जन्मतां पांडुरंगे जिव्हेवरी लिहिलें।
अभंग शतकोटी प्रमाण कवित्व रचिले॥१॥
जय जयाजी भक्तराया जिवलग नामया।
आरती ओंवाळीतां चित्त पालटे काया॥
घ्यावया भक्तिसुख पांडुरंगे अवतार।
धरूनियां तीर्थमेषं केला जगाचा उद्धार॥२॥
प्रत्यक्ष प्रचितीं हे वाळवंट परिस केली।
हारपली विषमता द्वैतबुद्धि निरसली॥३॥
समाधि महाद्वारी श्रीविठ्ठलचरणीं।
आरती ओंवाळीतों परिसा कर जोडुनी॥४॥
॥ इति संपूर्णंम् ॥
अभंग शतकोटी प्रमाण कवित्व रचिले॥१॥
जय जयाजी भक्तराया जिवलग नामया।
आरती ओंवाळीतां चित्त पालटे काया॥
घ्यावया भक्तिसुख पांडुरंगे अवतार।
धरूनियां तीर्थमेषं केला जगाचा उद्धार॥२॥
प्रत्यक्ष प्रचितीं हे वाळवंट परिस केली।
हारपली विषमता द्वैतबुद्धि निरसली॥३॥
समाधि महाद्वारी श्रीविठ्ठलचरणीं।
आरती ओंवाळीतों परिसा कर जोडुनी॥४॥
॥ इति संपूर्णंम् ॥
Janmatan Pandurange jivhevari lihilen,
Abhang shatkoti praman kavitva rachile. ||1||
Jai jayaji bhaktaraya jivalag Namaya,
Aarti onvalitan chitta palate kaya. ||
Ghyavaya bhaktisukh Pandurange avatar,
Dharuniyan tirthameshan kela jagacha uddhar. ||2||
Pratyaksh prachitin he valavant paris keli,
Harapali vishamata dvaitabuddhi nirasali. ||3||
Samadhi mahadwari Shri Vitthalcharanin,
Aarti onvaliton parisa kar joduni. ||4||
॥ Iti Sampurnam ॥
Abhang shatkoti praman kavitva rachile. ||1||
Jai jayaji bhaktaraya jivalag Namaya,
Aarti onvalitan chitta palate kaya. ||
Ghyavaya bhaktisukh Pandurange avatar,
Dharuniyan tirthameshan kela jagacha uddhar. ||2||
Pratyaksh prachitin he valavant paris keli,
Harapali vishamata dvaitabuddhi nirasali. ||3||
Samadhi mahadwari Shri Vitthalcharanin,
Aarti onvaliton parisa kar joduni. ||4||
॥ Iti Sampurnam ॥
आरतीचे महत्त्व
"जन्मतां पांडुरंगे" ही आरती वारकरी संप्रदायातील महान संत श्री नामदेव महाराज (Sant Namdev) यांची आहे. संत नामदेव हे विठ्ठलाचे निस्सीम भक्त होते आणि त्यांनी महाराष्ट्रात भागवत धर्माचा प्रसार केला. त्यांची समाधी पंढरपूरच्या विठ्ठल मंदिराच्या पायरीवर (नामदेव पायरी) आहे.
आरतीचे मुख्य भाव
- दैवी प्रतिभा (Divine Genius): "जन्मतां पांडुरंगे जिव्हेवरी लिहिलें" - संत नामदेवांच्या जन्माच्या वेळी स्वतः पांडुरंगाने त्यांच्या जिभेवर बीजमंत्र लिहिला, असे मानले जाते.
- अभंग रचना (Abhang Composition): "अभंग शतकोटी प्रमाण कवित्व रचिले" - त्यांनी असंख्य अभंगांची रचना करून भक्तीचा मार्ग सोपा केला.
- चमत्कार (Miracles): "प्रत्यक्ष प्रचितीं हे वाळवंट परिस केली" - त्यांनी वाळूचे रूपांतर परीस (सोने बनवणारा दगड) मध्ये करून दाखवले, हे त्यांच्या सिद्धीचे प्रतीक आहे.
गायन विधी आणि प्रसंग
- प्रसंग (Occasion): ही आरती नामदेव पुण्यतिथी (आषाढ वद्य त्रयोदशी) आणि वारकरी भजनांच्या वेळी गायली जाते.
- विधी (Method): टाळ आणि मृदंगाच्या गजरात, भक्तीभावाने ही आरती गायली जाते.