्त होती है।