Sri Shiva Shodasopachara Puja – श्री शिव षोडशोपचार पूजा

**** पश्यतु ॥ पश्यतु ॥  पश्यतु ॥ अस्मिन् लिङ्गे श्रीउमामहेश्वर स्वामिनमावाहयामि स्थापयामि । ततः प्राण प्रतिष्ठापनं करिष्ये ॥ **ध्यानम् –** कर्पूर गौरं करुणावतारं संसारसारं भुजगेन्द्र हारम् । सदा रमन्तं हृदयारविन्दे भवं भवानी सहितं नमामि ॥ १ वन्दे महेशं सुरसिद्धसेवितं देवाङ्गना गीत सुनृत्य तुष्टम् । पर्यङ्कगं शैलसुतासमेतं कल्पद्रुमारण्यगतं प्रसन्नम् ॥ २ ध्यायेन्नित्यं महेशं रजतगिरिनिभं चारुचन्द्रावतंसं रत्नकल्पोज्ज्वलाङ्गं परशुवरमृगाभीति हस्तं प्रसन्नम् । पद्मासीनं समन्तात् स्तुतममरगणैर्व्याघ्रकृत्तिं वसानं विश्वाद्यं विश्ववन्द्यं निखिल भयहरं पञ्चवक्त्रं त्रिनेत्रम् ॥ ३ **प्राणप्रतिष्ठा –** ओं असु॑नीते॒ पुन॑र॒स्मासु॒ चक्षु॒: पुन॑: प्रा॒णमि॒ह नो᳚ धेहि॒ भोग᳚म् । ज्योक्प॑श्येम॒ सूर्य॑मु॒च्चर᳚न्त॒ मनु॑मते मृ॒डया᳚ नः स्व॒स्ति । अ॒मृतं॒ वै प्रा॒णा अ॒मृत॒माप॑: प्रा॒णाने॒व य॑थास्था॒नमुप॑ह्वयते ॥ स्थिरो भव । वरदो भव । सुमुखो भव । सुप्रसन्नो भव । स्थिरासनं कुरु ॥ स्वामिन् सर्व जगन्नाथ यावत्पूजाऽवसानकम् । तावत्त्वं प्रीति भावेन लिङ्गेऽस्मिन् सन्निधिं कुरु ॥ त्र्यम्बकमिति स्थापन मुद्रां दर्शयित्वा । ओं त्र्य॑म्बकं यजामहे सुग॒न्धिं पु॑ष्टि॒ वर्ध॑नम् । उ॒र्वा॒रु॒कमि॑व॒ बन्ध॑नान्मृ॒त्योर्मु॑क्षीय॒ माऽमृता᳚त् ॥ **ध्यानम् –** कैलासे कमनीय रत्न खचिते कल्पद्रुमूले स्थितं कर्पूर स्फटिकेन्दु सुन्दर तनुं कात्यायनी सेवितम् । गङ्गोत्तुङ्ग तरङ्ग रञ्जित जटा भारं कृपासागरं कण्ठालङ्कृत शेषभूषणमहं मृत्युञ्जयं भावये ॥ ओं श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः ध्यायामि । **आवाहनम् –** (ओं स॒द्योजा॒तं प्र॑पद्या॒मि) ओङ्काराय नमस्तुभ्यं ओङ्कारप्रिय शङ्कर । आवाहनं गृहाणेदं पार्वतीप्रिय वल्लभ ॥ ओं श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः आवाहयामि । **आसनम् –** (ओं स॒द्योजा॒ताय॒वै नमो॒ नम॑:) नमस्ते गिरिजानाथ कैलासगिरि मन्दिर । सिंहासनं मया दत्तं स्वीकुरुष्व उमापते ॥ श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः नवरत्न खचित हेम सिंहासनं समर्पयामि । **पाद्यम् –** (ओं भवे भ॑वे॒न) महादेव जगन्नाथ भक्तानामभयप्रद । पाद्यं गृहाण देवेश मम सौख्यं विवर्धय ॥ श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः पादयोः पाद्यं समर्पयामि । **अर्घ्यम् –** (ओं अति॑ भवे भवस्व॒मां) शिवाप्रिय नमस्तेस्तु पावनं जलपूरितम् । अर्घ्यं गृहाण भगवन् गाङ्गेय कलशस्थितम् ॥ श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः हस्तयोः अर्घ्यं समर्पयामि । **आचमनम् –** (ओं भ॒वोद्भ॑वाय॒ नमः) वामादेव सुराधीश वन्दिताङ्घ्रि सरोरुह । गृहाणाचमनं देव करुणा वरुणालय ॥ श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः मुखे आचमनीयं समर्पयामि । **मधुपर्कम् –** यमान्तकाय उग्राय भीमाय च नमो नमः । मधुपर्कं प्रदास्यामि गृहाण त्वमुमापते ॥ श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः मधुपर्कं समर्पयामि । **शुद्धोदक स्नानम् –** (ओं वामदेवाय नमः) ओङ्कार प्रीत मनसे नमो ब्रह्मार्चिताङ्घ्रये । स्नानं स्वीकुरु देवेश मयानीतं नदी जलम् ॥ [* नम॑श्श॒म्भवे॑ च मयो॒भवे॑च॒ नम॑श्शङ्क॒राय॑ च मयस्क॒राय॑ च॒ नम॑श्शि॒वाय॑ च शि॒वत॑राय च ॥ *] पश्यतु ॥ पश्यतु ॥  पश्यतु ॥ पश्यतु ॥ ओं श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः शुद्धोदक स्नानं समर्पयामि । स्नानानन्तरं आचमनीयं समर्पयामि । **वस्त्रम् –** (ओं ज्ये॒ष्ठाय॒ नमः) नमो नागविभूषाय नारदादि स्तुताय च । वस्त्रयुग्मं प्रदास्यामि पार्थिवेश्वर स्वीकुरु ॥ ओं श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः वस्त्रयुग्मं समर्पयामि । **यज्ञोपवीतम् –** (ओं श्रे॒ष्ठाय॒ नमः) यज्ञेश यज्ञविध्वंस सर्वदेव नमस्कृत । यज्ञसूत्रं प्रदास्यामि शोभनं चोत्तरीयकम् ॥ ओं श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः यज्ञोपवीतं समर्पयामि । **आभरणम् –** (ओं रु॒द्राय॒ नमः) नागाभरण विश्वेश चन्द्रार्धकृतमस्तक । पार्थिवेश्वर मद्दत्तं गृहाणाभरणं विभो ॥ ओं श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः आभरणं समर्पयामि । **गन्धम् –** (ओं काला॑य॒ नम॑:) श्री गन्धं ते प्रयच्छामि गृहाण परमेश्वर । कस्तूरि कुङ्कुमोपेतं शिवाश्लिष्ट भुजद्वय ॥ ओं श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः श्रीगन्धादि परिमल द्रव्यं समर्पयामि । **अक्षतान् –** (ओं कल॑विकरणाय॒ नमः) अक्षतान् धवलान् दिव्यान् शालि तुण्डुल मिश्रितान् । अक्षतोसि स्वभावेन स्वीकुरुष्व महेश्वर ॥ ओं श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः धवलाक्षतान् समर्पयामि । **पुष्पम् –** (ओं बल॑ विकरणाय॒ नमः) सुगन्धीनि सुपुष्पाणि जाजीबिल्वार्क चम्पकैः । निर्मितं पुष्पमालञ्च नीलकण्ठ गृहाण भो ॥ ओं श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः पुष्प बिल्वदलानि समर्पयामि । **अथाङ्ग पूजा –** ओं महेश्वराय नमः – पादौ पूजयामि । ओं ईश्वराय नमः – जङ्घौ पूजयामि । ओं कामरूपाय नमः – जानुनी पूजयामि । ओं हराय नमः – ऊरू पूजयामि । ओं त्रिपुरान्तकाय नमः – गुह्यं पूजयामि । ओं भवाय नमः – कटिं पूजयामि । ओं व्याघ्रचर्माम्बरधराय नमः – नाभिं पूजयामि । ओं कुक्षिस्थ ब्रहाण्डाय नमः – उदरं पूजयामि । ओं गौरी मनः प्रियाय नमः – हृदयं पूजयामि । ओं पिनाकिने नमः – हस्तौ पूजयामि । ओं नागावृतभुजदण्डाय नमः – भुजौ पूजयामि । ओं श्रीकण्ठाय नमः – कण्ठं पूजयामि । ओं विरूपाक्षाय नमः – मुखं पूजयामि । ओं त्रिनेत्राय नमः – नेत्राणि पूजयामि । ओं रुद्राय नमः – ललाटं पूजयामि । ओं शर्वाय नमः – शिरः पूजयामि । ओं चन्द्रमौलये नमः – मौलिं पूजयामि । ओं अर्धनारीश्वराय नमः – तनुं पूजयामि । ओं श्री उमामहेश्वराय नमः – सर्वाण्यङ्गानि पूजयामि । **अष्टोत्तरशतनाम पूजा –** पश्यतु ॥ ओं निध॑नपतये॒ नमः । ओं निध॑नपतान्तिकाय॒ नमः । ओं ऊर्ध्वाय॒ नमः । ओं ऊर्ध्वलिङ्गाय॒ नमः । ओं हिरण्याय॒ नमः । ओं हिरण्यलिङ्गाय॒ नमः । ओं सुवर्णाय॒ नमः । ओं सुवर्णलिङ्गाय॒ नमः । ओं दिव्याय॒ नमः । ओं दिव्यलिङ्गाय॒ नमः । ओं भवाय॒ नमः । ओं भवलिङ्गाय॒ नमः । ओं शर्वाय॒ नमः । ओं शर्वलिङ्गाय॒ नमः । ओं शिवाय॒ नमः । ओं शिवलिङ्गाय॒ नमः । ओं ज्वलाय॒ नमः । ओं ज्वललिङ्गाय॒ नमः । ओं आत्माय॒ नमः । ओं आत्मलिङ्गाय॒ नमः । ओं परमाय॒ नमः । ओं परमलिङ्गाय॒ नमः । ओं भ॒वाय॑ दे॒वाय॒ नमः – ओं भ॒वस्य॑ दे॒वस्य॒ पत्न्यै॒ नम॑: । ओं श॒र्वाय॑ दे॒वाय॒ नमः – ओं श॒र्वस्य॑ दे॒वस्य॒ पत्न्यै॒ नम॑: । ओं ईशा॑नाय दे॒वाय॒ नमः – ओं ईशा॑नस्य दे॒वस्य॒ पत्न्यै॒ नम॑: । ओं पशु॒पत॑ये दे॒वाय॒ नमः – ओं पशु॒पते᳚र्दे॒वस्य पत्न्यै॒ नम॑: । ओं रु॒द्राय॑ दे॒वाय॒ नमः – ओं रु॒द्रस्य॑ दे॒वस्य॒ पत्न्यै॒ नम॑: । ओं उ॒ग्राय॑ दे॒वाय॒ नमः – ओं उ॒ग्रस्य॑ दे॒वस्य॒ पत्न्यै॒ नम॑: । ओं भी॒माय॑ दे॒वाय॒ नमः – ओं भी॒मस्य॑ दे॒वस्य॒ पत्न्यै॒ नम॑: । ओं मह॑ते दे॒वाय॒ नमः – ओं मह॑तो दे॒वस्य॒ पत्न्यै॒ नम॑: । ओं श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः नाना विध परिमल पत्र पुष्पाक्षतान् समर्पयामि । **धूपम् –** (ओं बला॑य॒ नमः) दशाङ्गं धूपमुख्यं च ह्यङ्गार विनिवेशितम् । धूपं सुगन्धैरुत्पन्नं त्वां प्रीणयतु शङ्कर ॥ ओं श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः धूपमाघ्रापयामि । **दीपम् –** (ओं बल॑ प्रमथनाय॒ नमः) योगिनां हृदयेष्वेव ज्ञान दीपाङ्कुरोह्यसि । बाह्य दीपो मयादत्तः गृह्यतां भक्त गौरवात् ॥ ओं श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः दीपं दर्शयामि । धूप दीपानन्तरं शुद्धाचमनीयं समर्पयामि । **नैवेद्यम् –** (ओं सर्व॑ भूत दमनाय॒ नमः) नैवेद्यं षड्रसोपेतं घृत भक्ष्य समन्वितम् । भक्त्या ते सम्प्रदास्यामि गृहाण परमेश्वर ॥ ओं श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः ___ निवेदयामि । ओं भूर्भुव॒स्सुव॑: । तत्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यं॒ भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि । धियो॒ यो न॑: प्रचो॒दया᳚त् ॥ सत्यं त्वा ऋतेन परिषिञ्चामि । (सायङ्काले – ऋतं त्वा सत्येन परिषिञ्चामि) अमृतमस्तु । अ॒मृ॒तो॒प॒स्तर॑णमसि । ओं प्रा॒णाय॒ स्वाहा᳚ । ओं अ॒पा॒नाय॒ स्वाहा᳚ । ओं व्या॒नाय॒ स्वाहा᳚ । ओं उ॒दा॒नाय॒ स्वाहा᳚ । ओं स॒मा॒नाय॒ स्वाहा᳚ । मध्ये मध्ये पानीयं समर्पयामि । अ॒मृ॒ता॒पि॒धा॒नम॑सि । उत्तरापोशनं समर्पयामि । हस्तौ प्रक्षालयामि । पादौ प्रक्षालयामि । शुद्धाचमनीयं समर्पयामि । **ताम्बूलम् –** (ओं म॒नोन्म॑नाय॒ नमः) ताम्बूलं भवतां देव अर्पयाम्यद्य शङ्कर । पूगीफल समायुक्तं नागवल्ली दलैर्युतम् ॥ ओं श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः ताम्बूलं समर्पयामि । ताम्बूल चर्वणानन्तरं शुद्ध आचमनीयं समर्पयामि । **नीराजनम् –** ओं अ॒घोरे᳚भ्योऽथ॒ घोरे᳚भ्यो॒ घोर॒घोर॑तरेभ्यः । सर्वे᳚भ्यः सर्व॒शर्वे᳚भ्यो॒ नम॑स्ते अस्तु रु॒द्ररू॑पेभ्यः ॥ नीराजनमिदं देव कर्पूरामोद सम्युतम् । गृहाण परमानन्द हेरम्ब वरदायक ॥ ओं श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः कर्पूर नीराजनं दर्शयामि । नीराजनानन्तरं शुद्ध आचमनीयं समर्पयामि । **मन्त्रपुष्पम् –** ओं तत्पुरु॑षाय वि॒द्महे॑ महादे॒वाय॑ धीमहि । तन्नो॑ रुद्रः प्रचो॒दया᳚त् ॥ ओं का॒त्या॒य॒नाय॑ वि॒द्महे॑ कन्यकु॒मारि॑ धीमहि । तन्नो॑ दुर्गिः प्रचो॒दया᳚त् ॥ ओं श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः पादारविन्दयोः दिव्य सुवर्ण मन्त्र पुष्पाञ्जलिं समर्पयामि । **प्रदक्षिणम् –** ईशानः सर्व॑विद्या॒ना॒मीश्वरः सर्व॑भूता॒नां॒ ब्रह्माधि॑पति॒र्ब्रह्म॒णोऽधि॑पति॒र्ब्रह्मा॑ शि॒वो मे॑ अस्तु सदाशि॒वोम् ॥ पदे पदे सर्वतमो निकृन्तनं पदे पदे सर्व शुभप्रदायकम् । प्रक्षिणं भक्तियुतेन चेतसा करोमि मृत्युञ्जय रक्ष रक्ष माम् ॥ ओं श्री उमामहेश्वर स्वामिने नमः आत्मप्रदक्षिण नमस्कारान् समर्पयामि । **प्रार्थना –** नमो हिरण्यबाहवे हिरण्यवर्णाय हिरण्यरूपाय हिरण्यपतयेऽम्बिकापतय उमापतये पशुपतये॑ नमो॒ नमः ॥ **अथ तर्पणम् –** भवं देवं तर्पयामि – भवस्य देवस्य पत्नीं तर्पयामि । शर्वं देवं तर्पयामि – शर्वस्य देवस्य पत्नीं तर्पयामि । ईशानं देवं तर्पयामि – ईशानस्य देवस्य पत्नीं तर्पयामि । पशुपतिं देवं तर्पयामि – पशुपतेर्देवस्य पत्नीं तर्पयामि । रुद्रं देवं तर्पयामि – रुद्रस्य देवस्य पत्नीं तर्पयामि । उग्रं देवं तर्पयामि – उग्रस्य देवस्य पत्नीं तर्पयामि । भीमं देवं तर्पयामि – भीमस्य देवस्य पत्नीं तर्पयामि । महान्तं देवं तर्पयामि – महतो देवस्य पत्नीं तर्पयामि । इति तर्पयित्वा अघोरादिभिस्त्रिभिर्मन्त्रैः घोर तनूरुपतिष्ठते । ओं अ॒घोरे᳚भ्योऽथ॒ घोरे᳚भ्यो॒ घोर॒घोर॑तरेभ्यः । सर्वे᳚भ्यः सर्व॒शर्वे᳚भ्यो॒ नम॑स्ते अस्तु रु॒द्ररू॑पेभ्यः ॥ ओं तत्पुरु॑षाय वि॒द्महे॑ महादे॒वाय॑ धीमहि । तन्नो॑ रुद्रः प्रचो॒दया᳚त् ॥ ईशानः सर्व॑विद्या॒ना॒मीश्वरः सर्व॑भूता॒नां॒ ब्रह्माधि॑पति॒र्ब्रह्म॒णोऽधि॑पति॒र्ब्रह्मा॑ शि॒वो मे॑ अस्तु सदाशि॒वोम् ॥ इति ध्यात्वा रुद्रगायत्रीं यथा शक्ति जपेत् । ओं तत्पुरु॑षाय वि॒द्महे॑ महादे॒वाय॑ धीमहि । तन्नो॑ रुद्रः प्रचो॒दया᳚त् ॥ इति जपित्वा अथैनमाशिषमाशास्ते । (तै।ब्रा।३-५-१०-४) आशा᳚स्ते॒ऽयं यज॑मानो॒ऽसौ । आयु॒राशा᳚स्ते । सु॒प्र॒जा॒स्त्वमाशा᳚स्ते । स॒जा॒त॒व॒न॒स्यामाशा᳚स्ते । उत्त॑रां देवय॒ज्यामाशा᳚स्ते । भूयो॑ हवि॒ष्कर॑ण॒माशा᳚स्ते । दि॒व्यं धामाशा᳚स्ते । विश्वं॑ प्रि॒यमाशा᳚स्ते । यद॒नेन॑ ह॒विषाऽऽशा᳚स्ते । तद॑स्या॒त्त॒दृ॑ध्यात् । तद॑स्मै दे॒वा रा॑सन्ताम् । तद॒ग्निर्दे॒वो दे॒वेभ्यो॒ वन॑ते । व॒यम॒ग्नेर्मानु॑षाः । इ॒ष्टं च॑ वी॒तं च॑ । उ॒भे च॑ नो॒ द्यावा॑पृथि॒वी अग्ंह॑सः स्पाताम् । इ॒ह गति॑र्वा॒मस्ये॒दं च॑ । नमो॑ दे॒वेभ्य॑: ॥ **उपचारपूजाः –** पुनः पूजां करिष्ये । छत्रमाच्छादयामि । चामरैर्वीजयामि । नृत्यं दर्शयामि । गीतं श्रावयामि । आन्दोलिकानारोहयामि । अश्वानारोहयामि । गजानारोहयामि । समस्त राजोपचार देवोपचार भक्त्युपचार शक्त्युपचार मन्त्रोपचार पूजास्समर्पयामि ॥ **क्षमाप्रार्थना –** यस्य स्मृत्याच नामोक्त्या तपः पूजा क्रियादिषु । न्यूनं सम्पूर्णतां याति सद्योवन्दे महेश्वरम् ॥ मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं महेश्वर । यत्पूजितं मया देव परिपूर्णं तदस्तु ते ॥ अनया सद्योजात विधिना ध्यानावहनादि षोडशोपचार पूजया भगवान् सर्वात्मकः श्री उमामहेश्वरस्वामी सुप्रीतः सुप्रसन्नो वरदो भवतु । एतत्फलं परमेश्वरार्पणमस्तु ॥ उत्तरतश्चण्डीश्वराय नमः निर्माल्यं विसृज्य ॥ **तीर्थम् –** अकालमृत्युहरणं सर्वव्याधि निवारणम् । समस्तपापक्षयकरं शिवपादोदकं पावनं शुभम् ॥ इति त्रिवारं पीत्वा शिव निर्माल्य रूप बिल्वदलं वा दक्षिणे कर्णे धारयेत् । ओं शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥