Sri Vagvadini Sahasranama Stotram – श्री वाग्वादिनी सहस्रनाम स्तोत्रम्

॥ श्री वाग्वादिनी सहस्रनाम स्तोत्रम् (भविष्योत्तरपुराणान्तर्गतम्) ॥ ॥ ब्रह्मोवाच ॥ नन्दिकेश्वर सर्वज्ञ भक्तानुग्रहकारक । ऋद्धिसिद्धिप्रदं नॄणां सर्वदोषनिषूदनम् ॥ १ ॥ सर्वसिद्धिकरं पुंसां सर्वकामार्थसाधनम् । आधिव्याधिहरं केन केन वा मृत्युनाशनम् । वक्तुमर्हसि देवेश नन्दिकेश सुरोत्तम ॥ २ ॥ ॥ श्रीनन्दिकेश्वरोवाच ॥ शृणु ब्रह्मन् प्रवक्ष्यामि गुह्याद्गुह्यतरं महत् । सर्वभक्तहितार्थाय कथिता कमलासने ॥ ३ ॥ समस्तकलहध्वंसी लोकस्य लोकवल्लभा । जलजाः स्थलजाश्चैव वनजा व्योमजास्तथा ॥ ४ ॥ कृत्रिमा दोषजाश्चापि भ्रान्तभ्रान्तिविनाशनम् । अपस्मारग्रहोन्मादजलोन्मत्तपिशाचकाः ॥ ५ ॥ दुःखप्रणाशनं नित्यं सुखं सम्प्राप्यते विधिः । इदं स्तोत्रं न जानन्ति वाग्देवीस्मरणे यदि ॥ ६ ॥ न तत्सिद्धिमवाप्नोति वर्षकोटिशतैरपि । सर्वं सरस्वतीनाम्नां सदाशिवऋषिः स्मृतः ॥ ७ ॥ ॥ विनियोगः ॥ छन्दोऽनुष्टुप् तथा बीजं वाग्भवं शक्ति कीलकम् । रकारं सर्वकामार्थं विनियोगः प्रकीर्तिताः ॥ ८ ॥ ॥ अथ ध्यानम् ॥ शुभ्रां स्वच्छविलेपमाल्यवसनां शीतांशुखण्डोज्ज्वलां व्याख्यामक्षगुणं सुधाब्जकलशं विद्यां च हस्ताम्बुजैः । विभ्राणां कमलासना कुचनतां वाग्देवतां सुस्मितां वन्दे यां विभवप्रदां त्रिनयनां सौभाग्यसम्पत्करीम् ॥ ॥ अथ स्तोत्रम् ॥ ओं श्रीवाग्वादिनी वाणी वागीश्वरी सरस्वती । वाचा वाचामती वाक्या वाग्देवी बालसुन्दरी ॥ १ ॥ वचसा वाचयिष्या च वल्लभा विष्णुवल्लभा । बालरूपा सती वृद्धा वनमाली वनेश्वरी ॥ २ ॥ वलिध्वंसप्रिया वेदा वरदा वरवर्धिनी । ब्राह्मी सरस्वती विद्या ब्रह्माण्डज्ञानगोचरी ॥ ३ ॥ ब्रह्मनाडी ब्रह्मज्ञानी व्रती व्रतप्रिया व्रता । ब्रह्मचारी बुद्धिरूपी बुद्धिदा बुद्धिदायका ॥ ४ ॥ बुद्धिः प्रज्ञा बुद्धिमती बुद्धिश्री बुद्धिवर्धिनी । वाराही वारुणी व्यक्ता वेणुहस्ता बलीयसी ॥ ५ ॥ वाममार्गरता देवी वामाचाररसप्रिया । वामस्था वामरूपा च वर्धिनी वामलोचना ॥ ६ ॥ विश्वव्यापी विश्वरूपा विश्वस्था विश्वमोहिनी । विन्ध्यस्था विन्ध्यनिलया विन्दुदा विन्दुवासिनी ॥ ७ ॥ वक्त्रस्था वक्त्ररूपा च विज्ञानज्ञानदायिनी । विघ्नहर्त्री विघ्नदात्री विघ्नराजस्य वल्लभा ॥ ८ ॥ वासुदेवप्रिया देवी वेणुदत्तबलप्रदा । बलभद्रस्य वरदा बलिराजप्रपूजिता ॥ ९ ॥ वाक्यं वाचमती ब्राह्मी वाग्भवानी विधायिका । वायुरूपा च वेगीशा वेगस्था वेगचारिणी ॥ १० ॥ ब्रह्ममूर्तिर्वाङ्मयी च वार्ताज्ञा वाङ्मयेश्वरी । बन्धमोक्षप्रदा देवी ब्रह्मनादस्वरूपिणी ॥ ११ ॥ वसुन्धरास्थिता देवी वसुधारस्वरूपिणी । वर्गरूपा वेगधात्री वनमालाविभूषणा ॥ १२ ॥ वाग्देवेश्वरकण्ठस्था वेद्या विबुधवन्दिता । विद्युत्प्रभा विन्दुमती वाञ्छिता वीरवन्दिता ॥ १३ ॥ वह्निज्वाला वह्निमुखी विश्वव्यापी विशालदा । विद्यारूपा च श्रीविद्या विद्याधरप्रपूजिता ॥ १४ ॥ विद्यास्था विद्यया देवी विद्यादेवी विषप्रहा । विषघ्नी विषदोषघ्नी वृक्षमूलप्रतिष्ठिता ॥ १५ ॥ वृक्षरूपी च वृक्षेशी वृक्षफलप्रदायका । विविधौषधसम्पन्ना विविधोत्पातनाशिनी ॥ १६ ॥ विधिज्ञा विविधाकारा विश्वगर्भा वनेश्वरी । विश्वेश्वरी विश्वयोनीर्विश्वमाता विधिप्रिया ॥ १७ ॥ विभूतिरूपा वैभूती वंशी वंशीधरप्रिया । विशाललोचनी देवी वित्तदा च वरानना ॥ १८ ॥ वायुमण्डलसंस्था च वह्निमण्डलसंस्थिता । गङ्गादेवी च गङ्गा च गुणादात्री गुणात्मिका ॥ १९ ॥ गुणाश्रया गुणवती गुणशीलसमन्विता । गर्भप्रदा गर्भदात्री गर्भरक्षाप्रदायिनी ॥ २० ॥ गीरूपा गीष्मती गीता गीतज्ञा गीतवल्लभा । गिरिधारिप्रिया देवी गिरिराजसुता सती ॥ २१ ॥ गतिदा गर्भदा गर्भा गणपूज्या गणेश्वरी । गम्भीरा गहना गुह्या गन्धर्वगणसेविता ॥ २२ ॥ गुह्येश्वरी गुह्यकाली गुप्तमार्गप्रदायिनी । गुरुमूर्तिर्गुरुस्था च गोचरा गोचरप्रदा ॥ २३ ॥ गोपिनी गोपिका गौरी गोपालज्ञानतत्परा । गोरूपा गोमतीदेवी गोवर्धनधरप्रिया ॥ २४ ॥ गुणदात्री गुणशीला गुणरूपा गुणेश्वरी । गायत्रीरूपा गान्धारी गङ्गाधरप्रिया तथा ॥ २५ ॥ गिरिकन्या गिरिस्था च गूढरूपा गृहे स्थिता । गृहे क्लेश विध्वंसिनी गृहे कलहभञ्जनी ॥ २६ ॥ गगनाडी गर्भज्योतिर्गगनाकारशोभिता । गमसागमस्वरूपा च गरुडासनवल्लभा ॥ २७ ॥ गन्धरूपा गन्धरूपी गलस्था गलगोचरा । गजेन्द्रगामिनीदेवी ग्रहनक्षत्रवन्दिता ॥ २८ ॥ गोपकन्या गोकुलेशी गोपीचन्दनलेपिता । दयावती दुःखहन्त्री दुष्टदारिद्र्यनाशिनी ॥ २९ ॥ दिव्यदेहा दिव्यमुखी दिव्यचन्दनलेपिता । दिव्यवस्त्रपरीधाना दम्भलोभविवर्जिता ॥ ३० ॥ दाता दामोदरप्रीता दामोदरपरायणा । दनुजेन्द्रविनाशी च दानवागणसेविता ॥ ३१ ॥ दुष्कृतघ्नी दूरगामी दुर्मतिदुःखनाशिनी । दावाग्निरूपिणीदेवी दशग्रीववरप्रदा ॥ ३२ ॥ दयानदी दयाशीला दानशीला च दर्शिनी । दृढदेवी दृढदृष्टी दुग्धप्रापनतत्परा ॥ ३३ ॥ दुग्धवर्णा दुग्धप्रिया दधिदुग्धप्रदायका । देवकी देवमाता च देवेशी देवपूजिता ॥ ३४ ॥ देवीमूर्तिर्दयामूर्तिर्दोषहा दोषनाशिनी । दोषघ्नी दोषदमनी दोलाचलप्रतिष्ठिता ॥ ३५ ॥ दैत्यहा दैत्यहन्त्री च देवारिगणमर्दिनी । दम्भकृद्दम्भनाशी च दाडिमीपुष्पवल्लभा ॥ ३६ ॥ दशना दाडिमाकारा दाडिमीकुसुमप्रभा । दासीवरप्रदा दीक्षा दीक्षिता दीक्षितेश्वरी ॥ ३७ ॥ दिलीपराजबलदा दिनरात्रिस्वरूपिणी । दिगम्बरी दीप्ततेजा डमरूभुजधारिणी ॥ ३८ ॥ द्रव्यरूपी द्रव्यकरी दशरथवरप्रदा । ईश्वरी ईश्वरभार्या इन्द्रियरूपसंस्थिता ॥ ३९ ॥ इन्द्रपूज्या इन्द्रमाता ईप्सितफलदायका । इन्द्राणी इङ्गितज्ञा च ईशानी ईश्वरप्रिया ॥ ४० ॥ इष्टमूर्ती इहैवस्था इच्छारूपा इहेश्वरी । इच्छाशक्ति ईश्वरस्था इल्वदैत्यनिषूदिनी ॥ ४१ ॥ इतिहासादिशास्त्रज्ञा इच्छाचारीस्वरूपिणी । ईकाराक्षररूपा च इन्द्रियवरवर्धिनी ॥ ४२ ॥ इन्द्रलोकनिवासिन्यो ईप्सितार्थप्रदायिनी । नारी नारायणप्रीता नारसिंही नरेश्वरी ॥ ४३ ॥ नर्मदा नन्दिनीरूपा नर्तकी नगनन्दिनी । नारायणप्रिया नित्यं नानाविद्याप्रदायिनी ॥ ४४ ॥ नानाशास्त्रधरीदेवी नानापुष्पसुशोभिता । नयनत्रयरूपा च नृत्यनाथस्यवल्लभा ॥ ४५ ॥ नदीरूपा नृत्यरूपा नागरी नगरेश्वरी । नानार्थदाता नलिनी नारदादिप्रपूजिता ॥ ४६ ॥ नतारम्भेश्वरीदेवी नीतिज्ञा च निरञ्जनी । नित्यसिंहासनस्था च नित्यकल्याणकारिणी ॥ ४७ ॥ नित्यानन्दकरी देवी नित्यसिद्धिप्रदायका । नेत्रपद्मदलाकारा नेत्रत्रयस्वरूपिणी ॥ ४८ ॥ नौमीदेवीनाममात्रा नकाराक्षररूपिणी । नन्दा निद्रा महानिद्रा नूपुरपदशोभिता ॥ ४९ ॥ नाटकी नाटकाध्यक्षा नरानन्दप्रदायिका । नानाभरणसन्तुष्टा नानारत्नविभूषणा ॥ ५० ॥ नरकनाशिनीदेवी नागान्तकस्थिता प्रिया । नीतिविद्याप्रदा देवी न्यायशास्त्रविशारदी ॥ ५१ ॥ नरलोकगतादेवी नरकासुरनाशिनी । अनन्तशक्तिरूपा च नैमित्तिकप्रपूजिता ॥ ५२ ॥ नानाशस्त्रधरादेवी नारबिन्दुस्वरूपिणी । नक्षत्ररूपा नन्दिता नगस्था नगनन्दिनी ॥ ५३ ॥ सारदा सरितारूपा सत्यभामा सुरेश्वरी । सर्वानन्दकरीदेवी सर्वाभरणभूषिता ॥ ५४ ॥ सर्वविद्याधरादेवी सर्वशास्त्रस्वरूपिणी । सर्वमङ्गलदात्री च सर्वकल्याणकारिणी ॥ ५५ ॥ सर्वज्ञा सर्वभाग्यं च सर्वसन्तुष्टिदायका । सर्वभारधरादेवी सर्वदेशनिवासिनी ॥ ५६ ॥ सर्वदेवप्रियादेवी सर्वदेवप्रपूजिता । सर्वदोषहरादेवी सर्वपातकनाशिनी ॥ ५७ ॥ सर्वसंसारसाराणि सर्वसङ्कष्टनाशिनी । सर्वकलहविध्वंसी सर्वविद्याधिदेवता ॥ ५८ ॥ सर्वमोहनकारी च सर्वमन्त्रप्रसिद्धिदा । सर्वतन्त्रात्मिकादेवी सर्वयन्त्राधिदेवता ॥ ५९ ॥ सर्वमण्डलसंस्था च सर्वमायाविमोहिनी । सर्वहृदयवासिन्यो सर्वमात्मस्वरूपिणी ॥ ६० ॥ सर्वकारणकारी च सर्वशान्तस्वरूपिणी । सर्वसिद्धिकरस्था च सर्ववाक्यस्वरूपिणी ॥ ६१ ॥ सर्वाधारा निराधारा सर्वाङ्गसुन्दरी सती । सर्ववेदमयीदेवी सर्वशब्दस्वरूपिणी ॥ ६२ ॥ सर्वब्रह्माण्डव्याप्ता च सर्वब्रह्माण्डवासिनी । सर्वाचाररता साध्वी सर्वबीजस्वरूपिणी ॥ ६३ ॥ सर्वोन्मादविकारघ्नी सर्वकल्मषनाशिनी । सर्वदेहगतादेवी सर्वयोगेश्वरी परा ॥ ६४ ॥ सर्वकण्ठस्थिता नित्यं सर्वगर्भासुरक्षका । सर्वभावा प्रभावाद्या सर्वलक्ष्मीप्रदायिका ॥ ६५ ॥ सर्वैश्वर्यप्रदा देवी सर्ववायुस्वरूपिणी । सुरलोकगता देवी सर्वयोगेश्वरी परा ॥ ६६ ॥ सर्वकण्ठस्थिता नित्यं सुरासुरवरप्रदा । सूर्यकोटिप्रतीकाशा सूर्यमण्डलसंस्थिता ॥ ६७ ॥ शून्यमण्डलसंस्था च सात्त्विकी सत्यदा तथा । सरिता सरिताश्रेष्ठा सदाचारसुशोभिता ॥ ६८ ॥ साकिनी साम्यरूपा च साध्वी साधुजनाश्रया । सिद्धिदा सिद्धिरूपा च सिद्धिः सिद्धिविवर्धिनी ॥ ६९ ॥ श्रियकल्याणदादेवी सर्वमोहाधिदेवता । सिद्धेश्वरी च सिद्धात्मा सर्वमेधाविवर्धिनी ॥ ७० ॥ शक्तिरूपा च शक्तेशी श्यामा कष्टनिषूदिनी । सर्वभक्षा शङ्खिनी च सरसागतकारिणी ॥ ७१ ॥ सर्वप्रणवरूपा च सर्व अक्षररूपिणी । सुखदा सौख्यदा भोगा सर्वविघ्नविदारिणी ॥ ७२ ॥ सन्तापहा सर्वबीजा सावित्री सुरसुन्दरी । श्रीरूपा श्रीकरी श्रीश्च शिशिराचलवासिनी ॥ ७३ ॥ शैलपुत्री शैलधात्री शरणागतवल्लभा । रत्नेश्वरी रत्नप्रदा रत्नमन्दिरवासिनी ॥ ७४ ॥ रत्नमालाविचित्राङ्गी रत्नसिंहासनस्थिता । रसधारा रसरता रसज्ञा रसवल्लभा ॥ ७५ ॥ रसभोक्त्री रसरूपा रसषट्‍ज्ञा रसेश्वरी । रसेन्द्रभूषणा नित्यं रतिरूपा रतिःप्रदा ॥ ७६ ॥ राज्येश्वरी राकिणी च रावणावरदायका । रामकान्ता रामप्रिया रामचन्द्रस्य वल्लभा ॥ ७७ ॥ राक्षसघ्नी राजमाता राधा रुद्रेश्वरीति च । रुक्मिणी रमणी रामा राज्यभुग्राज्यदायका ॥ ७८ ॥ रक्ताम्बरधरादेवी रकाराक्षररूपिणी । रासिस्था रामवरदा राज्यदा राज्यमण्डिता ॥ ७९ ॥ रोगहा लोभहा लोला ललिता ललितेश्वरी । तन्त्रिणी तन्त्ररूपा च तत्त्वी तत्त्वस्वरूपिणी ॥ ८० ॥ तपसा तपसी तारा तरुणानङ्गरूपिणी । तत्त्वज्ञा तत्त्वनिलया तत्त्वालयनिवासिनी ॥ ८१ ॥ तमोगुणप्रदादेवी तारिणी तन्त्रदायिका । तकाराक्षररूपा च तारकाभयभञ्जनी ॥ ८२ ॥ तीर्थरूपा तीर्थसंस्था तीर्थकोटिफलप्रदा । तीर्थमाता तीर्थज्येष्ठा तरङ्गतीर्थदायका ॥ ८३ ॥ त्रैलोक्यजननीदेवी त्रैलोक्यभयभञ्जनी । तुलसी तोतला तीर्था त्रिपुरा त्रिपुरेश्वरी ॥ ८४ ॥ त्रैलोक्यपालकध्वंसी त्रिवर्गफलदायका । त्रिकालज्ञा त्रिलोकेशी तृतीयज्वरनाशिनी ॥ ८५ ॥ त्रिनेत्रधारी त्रिगुणा त्रिसुगन्धिविलेपिनी । त्रिलोहदात्री गम्भीरा तारागणविलासिनी ॥ ८६ ॥ त्रयोदशगुणोपेता तुरीयमूर्तिरूपिणी । ताण्डवेशी तुङ्गभद्रा तुष्टिस्त्रेतायुगप्रिया ॥ ८७ ॥ तरङ्गिणी तरङ्गस्था तपोलोकनिवासिनी । तप्तकाञ्चनवर्णाभा तपःसिद्धिविधायिनी ॥ ८८ ॥ त्रिशक्तिस्त्रिमधुप्रीता त्रिवेणी त्रिपुरान्तका । पद्मस्था पद्महस्ता च परत्रफलदायका ॥ ८९ ॥ परमात्मा पद्मवर्णा परापरतराशुभा । परमेष्ठी परञ्ज्योतिः पवित्रा परमेश्वरी ॥ ९० ॥ पारकर्त्री पापहन्त्री पातकौघविनाशिनी । परमानन्ददादेवी प्रीतिदा प्रीतिवर्धिनी ॥ ९१ ॥ पुण्यनाम्नी पुण्यदेहा पुष्टिपुस्तकधारिणी । पुत्रदात्री पुत्रमाता पुरुषार्थपुरेश्वरी ॥ ९२ ॥ पौर्णिमापुण्यफलदा पङ्कजासनसंस्थिता । पृथ्वीरूपा च पृथिवी पीताम्बरस्य वल्लभा ॥ ९३ ॥ पाठादेवी च पठिता पाठेशी पाठवल्लभा । पन्नगान्तकसंस्था च परार्धाङ्गोश्च पद्धती ॥ ९४ ॥ हंसिनी हासिनीदेवी हर्षरूपा च हर्षदा । हरिप्रिया हेमगर्भा हंसस्था हंसगामिनी ॥ ९५ ॥ हेमालङ्कारसर्वाङ्गी हैमाचलनिवासिनी । हुत्वा हसितदेहा च हाहाहूहूसदाप्रिया ॥ ९६ ॥ हंसरूपा हंसवर्णा हिता लोकत्रयेश्वरी । हुङ्कारनादिनीदेवी हुतभुक्त्वा हुतेश्वरी ॥ ९७ ॥ ज्ञानरूपा च ज्ञानज्ञा ज्ञानदा ज्ञानसिद्धिदा । ज्ञानेश्वरी ज्ञानगम्या ज्ञानी ज्ञानविशालधीः ॥ ९८ ॥ ज्ञानमूर्तिर्ज्ञानधात्री ज्ञातव्याकरणादिनी । अज्ञाननाशिनीदेवी ज्ञाता ज्ञानार्णवेश्वरी ॥ ९९ ॥ महादेवी महामोहा महायोगरता तथा । महाविद्या महाप्रज्ञा महाज्ञाना महेश्वरी ॥ १०० ॥ मञ्जुश्री मञ्जुरप्रीता मञ्जुघोषस्य वन्दिता । महामञ्जुरिकादेवी मणीमुकुटशोभिता ॥ १०१ ॥ मालाधरी मन्त्रमूर्तिर्मदनी मदनप्रदा । मानरूपा मनसी च मतिर्मतिमनोत्सवा ॥ १०२ ॥ मानेश्वरी मानमान्या मधुसूदनवल्लभा । मृडप्रिया मूलसंस्था मूर्ध्निस्था मुनिवन्दिता ॥ १०३ ॥ मुखबेक्ता मूढहन्ता मृत्युर्भयविनाशिनी । मृत्तिका मातृका मेधा मेधावी माधवप्रिया ॥ १०४ ॥ मकाराक्षररूपा च मणिरत्नविभूषिता । मन्त्राराधनतत्त्वज्ञा मन्त्रयन्त्रफलप्रदा ॥ १०५ ॥ मनोद्भवा मन्दहासा मङ्गला मङ्गलेश्वरी । मौनहन्त्री मोददात्री मैनाकपर्वते स्थिता ॥ १०६ ॥ मणिमती मनोज्ञा च माता मार्गविलासिनी । मूलमार्गरतादेवी मासा च मानदायिनी ॥ १०७ ॥ भारती भुवनेशी च भूतज्ञा भूतपूजिता । भद्रगङ्गा भद्ररूपा भुवना भुवनेश्वरी ॥ १०८ ॥ भैरवी भोगदादेवी भैषज्या भैरवप्रिया । भवानन्दा भवातुष्टी भाविनी भरतार्चिता ॥ १०९ ॥ भागीरथी भाष्यरूपा भाग्या भाग्यवतीति च । भद्रकल्याणदादेवी भ्रान्तहा भ्रमनाशिनी ॥ ११० ॥ भीमेश्वरी भीतिहन्त्री भवपातकभञ्जनी । भक्तोत्सवा भक्तप्रिया भक्तस्था भक्तवत्सला ॥ १११ ॥ भञ्जरी भूतदोषघ्नी भवमाता भवेश्वरी । भयहा भग्नहा भव्या भवकारणकारिणी ॥ ११२ ॥ भूतैश्वर्यप्रदा देवी भूषणाङ्गी भवप्रिया । अनन्तज्ञानसम्पन्ना अकाराक्षररूपिणी ॥ ११३ ॥ अनन्तमहिमा त्र्यक्षी अजपामन्त्ररूपिणी । अनेकसृष्टिसम्पूर्णा अनेकाक्षरज्ञानदा ॥ ११४ ॥ आनन्ददायिनी देवी अमृता अमृतोद्भवा । आनन्दिनी च अरिहा अन्तस्था अग्निवच्छविः ॥ ११५ ॥ अत्यन्तज्ञानसम्पन्ना अणिमादिप्रसिद्धिदा । आरोग्यदायिनी आज्ञा आदिशक्तिरभीरुहा ॥ ११६ ॥ अगोचरी आदिमाता अश्वत्थवृक्षवासिनी । धर्मावती धर्मधरी धरणीधरवल्लभा ॥ ११७ ॥ धारणा धारणाधीशा धर्मरूपधराधरी । धर्ममाता धर्मकर्त्री धनदा च धनेश्वरी ॥ ११८ ॥ ध्रुवलोकगता धाता धरित्री धेनुरूपधृक् । धीरूपा धीप्रदा धीशा धृतिर्वाक्सिद्धिदायका ॥ ११९ ॥ धैर्यकृद्धैर्यदा धैर्या धौतवस्त्रेण शोभिता । धुरन्धरी धुन्धिमाता धारणाशक्तिरूपिणी ॥ १२० ॥ वैकुण्ठस्था कण्ठनिलया कामदा कामचारिणी । कामधेनुस्वरूपा च कष्टकल्लोलहारिणी ॥ १२१ ॥ कुमुदहासिनी नित्यं कैलासपददायका । कमला कमलस्था च कालहा क्लेशनाशिनी ॥ १२२ ॥ कलाषोडशसम्युक्ता कङ्काली कमलेश्वरी । कुमारी कुलसन्तोषा कुलज्ञा कुलवर्धिनी ॥ १२३ ॥ कालकूटविषध्वंसी कमलापतिमोहनी । कुम्भस्था कलशस्था च कृष्णवक्षविलासिनी ॥ १२४ ॥ कृत्यादिदोषहा कुन्ती कस्तूरीतिलकप्रिया । कर्पुरवासितादेहा कर्पूरमोदधारिणी ॥ १२५ ॥ कुशस्था कुशमूलस्था कुब्जा कैटभनाशिनी । कुरुक्षेत्रकृता देवी कुलश्री कुलभैरवी ॥ १२६ ॥ कृतब्रह्माण्डसर्वेषां काली कङ्कणधारिणी । कुबेरपूजिता देवी कण्ठकृत्कण्ठकर्षणी ॥ १२७ ॥ कुमुदःपुष्पसन्तुष्टा किङ्किणीपादभूषिणी । कुङ्कुमेन विलिप्ताङ्गी कुङ्कुमद्रवलेपिता ॥ १२८ ॥ कुम्भकर्णस्य भ्रमदा कुञ्जरासनसंस्थिता । कुसुममालिकावेत्री कौशिकीकुसुमप्रिया ॥ १२९ ॥ यज्ञरूपा च यज्ञेशी यशोदा जलशायिनी । यज्ञविद्या योगमाया जानकी जननी जया ॥ १३० ॥ यमुनाजपसन्तुष्टा जपयज्ञेफलप्रदा । योगधात्री योगदात्री यमलोकनिवारिणी ॥ १३१ ॥ यशःकीर्तिप्रदा योगी युक्तिदा युक्तिदायनी । यौवनी युगधात्री च यमलार्जुनभञ्जनी ॥ १३२ ॥ जृम्भण्यादिरतादेवी जमदग्निप्रपूजिता । जालन्धरी जितक्रोधा जीमूतैश्वर्यदायका ॥ १३३ ॥ क्षेमरूपा क्षेमकरी क्षेत्रदा क्षेत्रवर्धिनी । क्षारसमुद्रसंस्था च क्षीरजा क्षीरदायका ॥ १३४ ॥ क्षुधाहन्त्री क्षेमधात्री क्षीरार्णवसमुद्भवा । क्षीरप्रिया क्षीरभोजी क्षत्रियकुलवर्धिनी ॥ १३५ ॥ खगेन्द्रवाहिनी खर्व खचारीणी खगेश्वरी । खरयूथविनाशी च खड्गहस्ता च खञ्जना ॥ १३६ ॥ षट्चक्राधारसंस्था च षट्चक्रस्याधिदेवता । षडङ्गज्ञानसम्पन्ना खण्डचन्द्रार्धशेखरा ॥ १३७ ॥ षट्कर्मरहिता ख्याता खरबुद्धिनिवारिणी । षोडशाधारकृद्देवी षोडशभुजशोभिता ॥ १३८ ॥ षोडशमूर्ती षोडश्या खड्गखेटकधारिणी । घृतप्रिया घर्घरिका घुर्घुरीनादशोभिता ॥ १३९ ॥ घण्टानिनादसन्तुष्टा घण्टशब्दस्वरूपिणी । घटिकाघटसंस्था च घ्राणवासी घनेश्वरी ॥ १४० ॥ चारुनेत्रा चारुवक्त्रा चतुर्बाहुश्चतुर्भुजा । चञ्चला चपला चित्रा चित्रिणी चित्ररञ्जिनी ॥ १४१ ॥ चन्द्रभागा चन्द्रहासा चित्रस्था चित्रशोभना । चित्रविचित्रमाल्याङ्गी चन्द्रकोटिसमप्रभा ॥ १४२ ॥ चन्द्रमा च चतुर्वेदा प्रचण्डा चण्डशेखरी । चक्रमध्येस्थिता देवी चक्रहस्ता च चक्रिणी ॥ १४३ ॥ चन्द्रचूडा चारुदेहा चण्डमुण्डविनाशिनी । चण्डेश्वरी चित्रलेखा चरणे नूपुरैर्युता ॥ १४४ ॥ चैत्रादिमासरूपा सा चामरभुजधारिणी । चर्विका चर्चिका दिव्या चम्पादेवी चतुर्थचित् ॥ १४५ ॥ चतुर्भुजप्रिया नित्यं चतुर्वर्गफलप्रदा । चतुस्सागरसङ्ख्याता चक्रवर्तिफलप्रदा ॥ १४६ ॥ छत्रदात्री छिन्नमस्ता छलमध्येनिवासिनी । छायारूपा च छत्रस्था छुरिकाहस्तधारिणी ॥ १४७ ॥ उत्तमाङ्गी उकारस्था उमादेवीस्वरूपिणी । ऊर्ध्वाम्नायी ऊर्ध्वगाम्या ओङ्काराक्षररूपिणी ॥ १४८ ॥ एकवक्त्रा देवमाता ऐन्द्री ऐश्वर्यदायका । औषधीशो चौषधीकृत् ओष्ठस्था ओष्ठवासिनी ॥ १४९ ॥ स्थावरस्था स्थलचरा स्थितिसंहारकारिका । रुं रुं शब्दस्वरूपा च रुङ्काराक्षररूपिणी ॥ १५० ॥ आर्युदा अद्भुतप्रदा आम्नायषट्स्वरूपिणी । अन्नपूर्णा अन्नदात्री आशा सर्वजनस्य च ॥ १५१ ॥ आर्तिहारी च अस्वस्था अशेषगुणसम्युता । शुद्धरूपा सुरूपा च सावित्री साधकेश्वरी ॥ १५२ ॥ बालिका युवती वृद्धा विश्वासी विश्वपालिनी । फकाररूपा फलदा फलवर्ति फलप्रदा ॥ १५३ ॥ फणीन्द्रभूषणा देवी फकारक्षररूपिणी । ऋद्धिरूपी ऋकारस्था ऋणहा ऋणनाशिनी ॥ १५४ ॥ रेणुराकाररमणी परिभाषा सुभाषिता । प्राणापानसमानश्चोदानव्यानौ धनञ्जया ॥ १५५ ॥ कृकरा वायुरूपा च कृतज्ञा शङ्खिनी तथा । कुर्मनाम्न्युन्मीलनकरी जिह्वकस्वादुमीलना ॥ १५६ ॥ जिह्वारूपा जिह्वसंस्था जिह्वास्वादप्रदायका । स्मृतिदा स्मृतिमूलस्था श्लोककृच्छ्लोकराशिकृत् ॥ १५७ ॥ आधारे संस्थिता देवी अनाहतनिवासिनी । नाभिस्था हृदयस्था च भ्रूमध्ये द्विदले स्थिता ॥ १५८ ॥ सहस्रदलसंस्था च गुरुपत्नीस्वरूपिणी । इति ते कथितं ब्रह्म नाम्ना वाग्वादिनी परम् ॥ १५९ ॥ ॥ फलश्रुति ॥ सहस्रं तु महागोप्यं देवानामपि दुर्लभम् । न प्रकाश्यं मयाऽऽख्यातं तव स्नेहेन आत्मभूः ॥ १६० ॥ एककालं द्विकालं वा त्रिकालं वापि भक्तितः । न तेषां दुर्लभं किञ्चित् त्रिषु लोकेषु वल्लभा ॥ १६१ ॥ साधकाभीष्टदो ब्रह्मा सर्वविद्याविशारदः । त्रिवारं यो पठिष्यन्ति नरः शक्तिधरो भवेत् ॥ १६२ ॥ पञ्चधा भाग्यमाप्नोति सप्तधा धनवान्भवेत् । नवमैश्वर्यमाप्नोति साधकः शुद्धचेतसा ॥ १६३ ॥ पठेदेकादशो नित्यं स सिद्धिभाजनो भवेत् । मासमेकं पठित्वा तु भवेद्वागीश्वरोपमः ॥ १६४ ॥ मासषट्कं पठेद्धीमान् सर्वविद्या प्रजायते । वत्सरैकं पठेद्यो मां साक्षात्सर्वाङ्गतत्त्ववित् ॥ १६५ ॥ गोरोचनाकुङ्कुमेन विलिखेद्भूर्जपत्रके । पूजयित्वा विधानेन देवीं वागीश्वरीं जपेत् ॥ १६६ ॥ सहस्रवारपठनान्मूकोऽपि सुकविर्भवेत् । पञ्चम्यां च दशम्यां च पूर्णमास्यामथापि वा ॥ १६७ ॥ गुरोराधनतत्त्वेनमर्चयेद्भक्तिभावतः । जडं हन्ति गदं हन्ति वान्तिभ्रान्तिविनाशनम् ॥ १६८ ॥ बुद्धि मेधा प्रवर्धन्ते आरोग्यं च दिने दिने । अल्पमृत्युभयं नास्ति भूतवेतालडकिनी- ॥ १६९ ॥ -राक्षसीग्रहदोषघ्नं कलिदोषनिवारणम् । आधिव्याधिजलोन्मत्त अपस्मारं न बाधते ॥ १७० ॥ प्रातःकाले पठेन्नित्यमुन्मादश्च विनश्यति । मेधाकान्तिस्मृतिदा भोगमोक्षमवाप्यते ॥ १७१ ॥ महाव्याधिमहामूठनिर्मूलनं भवेत्क्षणात् । विद्यारम्भे च वादे च विदेशगमने तथा ॥ १७२ ॥ यात्राकाले पठेगत्वाद्विजयं नात्र संशयः । सिद्धं मूली तथा ब्राह्मी उग्रगन्धा हरीतकी ॥ १७३ ॥ चतुर्द्रव्यसमायुक्तं भक्तियुक्तेन मानसा । ब्राह्मणेन लभेद्विद्या राज्यं च क्षत्रियो लभेत् ॥ १७४ ॥ वैश्यो वाणिज्यसिद्धिं च शूद्रेषु चिरं जीवितः । वाग्वादिनीसरस्वत्याः सहस्रं नाम यः स्मरेत् ॥ १७५ ॥ तस्य बुद्धिः स्थिरा लक्ष्मी जायते नात्र संशयः । यं यं कामयते मर्त्यस्तं तं प्राप्नोति नित्यशः ॥ १७६ ॥ अतः परं किमुक्तेन परमेष्ठी महात्मनः । सर्वान् कामान् लभेत् सद्यः लोकवश्यं तिकारकः ॥ १७७ ॥ षट्कर्मं च महासिद्धिमन्त्रयन्त्रादिगीश्वरः । कामक्रोधादहङ्कारदम्भलोभं विनश्यति ॥ १७८ ॥ पुरुषार्थी भवेद्विद्वान् विजित्वा तु महीतले । नातःपरतरं स्तोत्रं सरस्वत्या पितामह ॥ १७९ ॥ न देयं परशिष्येभ्यो भक्तिहीनाय निन्दके । सुभक्तेभ्यो सुशिष्येभ्यो देयं देयं न संशयः ॥ १८० ॥ इदं स्तोत्रं पठित्वा तु यत्र यत्रैव गच्छति । कार्यसिद्धिश्च जायन्ते निर्विघ्नं पुनरागमः ॥ १८१ ॥ ॥ इति श्रीभविष्योत्तरपुराणे श्रीनन्दिकेश्वरब्रह्मासंवादे सर्वाधारसमये हृदयाकर्षणकारणे श्री वाग्वादिनी सहस्रनाम स्तोत्रम् ॥