Sri Dakshinamurthy Sahasranama Stotram 2 – श्री दक्षिणामूर्ति सहस्रनाम स्तोत्रम् – २

॥ श्री दक्षिणामूर्ति सहस्रनाम स्तोत्रम् ॥ (चिदम्बरनटतन्त्रे उमामहेश्वरसंवादे) ॥ पूर्वपीठिका ॥ श्रीपार्वत्युवाच । देवेश श्रोतुमिच्छामि रहस्यातिरहस्यकम् । सुगुप्तमपि मे देव कथयस्व महेश्वर ॥ १ ॥ ईश्वर उवाच । रहस्यातिरहस्यं च गोप्याद्गोप्यं महत्तरम् । न कुत्रापि मया प्रोक्तं सर्वस्वमपि पार्वति ॥ २ ॥ कथ्यते सारभूतं हि सर्वतन्त्रेषु दुर्लभम् । तव प्रीत्यै महेशानि यथावदवधारय ॥ ३ ॥ पुरा कैलासशिखरे विश्वरूपो विराट्छिवः । दक्षिणामूर्तिरूपं तु कृत्वा वटतले स्थितः ॥ ४ ॥ ऋषीश्वराणां देवानां ज्ञानार्थं परमेश्वरि । दक्षिणामूर्तिरूपो हि सर्वदेवस्वरूपधृत् ॥ ५ ॥ अवतीर्णो महेशानि सच्चिदानन्दविग्रहः । श्रीवीरदक्षिणामूर्तिस्ततश्चैव वटाभिधः ॥ ६ ॥ श्रीलक्ष्मीदक्षिणामूर्तिर्मेधाख्यस्तु तुरीयकः । तस्य नाम सहस्रं च वेदसाररहस्यकम् ॥ ७ ॥ यदेकवारपठनाद्ब्रह्मा वेदार्थपारगः । विष्णुर्विष्णुत्वमेतेन देवा देवत्वमाप्नुयुः ॥ ८ ॥ यत्सकृत्पठनादेव पाण्डित्यं स्याच्चतुर्विधम् । त्रैलोक्यराज्यं सत्काव्यं महाश्रुतिपरम्परा ॥ ९ ॥ शापानुग्रहसामर्थ्यं पाण्डित्यं स्याच्चतुर्विधम् । भवत्येव महेशानि महाभाष्यादिकारकः ॥ १० ॥ किं पुनर्बहुनोक्तेन ब्रह्मत्वं भवति क्षणात् । एतस्मादधिका सिद्धिः ब्रह्माण्डं गोलकादिषु ॥ ११ ॥ कैवल्यं लभते योगी नामसाहस्रपाठकः । श्रीमेधादक्षिणामूर्तिनामसाहस्रकस्य च ॥ १२ ॥ ॥ विनियोगः ॥ अस्य श्रीदक्षिणामूर्ति दिव्यसहस्रनामस्तोत्र महामन्त्रस्य ब्रह्मा ऋषिः, गायत्री छन्दः, श्रीदक्षिणामूर्तिर्देवता, ओं बीजं, स्वाहा शक्तिः, नमः कीलकं, मम श्रीदक्षिणामूर्ति प्रसादसिद्ध्यर्थे जपे विनियोगः ॥ ॥ ध्यानम् ॥ वटमूले महच्चित्रं सुन्दरः परमः शिवः । तरुणो मौनयुक्छम्भुर्मुनयः पण्डितोत्तमाः ॥ ॥ स्तोत्रम् ॥ ओम् । दक्षिणो दक्षिणामूर्तिर्दयालुर्दीनवल्लभः । दीनार्तिहृद्दीनबन्धुर्दीननाथो दयापरः ॥ १ ॥ दारिद्र्यशमनोऽदीनो दार्ढ्यो दानवनाशकः । दनुजारिर्दुःखहन्ता दुष्टभूतनिषूदनः ॥ २ ॥ दीनोरुदायको दान्तो दीप्तिमान् दिव्यलोचनः । देदीप्यमानो दुर्गेशः श्रीदुर्गावरदायकः ॥ ३ ॥ दरीसंस्थो दानरूपो दानसन्मानतोषितः । दाता दाडिमपुष्पाभो दाडिमीपुष्पभूषितः ॥ ४ ॥ दैन्यहा दुरितघ्नश्च दिशावासो दिगम्बरः । दिक्पतिर्दीर्घसूत्रश्च दलदम्बुजलोचनः ॥ ५ ॥ दक्षिणाप्रेमसन्तुष्टो दारिद्र्यबडबानलः । दक्षिणावरदो दक्षो दक्षाध्वरविनाशनः ॥ ६ ॥ दामोदरप्रियो दीर्घो दीर्घिकाजलमध्यगः । धर्मो धनप्रदो ध्येयो धीमान् धैर्यविभूषितः ॥ ७ ॥ धरणीधारको धाता धनाध्यक्षो धुरन्धरः । धीर्धारणो धिन्धिमिकृन्नग्नो नारायणो नरः ॥ ८ ॥ नरनाथप्रियो नाथो नदीपुलिनसंस्थितः । नानारूपधरो नम्यो नान्दीश्राद्धप्रियो नटः ॥ ९ ॥ नटाचार्यो नटवरो नारीमानसमोहनः । नीतिप्रियो नीतिधरो नानामन्त्ररहस्यवित् ॥ १० ॥ नारदो नामरहितो नौकारूढो नटप्रियः । परमः परमार्थश्च परविद्याप्रकर्षणः ॥ ११ ॥ पतिः पातित्यसंहर्ता परमेशः पुरातनः । पुराणपुरुषः पुण्यः पद्यगद्यविशारदः ॥ १२ ॥ पद्मप्रियः पाशहस्तः परमार्थः परायणः । प्रीतः पुराणपुरुषः पुराणागमसूचकः ॥ १३ ॥ पुराणवेत्ता पापघ्नः पार्वतीशः परार्थवित् । पद्मावतीप्रियः पापहारी पररहस्यवित् ॥ १४ ॥ पार्वतीरमणः पीनः पीतवासाः परात्परः । पशूपहाररसिकः पाशी पशुपतिः पतिः ॥ १५ ॥ पक्षीन्द्रवाहनः पाता पुत्रदः पुत्रपूजितः । फणिनाथः फूत्कृतिश्च फट्कारः फें परायणः ॥ १६ ॥ फें बीजजपसन्तुष्टः फूत्कारः फणिभूषितः । फणिविद्यामयः फ्रें फ्रें फ्रैं फ्रैं शब्दपरायणः ॥ १७ ॥ षडस्त्रजपसन्तुष्टो बलिभुग्बाणभूषितः । बाणपूजारतो ब्लून्तो ब्लूम्बीजजपतोषितः ॥ १८ ॥ बर्हिर्मुखो बालमतिर्बालेशो बालभावधृत् । बालप्रियो बालगतिर्बलीवर्दप्रियो बलः ॥ १९ ॥ बालचन्द्रप्रियो बालो बालाशब्दपरायणः । ब्रह्मास्थिभेदको ब्रह्मज्ञानी ब्राह्मणपालकः ॥ २० ॥ भगवान् भूपतिर्भद्रो भद्रदो भद्रवाहनः । भूताध्यक्षो भूतपतिर्भूतोभीतिनिवारणः ॥ २१ ॥ भीमो भयानको भ्राता भ्रान्तो भस्मासुरप्रियः । भस्मभूषो भस्मसंस्थो भैक्षकर्मपरायणः ॥ २२ ॥ भानुभूषो भानुरूपो भवानीप्रीतिदो भवः । भर्गो देवो भगावासो भगपूजापरायणः ॥ २३ ॥ भावप्रियो भावरतो भावाभावविवर्जितः । भर्गो भार्यासन्धियुक्तो भा भी शब्दपरायणः ॥ २४ ॥ भ्रां बीजजपसन्तुष्टो भट्टारो भद्रवाहनः । भट्टारको भीमगर्भो भीमासङ्गमलोलुपः ॥ २५ ॥ भद्रदो भ्रान्तिरहितो भीमचण्डीपतिर्भवान् । भवानीजपसन्तुष्टो भवानीपूजनोत्सुकः ॥ २६ ॥ भ्रमरो भ्रमरीयुक्तो भ्रमराम्बाप्रपूजितः । महादेवो महानाथो महेशो माधवप्रियः ॥ २७ ॥ मधुपुष्पप्रियो माध्वीपानपूजापरायणः । मधुर्माध्वीप्रियो मीनो मीनाक्षीनायको महान् ॥ २८ ॥ मारीहरो मदनहृन्माननीयो मदोद्धतः । माधवो मानरहितो म्रीं बीजजपतोषितः ॥ २९ ॥ मधुपानरतो मौनी महर्षिर्मोहनास्त्रवित् । महाताण्डवकृन्मन्त्रो मन्त्रपूजापरायणः ॥ ३० ॥ मूर्तिर्मुद्राप्रियो मित्रो मित्रसन्तुष्टमानसः । म्रीं म्रीं मधुमतीनाथो महादेवप्रियो मृडः ॥ ३१ ॥ यादोनिधिर्यज्ञपतिर्यतिर्यज्ञपरायणः । यज्वा यागपरो यायी यायीभावप्रियो युजः ॥ ३२ ॥ यातायातादिरहितो यतिधर्मपरायणः । यत्नसाध्वी यष्टिधरो यजमानप्रियो यदुः ॥ ३३ ॥ यजुर्वेदप्रियो यामी यमसम्यमनो यमः । यमपीडाहरो युक्तो योगी योगीश्वरालयः ॥ ३४ ॥ याज्ञवल्क्यप्रियो योनिर्योनिदोषविवर्जितः । यामिनीनाथभूषी च यदुवंशसमुद्भवः ॥ ३५ ॥ यक्षो यक्षप्रियो रम्यो रामो राजीवलोचनः । रात्रिञ्चरो रात्रिचरो रामेशो रामपूजितः ॥ ३६ ॥ रमापूज्यो रमानाथो रत्नदो रत्नहारकः । राज्यदो रत्नवरदो रञ्जको रीतिमार्गवित् ॥ ३७ ॥ रमणीयो रघूनाथो रघुवंशप्रवर्तकः । रामानन्दमयो राजा राजराजेश्वरो रसः ॥ ३८ ॥ रत्नमन्दिरमध्यस्थो रत्नपूजापरायणः । रत्नाकरो लक्षणेशो लक्ष्यदो लक्ष्यलक्षणः ॥ ३९ ॥ लक्ष्मीनाथप्रियो लाली लम्बिकायोगमार्गवित् । लब्धिलक्ष्यो लब्धिसिद्धो लभ्यो लाक्षारुणेक्षणः ॥ ४१ ॥ लोलाक्षीनायको लोभो लोकनाथो लतामयः । लतापुञ्जामरो लोलो लक्षमन्त्रजपप्रियः ॥ ४१ ॥ लम्बिकामार्गनिरतो लक्षकोट्यर्बुदान्तकः । वाणीप्रियो वावदूको वादी वादपरायणः ॥ ४२ ॥ वीरमार्गरतो वीरो वीरचर्यापरायणः । वरेण्यो वरदो वामो वाममार्गप्रवर्तकः ॥ ४३ ॥ वामदेवो वागधीशो वीणाढ्यो वेणुतत्परः । विद्याप्रियो वीतिहोत्रो वीरविद्याविशारदः ॥ ४४ ॥ वर्ग्यो वर्गप्रियो वायू वायुवेगपरायणः । वार्ताज्ञश्च वशीकारी वरिष्ठो वामवृत्तकः ॥ ४५ ॥ वसिष्ठो वाक्पतिर्वैद्यो वामनो वसुदो विराट् । वाराहीपालको वन्यो वनवासी वनप्रियः ॥ ४६ ॥ वनदुर्गापतिर्वारी धारी वाराङ्गनाप्रियः । वनेचरो वनचरः शक्तिपूज्यः शिखीसखः ॥ ४७ ॥ शम्याकमौलिः शान्तात्मा शक्तिमार्गपरायणः । शरच्चन्द्रनिभः शान्तः शक्तिः संशयवर्जितः ॥ ४८ ॥ शचीपतिः शक्रपूज्यः शरस्थः शापवर्जितः । शापानुग्रहदः शङ्खप्रियः शत्रुनिषूदनः ॥ ४९ ॥ शरीरयोगी शीतारिः शक्तिः शर्मगतः शुभः । शुक्रपूज्यः शुक्रभोगी शुक्रभक्षणतत्परः ॥ ५० ॥ शारदानायकः शौरिः षण्मुखः षड्भुजः षडः । षण्डः षडङ्गः षट्कोशः षडध्वयगतत्परः ॥ ५१ ॥ षडाम्नायरहस्यज्ञः षष्टिजीवपरायणः । षट्चक्रभेदनः षष्ठीनाथः षड्दर्शनाह्वयः ॥ ५२ ॥ षष्ठीदोषहरः षट्कः षट्छास्त्रार्थरहस्यवित् । षडूर्मिश्चैव षड्वर्गः षडैश्वर्यफलप्रदः ॥ ५३ ॥ षड्गुणः षण्मुखोपेतः षष्ठिबालः षडात्मकः । षट्कृत्तिकासमाजस्थः षडाआधारनिवासकः ॥ ५४ ॥ षोढान्यासप्रियः सिन्धुः सुन्दरः सुरसुन्दरः । सुराराध्यः सुरपतिः सुमुखः सुमनाः सुरः ॥ ५५ ॥ सुभगः सर्ववित्सौम्यः सिद्धिमार्गप्रवर्तकः । सहजानन्दनः सोमः सर्वशास्त्ररहस्यवित् ॥ ५६ ॥ समिद्धोमप्रियः सर्वः सर्वशक्तिसुपूजितः । सुरदेवः सुदेवश्च सन्मार्गः सिद्धिदर्शकः ॥ ५७ ॥ सर्वजित्सर्वदिक्साधुः सर्वधर्मसमन्वितः । सर्वाध्यक्षः सर्वदेवः सन्मार्गः सूचनार्थवित् ॥ ५८ ॥ हारी हरिर्हरो हृद्यो हरो हर्षप्रदो हरिः । हठयोगी हठरतो हरिवाही हरिध्वजः ॥ ५९ ॥ हरिमार्गरतो ह्रीं च हरीतवरदायकः । हरीतवरदो हीनो हितकृद्धिङ्कृतिर्हविः ॥ ६० ॥ हविष्यभुग्घविष्याशी हरिद्वर्णो हरात्मकः । हैहयेशो ह्रीङ्कृतिश्च हरमानसतोषणः ॥ ६१ ॥ हुङ्कारजपसन्तुष्टो ह्रौं बीजजपचिन्तितः । हितकारी हरिणदृग्घरितो हरनायकः ॥ ६२ ॥ हरिप्रियो हरिरतो हाहाशब्दपरायणः । क्षेमकारिप्रियः क्षौम्यः क्ष्माभृत् क्षपणकः क्षरः ॥ ६३ ॥ क्षाङ्कारबीजनिलयः क्षमावान् क्षोभवर्जितः । क्षोभहारी क्षोभकारी क्ष्माबीजः क्ष्मास्वरूपधृत् ॥ ६४ ॥ क्षेङ्कारबीजनिरतः क्षौमाम्बरविभूषणः । क्षोणीपतिप्रियकरः क्षपापालः क्षपाकरः ॥ ६५ ॥ क्षेत्रज्ञः क्षेत्रपालश्च क्षयरोगक्षयङ्करः । क्षामोदरः क्षामगात्रः क्षयमासः क्षयानुगः ॥ ६६ ॥ अभूतोऽनन्तवरदो ह्यनसूयाप्रियङ्करः । अत्रिपुत्रोऽग्निगर्भश्चाप्यच्युतोऽनन्तविक्रमः ॥ ६७ ॥ आदिमध्यान्तरहितश्चाणिमादिगुणाकरः । अक्षरोऽनुगुणैश्वर्यश्चार्हेवाच्यस्त्वहंमतिः ॥ ६८ ॥ आदित्योऽष्टगुणश्चात्मा चाध्यात्मप्रीतमानसः । आद्यश्चाज्यप्रियश्चात्मा त्वाम्रपुष्पविभूषणः ॥ ६९ ॥ आम्रपुष्पप्रियः प्राण आर्ष आम्रातकेश्वरः । इङ्गितज्ञस्तथेष्टज्ञ इष्टभूत इषुस्तथा ॥ ७० ॥ इष्टापूर्तप्रियश्चेष्ट ईश्वरश्चेशवल्लभः । ईकारश्चेश्वराधीन ईक्षितश्चेशवाचकः ॥ ७१ ॥ उत्कश्चोकारगर्भश्चाप्युकाराय नमो नमः । ऊहापोहविनिर्मुक्तश्चोषा चोषामणिस्तथा ॥ ७२ ॥ ऋद्धिकारी ऋद्धिरूपी ऋद्धिप्रावर्तकेश्वरः । ॠकारवर्णभूषाढ्य ॠकाराय नमो नमः ॥ ७३ ॥ लुकारगर्भसम्युक्त लूकाराय नमो नमः । एकारगर्भश्चैकस्य एषश्चैतत्प्रवर्तकः ॥ ७४ ॥ एक एकाक्षरश्चैकवीरप्रियतराय ते । एकवीरापतिश्चैव ऐं ऐं शब्दपरायणः ॥ ७५ ॥ ऐन्द्रप्रियश्चैक्यकारी ऐं बीजजपतत्परः । ओघश्चौकारबीजश्च ओङ्काराय नमो नमः ॥ ७६ ॥ ओङ्कारबीजनिलयश्चौङ्कारेश्वरपूजितः । अन्तिकोऽन्तिमवर्णश्च अं अः वर्णाञ्चितोऽञ्चितः ॥ ७७ ॥ कलङ्कहीनः कङ्कालः क्रूरः कुक्कुटवाहनः । कामिनीवल्लभः कामी कामार्तः कमनीयकः ॥ ७८ ॥ कलानिधिः कीर्तिनाथः कामेशीहृदयङ्गमः । कामेश्वरः कामरूपः कालकालः कलानिधिः ॥ ७९ ॥ कृष्णः काशीपतिः कालः कुलचूडामणिः करः । केशवः केवलः कान्तः कालिकावरदायकः ॥ ८० ॥ काश्मीरसम्प्रदायज्ञः कालः कामकलात्मकः । खट्वाङ्गपाणिः खातीतः खरशूरः खरान्तकृत् ॥ ८१ ॥ खेलनः खेटकः खड्गः खड्गनाथः खगेश्वरः । खेचरः खेचरनाथो गणनाथसहोदरः ॥ ८२ ॥ गाढो गगनगम्भीरो गोपालो गूर्जरो गुरुः । गणेशो गायको गोप्ता गायत्रीवल्लभो गरुत् ॥ ८३ ॥ गोमतो गरुडो गौरो गोपीशो गिरिशो गुहः । गतिर्गम्यो गोपनीयो गोमयो गोचरो गणः ॥ ८४ ॥ गोरम्भापुष्परुचिरो गाणापत्यो गणप्रियः । घण्टाकर्णो घर्मरश्मिर्घृणिर्घण्टाप्रियो घटः ॥ ८५ ॥ घटसर्पो घूर्णितश्च घृमणिर्घृतकम्बलः । घण्टानिनादरुचिरो घृणालज्जाविवर्जितः ॥ ८६ ॥ घृणिमन्त्रजपप्रीतः घृतयोनिर्घृतप्रियः । घर्घरो घोरनादश्च घोरशास्त्रप्रवर्तकः ॥ ८७ ॥ घनाघनो घोषयुक्तो घोटको घोटकेश्वरः । घनो घनरुचिर्घ्रां घ्रीं घ्रूं घ्रैं घ्रौं मन्त्ररूपधृत् ॥ ८८ ॥ घनश्यामो घटजनुः घटोत्कीर्णो घटात्मकः । घटोथ घुघुको घूको चतुरश्चञ्चलश्चलः ॥ ८९ ॥ चक्री चक्रधरश्चक्रश्चिम्बीजजपतत्परः । चण्डश्चण्डीश्वरश्चारुश्चक्रपाणिश्चराचरः ॥ ९० ॥ चराचरमयश्चिन्तामणिश्चिन्तितसारथिः । चण्डरश्मिश्चन्द्रमौलिश्चण्डीहृदयनन्दनः ॥ ९१ ॥ चक्राङ्कितश्चण्डदेवप्रियश्चण्डालशेखरः । चण्डश्चण्डालदमनश्चित्रितश्चिन्तितार्थवित् ॥ ९२ ॥ चित्रार्पितश्चित्रमयश्चिद्विद्यश्चिन्मयश्च चित् । चिच्छक्तिश्चेतनश्चित्यश्चिदाभासश्चिदात्मकः ॥ ९३ ॥ छद्मचारी छद्मगतिश्छात्रश्छत्रप्रियच्छविः । छेदकश्छेदनश्छन्दश्छन्दः शास्त्रविशारदः ॥ ९४ ॥ छन्दोमयश्च छन्दज्ञश्छन्दसां पतिरित्यपि । छन्दश्छेदश्छादनीयश्छन्नश्छद्मरहस्यवित् ॥ ९५ ॥ छत्रधारी छत्रपतिश्छत्रदश्छत्रपालकः । छिन्नाप्रियश्छिन्नमस्तश्छिन्नमन्त्रप्रसादकः ॥ ९६ ॥ छिन्नताण्डवसन्तुष्टश्छिन्नयोगविशारदः । जाबालिपूज्यो जन्माद्यो जनितानामजापकः ॥ ९७ ॥ जमलार्जुननिर्नाशी जमलार्जुनताडनः । जन्मभूमिर्जराहीनो जामातृवरदो जपः ॥ ९८ ॥ जपापुष्पप्रियकरो जपादाडिमरागधृत् । जैनमार्गरतो जैनो जितक्रोधो जितामयः ॥ ९९ ॥ जूं जूं जटाभस्मधरो जटाधारो जटाधरः । जराधरो जरत्कारो जामित्रवरदो जर्वः ॥ १०० ॥ जीवनो जीवनाधारो ज्योतिःशास्त्रविशारदः । ज्योतिर्ज्योत्स्नामयो जेता जयो जन्मकृतादरः ॥ १०१ ॥ ज्योतिर्लिङ्गो ज्योतिरूपो जीमूतवरदायकः । जितो जेता जन्मपारो ज्योत्स्नाजालप्रवर्तकः ॥ १०२ ॥ जन्माध्वनाशनो जीवो जीवातुर्जीवनौषधः । जराहरो जाड्यहरो जन्माजन्मविवर्जितः ॥ १०३ ॥ जनको जननीनाथो जीमूतो जूं मनुर्जयः । जपमाली जगन्नाथो जगत्स्थावरजङ्गमः ॥ १०४ ॥ जठरो जारविज्जारो जठराग्निप्रवर्तकः । जामित्रो जैमिनिप्रीतो जितशास्त्रप्रवर्तकः ॥ १०५ ॥ जीर्णो जीर्णतरो जातिर्जातिनाथो जगन्मयः । जगत्प्रीतो जगत्त्राता जगज्जीवनकौतुकः ॥ १०६ ॥ झरिर्झर्झुरिको झञ्झावायुर्झिञ्झिङ्कृज्झिङ्कृतिः । ज्ञानेश्वरो ज्ञानगम्यो ज्ञानमार्गपरायणः ॥ १०७ ॥ ज्ञानकाण्डी ज्ञेयकाण्डी ज्ञेयो ज्ञेयविवर्जितः । टङ्कास्त्रधारी टित्कारष्टीकाटिप्पणकारकः ॥ १०८ ॥ टां टीं टूं जपसन्तुष्टष्टिट्टिभष्टिट्टिभासनः । टिट्टिभानन्त्यसहितष्टकाराक्षरभूषितः ॥ १०९ ॥ टकारकारी टासिद्धष्टमूर्तिष्टाकृतिष्टदः । ठाकुरष्ठकुरष्ठण्ठष्ठठबीजार्थवाचकः ॥ ११० ॥ ठां ठीं ठूं जपयोगाढ्यो डामरो डाकिनीमयः । डाकिनीनायको डां डीं डूं डैं शब्दपरायणः ॥ १११ ॥ डकारात्मा डामयश्च डामरीशक्तिरञ्जितः । डाकरो डाङ्करो डिं डिं डिं डिं वादनतत्परः ॥ ११२ ॥ डकाराढ्यो डाङ्कहीनो डमरूवाद्यतत्परः । डामरेशो डाङ्कनाथो ढक्कावादनतत्परः ॥ ११३ ॥ ढाङ्कृतिर्ढपतिर्ढां ढीं ढूं ढैं ढौं शब्दतत्परः । ढीढीभूषणभूषाढ्यो ढीं ढीं पालो ढपारजः ॥ ११४ ॥ तरस्थस्तरमध्यस्थः तरदन्तरमध्यगः । तारकस्तारतम्यश्च तरनाथस्तनास्तनः ॥ ११५ ॥ तरुणस्ताम्रचूडश्च तमिस्रानायकस्तमी । तोत्रदस्तालदस्तीव्रस्तीव्रवेगस्तशब्दधृत् ॥ ११६ ॥ तालीमतस्तालधरस्तपःसारस्त्रपाकरः । तन्त्रमार्गरतस्तन्त्री तान्त्रिकस्तान्त्रिकोत्तमः ॥ ११७ ॥ तुषाराचलमध्यस्थस्तुषारवनभूषणः । तुर्यस्तुम्बीफलप्राणस्तुलजापुरनायकः ॥ ११८ ॥ तीव्रयज्ञकरस्तीव्रमूढयज्ञसमाजगः । त्रिवर्गयज्ञदस्तारस्त्र्यम्बकस्त्रिपुरान्तकः ॥ ११९ ॥ त्रिपुरान्तस्त्रिसंहारकारकस्तैत्तिरीयकः । त्रिलोकमुद्रिकाभूषस्त्रिपञ्चन्याससम्युतः ॥ १२० ॥ त्रिषुग्रन्धिस्त्रिमात्रश्च त्रिशिरस्त्रिमुखस्त्रिकः । त्रयीमयश्च त्रिगुणः त्रिपादश्च त्रिहस्तकः ॥ १२१ ॥ तन्त्रिरूपस्त्रिकोणेशस्त्रिकालज्ञस्त्रयीमयः । त्रिसन्ध्यश्च त्रितारश्च ताम्रपर्णीजलप्रियः ॥ १२२ ॥ तोमरस्तुमुलस्तूलस्तूलापुरुषरूपधृत् । तरी तन्त्री तन्त्रितन्त्री तृतीयस्तरुशेखरः ॥ १२३ ॥ तरुणेन्दुशिरास्तापस्त्रिपथातोयशेखरः । त्रिबीजेशस्त्रिस्वरूपस्तितीशब्दपरायणः ॥ १२४ ॥ तारनायकभूषश्च तितीवादनचञ्चलः । तीक्ष्णस्त्रैराशिकस्त्र्यक्षस्तारस्ताटङ्कवादनः ॥ १२५ ॥ तृतीयस्तारकस्तम्भस्तम्भमध्यकृतादरः । तत्त्वरूपस्तलस्तालस्तोलकस्तन्त्रभूषणः ॥ १२६ ॥ ततस्तोममयः स्तौत्य स्थूलबुद्धिस्त्रपाकरः । तुष्टिस्तुष्टिमयः स्तोत्रपाठः स्तोत्ररतस्तृटी ॥ १२७ ॥ त्रिशराश्च त्रिबिन्दुश्च तीव्रास्तारस्त्रयीगतिः । त्रिकालज्ञस्त्रिकालश्च त्रिजन्मा च त्रिमेखलः ॥ १२८ ॥ त्रिदोषघ्नस्त्रिवर्गश्च त्रैकालिकफलप्रदः । तत्त्वशुद्धस्तत्त्वमन्त्रस्तत्त्वमन्त्रफलप्रदः ॥ १२९ ॥ त्रिपुरारिस्त्रिमधुरस्त्रिशक्तीशस्त्रितत्त्वधृत् । तीर्थप्रीतस्तीर्थरतस्तीर्थोदानपरायणः ॥ १३० ॥ त्रिमल्लेशस्त्रिन्त्रिणीशस्तीर्थश्राद्धफलप्रदः । तीर्थभूमिरतस्तीर्थी तित्तिरीफलभोजनः ॥ १३१ ॥ तित्तिरीफलभूषाढ्यस्ताम्रनेत्रविभूषितः । तक्षः स्तोत्रमयः स्तोत्रः स्तोत्रप्रीतः स्तुतिप्रियः ॥ १३२ ॥ स्तवराजप्रियप्राणः स्तवराजजपप्रियः । तेमनान्नप्रियस्तिग्मस्तिग्मरश्मिस्तिथिप्रियः ॥ १३३ ॥ तैलप्रीतस्तैलमालास्तैलभोजनतत्परः । तैलदीपप्रियस्तैलमर्दकानन्तशक्तिधृत् ॥ १३४ ॥ तैलपक्वान्नसन्तुष्टस्तिलचर्वणलालसः । तैलाभिषेकसन्तुष्टस्तिलतर्पणतत्परः ॥ १३५ ॥ तिलाहारप्रियप्राणस्तिलमोदकतोषणः । तिलपिष्टानन्नभोजी च तिलपर्वतरूपधृत् ॥ १३६ ॥ तिलदानप्रियश्चैव तिलहोमप्रासादकः । तिलव्रतप्रियप्राणस्तिलमिश्रान्नभोजनः ॥ १३७ ॥ तिलदानस्तिलानन्दस्तिलभोजीतिलप्रियः । तिलभक्षप्रियश्चैव तिलभोगरतस्तथा ॥ १३८ ॥ थकारकूटनिलयः थैथैथैशब्दतत्परः । थिमीथिमीथिमीरूपः थैथैथैनाट्यनायकः ॥ १३९ ॥ ॥ उत्तरपीठिका ॥ स्थाणुरूपो महेशानि प्रोक्तं नामसहस्रकम् । गोप्याद्गोप्यं महेशानि सारात् सारतरं परम् ॥ १४० ॥ ज्ञानकैवल्यनामाख्यं नामसाहस्रकं शिवे । यः पठेत् प्रयतो भूत्वा भस्मभूषितविग्रहः ॥ १४१ ॥ रुद्राक्षमालाभरणो भक्तिमान् जपतत्परः । सहस्रनाम प्रपठेत् ज्ञानकैवल्यकाभिधम् ॥ १४२ ॥ सर्वसिद्धिमवाप्नोति साक्षात्कारं च विन्दति । यस्यैकवारपठनं किं तस्य नरके स्थितम् ॥ १४३ ॥ प्रातर्मध्याह्नकाले च सन्ध्यायां च विशेषतः । अनन्तमहिमाख्यं च ज्ञानकैवलकाभिधम् ॥ १४४ ॥ स्तौति श्रीदक्षिणामूर्तिं शास्त्रविधिं च विन्दति । तत्त्वमुद्रां वामकरे कृत्वा नामसहस्रकम् ॥ १४५ ॥ प्रपठेत्पञ्चसाहस्रं पुरश्चरणमुच्यते । चतुर्दश्यामथाष्टम्यां प्रदोषे च विशेषतः ॥ १४६ ॥ शनिप्रदोषे देवेशि तथा सोमस्य वासरे । नक्तभोजी हविष्याशी नामसाहस्रपाठकः ॥ १४७ ॥ सर्वसिद्धिमवाप्नोति चान्ते कैवल्यमश्नुते । शिवनाम्ना जातभोधो वाङ्मनः कायकर्मभिः ॥ १४८ ॥ शिवोऽहमिति वै ध्यायन् नामसाहस्रकं पठेत् । सर्वसिद्धिमवाप्नोति सर्वशास्त्रार्थविद्भवेत् ॥ १४९ ॥ राज्यार्थी राज्यमाप्नोति धनार्थी धनमक्षयम् । यशोऽर्थी कीर्तिमाप्नोति नामसाहस्रपाठकः ॥ १५० ॥ रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् । अग्निः स्तम्भं जलस्तम्भं वायुस्तम्भं विवस्वतः ॥ १५१ ॥ गतेस्तम्भं करोत्येव नात्र कार्या विचारणा । अभिमन्त्र्य जलं देवि मातृकाबीजयोगतः ॥ १५२ ॥ अयुतं प्रजपेद्देवि ततो नामसहस्रकम् । प्रपठेत् परमेशानि सर्ववाक्सिद्धिमाप्नुयात् ॥ १५३ ॥ जलपानविधानेन यत्कार्यं जायते शृणु । आदौ मन्त्रशतं जप्त्वा ततो नाम सहस्रकम् ॥ १५४ ॥ पुनः शतं जपेन्मन्त्रं जलं चानेन मन्त्रयेत् । त्रिवारमेवं कृत्वा तु नित्यं स्याज्जलपानकः ॥ १५५ ॥ जलपानविधानेन मूकोऽपि सुकविर्भवेत् । विनाऽऽयासैर्विनाऽऽभ्यासैर्विना पाठादिभिः प्रिये ॥ १५६ ॥ चतुर्विधं च पाण्डित्यं तस्य हस्तगतं प्रिये । सर्वत्र जयमाप्नोति मन्त्रसिद्धिं च विन्दति ॥ १५७ ॥ रुद्रवारं जपेन्नित्यं एकविंशदिनं प्रिये । सर्वत्र जयमाप्नोति नात्र कार्या विचारणा ॥ १५८ ॥ अथवा देवदेवेशि पठेन्नामसहस्रकम् । यत्कृत्वा देवदेवेशि किं तद्यन्न करोति हि ॥ १५९ ॥ गोमूत्रजं चरुं कृत्वा त्रिसहस्रं मनुं जपेत् । तदन्ते नामसाहस्रं तावद्वारं जपेच्छिवे ॥ १६० ॥ मासमात्रप्रयोगेण राजराजसमो भवेत् । क्रमवृद्ध्या कुम्भकानि मन्त्राणां शतसङ्ख्यया ॥ १६१ ॥ कृत्वा यः प्रपठेद्देवि न साध्यं तस्य विद्यते । ब्रह्मचर्यरतो मन्त्री मधूकरपरायणः ॥ १६२ ॥ सहस्रं प्रजपेन्नित्यं ततो नाम सहस्रकम् । प्रपठेत् परमेशानि साक्षाच्छिवसमो भवेत् ॥ १६३ ॥ गुरुभक्ताय दातव्यं नाभक्ताय कदाचन । परनिन्दा परद्रोहि परवादरताय च ॥ १६४ ॥ परस्त्रीनिरतया च न देयं सर्वदा प्रिये । शिष्याय गुरुभक्ताय शिवाद्वैतपराय च ॥ १६५ ॥ उपासकाय देयं हि नान्यथा नश्यति धृवम् । गोपनीयं गोपनीयं गोपनीयं प्रयत्नतः ॥ १६६ ॥ स्वयोनिरिव गोप्तव्यं न देयं यस्य कस्य तु । इति सङ्क्षेपतः प्रोक्तं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ १६७ ॥ ॥ इति श्रीचिदम्बरनटतन्त्रे उमामहेश्वरसंवादे श्री दक्षिणामूर्ति सहस्रनाम स्तोत्रम् सम्पूर्णम् ॥